درس ۲: من مسئول هستم
مطالعات هفتممسئولیت‌پذیریخودم و دیگران

درس ۲: من مسئول هستم

هر حقی یه مسئولیت هم داره؛ مثل بال و پر پرنده که به هردوتاش نیاز داره!

شروع درس • صفحات ۶ تا ۱۲ کتاب مطالعات اجتماعی هفتم

تو درس قبل دیدیم که حق‌هایی داریم. ولی قصه یه‌سویه نیست! برای هر حق، یه **مسئولیت** هم داریم. مسئولیت یعنی کاری که **انجام دادنش با ماست** و اگه انجامش ندیم، خودمون یا بقیه آسیب می‌بینن. تو این درس یاد می‌گیریم مسئولیت‌های ما برابر خودمون، خانواده، مدرسه و محل زندگی چیه و اگه مسئولیت‌ها رو جدی نگیریم چی می‌شه. بزن بریم!

صفحهٔ ۶ کتاب • متن آغازین درس

حق و مسئولیت؛ دو کفهٔ ترازو

هر حقی یه کفهٔ ترازوی دیگر هم داره

📖 متن کتاب:

در درس قبل آموختید که شما حقوقی دارید. اما حتماً پی بردید که دیگران نیز حقوقی دارند. به عبارت دیگر، ما در روابطی که با دیگران برقرار می‌کنیم، دارای «حقوق متقابل» هستیم. همان طور که ما حق داریم، پدر و مادر و معلم و همسایگان و دوستان و... نیز حقّی بر ما دارند. اما همراه با هر حق، مسئولیت‌ها و تکالیفی وجود دارد و این دو به منزلهٔ دو کفهٔ ترازو هستند که باید تعادل آنها حفظ شود؛

📖 متن کتاب:

برای مثال، ما در کشورمان از امکانات و حقوقی مانند آموزش، امنیت و بهداشت برخورداریم تا بتوانیم زندگی بهتری داشته باشیم. از طرف دیگر، ما نیز نسبت به آبادانی کشورمان مسئول هستیم و باید همیشه به فکر پیشرفت آن باشیم.

پس جملهٔ کلیدی درس اینه: همان طور که ما حقوقی داریم، مسئول هم هستیم. ترازو رو تصور کن: یه کفه‌ش حق‌های توئه، کفهٔ دیگه‌ش مسئولیت‌هات؛ اگه یه کفه سنگین‌تر شه، ترازو دیگه درست کار نمی‌کنه! تو این درس قراره کفهٔ دوم ترازو رو خوب بشناسی و یاد بگیری هردو کفه رو هم‌وزن نگه داری.

📖 متن کتاب:

مسئولیت یعنی وظایفی که هر یک از ما به عهده داریم و انتظار می‌رود آنها را انجام دهیم. وقتی فردی وظایف و تکالیف خود را خوب انجام می‌دهد، می‌گویند او فرد مسئولیت‌پذیری است.

📖 متن کتاب:

افراد در نقش‌های مختلف، مسئولیت‌های مختلف دارند. اگرچه ممکن است بعضی افراد مسئولیت‌های بیشتر یا مهم‌تری داشته باشند، اما هیچ فردی نیست که مسئولیتی نداشته باشد.
فعالیت‌های صفحهٔ ۶ کتاب
  1. ۱آقای مسعودی ۴۰ سال دارد و پزشک است. او دارای همسر و سه فرزند است و در یک کاشانه (آپارتمان) زندگی می‌کند. به نظر شما او در هریک از نقش‌های زیر چه مسئولیت‌هایی به عهده دارد؟ به عنوان پدر: ..... / به عنوان همسر: ..... / به عنوان پزشک: ..... / به عنوان فرزند پدر و مادر خود: ..... / به عنوان همسایه: .....
  2. ۲کاربرگهٔ شمارهٔ (۱) را کامل کنید و در جدول آن، مسئولیت‌های خود و سایر اعضای خانواده‌تان را بنویسید.

فکر کن و گفت‌وگو کن

اکنون که این فعالیت‌ها را انجام دادید، از خود بپرسید: «من در برابر چه چیز و چه کسانی مسئول هستم؟» جوابت رو بنویس و نگه‌ش دار؛ آخر همین درس دوباره برمی‌گردیم سراغش!

صفحهٔ ۷ کتاب

من در نزد خداوند مسئول هستم

اولین آدرسِ مسئولیت‌ها

📖 متن کتاب:

خداوند متعال نعمت‌های فراوانی به من عطا کرده است: عقل و فکر و استعداد و توانایی؛ خانواده؛ معلم؛ خوراک و پوشاک و صدها نعمت دیگر...

📖 متن کتاب:

«...این از فضل پروردگار من است تا مرا آزمایش کند که آیا شکر می‌کنم یا کفر می‌ورزم؟»

ارجاع کتاب: سورهٔ نمل، آیهٔ ۴۰. یعنی خداوند نعمت‌هاش رو یه جور آزمایش بهمون داده: نگاه کنیم می‌بینیم شکرگزاریم یا بی‌توجه؟ شکرگزار بودن فقط حرف زدن نیست؛ کار اینه که نعمت‌ها رو درست و به‌جا مصرف کنیم. کتاب ادامه می‌ده:

📖 متن کتاب:

وظیفهٔ من این است که خداوند را عبادت کنم، شکرگزار نعمت‌هایش باشم و از دستورات او که برای سعادت و خوشبختی من و جامعهٔ من است، پیروی کنم. شکرگزاری، استفادهٔ صحیح از نعمت‌ها، قدر نعمت‌ها را دانستن و به هدر ندادن آنها است.

و یه نکتهٔ آخر که حسابی جذابه: خداوند از اعمال و رفتار من و از آنچه در قلب و فکر من می‌گذرد آگاه است. یعنی حتی اون حرف‌هایی که فقط تو دلت می‌گی، از قلم نیفتاده. پس قبل از هر کاری، همون یه نگاهِ همه‌جاحاضر کافیه که خودمون رو بسنجیم!

فعالیت ۳ — صفحهٔ ۷ کتاب
  1. ۱نعمت‌هایی را که خداوند متعال به شما داده، به خاطر بیاورید و آنها را یادداشت کنید. سپس با دوستان خود همفکری کنید و بگویید برای قدردانی و اطاعت از او تصمیم می‌گیرید چه کارهایی انجام دهید.

صفحهٔ ۷ و ۸ کتاب

من نسبت به خودم مسئول هستم

بدنت یه دستگاه فوق‌العاده‌ست؛ دفتش رو نگه دار

📖 متن کتاب:

یکی از مسئولیت‌های مهم من، مراقبت از خودم است. بدن من یکی از شگفتی‌های خلقت است. هریک از اعضای بدن از ده‌ها بخش تشکیل شده که مانند یک دستگاه پیچیده و برنامه‌ریزی‌شده، وظایفی را به عهده دارد.

📖 متن کتاب:

من با خوردن غذای مناسب و پرهیز از غذاها یا مواد مضر، رعایت بهداشت و نظافت، خواب کافی و ورزش، از بدنم مراقبت می‌کنم. من از بدن خودم در مقابل موقعیت‌های خطرناک مثل سرما یا گرمای شدید، ترّقه‌بازی، عبور از خیابان و جاده با بی‌احتیاطی و نظایر آن محافظت می‌کنم.

📖 متن کتاب:

من باید تلاش کنم استعدادهای خودم را بشناسم و آنها را شکوفا کنم. من از یک جنبهٔ دیگر هم مراقب اعضای بدنم هستم: تلاش می‌کنم با زبانم دروغ نگویم یا غیبت نکنم، با دست و پایم کار خطا یا گناه انجام ندهم و مراقب اعمال و رفتار خود باشم.

یعنی مسئولیت در برابر خودم فقط عضله و استخوان نیست؛ حتی زبانت هم بخشی از این مسئولیته: هر جمله‌ای که می‌زنی یا حال کسی را بهتر می‌کنه یا حالش را بد می‌کنه. پس وقتی با گوشت غیبت می‌شنوی، در واقع به حقِ گوشت هم بی‌احترامی کردی. امام سجاد (ع) برای همین، برای تک‌تک اعضای بدن «حق» قائل شده:

فعالیت‌های ۴ و ۵ — صفحهٔ ۸ کتاب
  1. ۱امام سجاد در «رسالهٔ حقوق»، حق «دست»، «پا»، «چشم» و «گوش» بر انسان را بیان فرموده‌اند. با راهنمایی معلم خود، به این متن مراجعه کنید و دربارهٔ حقوق یکی از این چهار عضو بدن، با هم گفت‌وگو کنید.
  2. ۲فهرستی از فعالیت‌هایی که می‌تواند به سلامتی شما کمک کنند، تهیه کنید و در کلاس با دیگر دوستان خود آن را در قالب یک پیمان‌نامه تکمیل کنید. فعالیت‌هایی مانند:
  3. ۳من قول می‌دهم هر روز چند دقیقه پیاده‌روی کنم.
  4. ۴من قول می‌دهم مدت زمان تماشای تلویزیون یا استفاده از بازی‌های رایانه‌ای و تلفن همراه را کاهش دهم.
  5. ۵من قول می‌دهم بخشی از اوقات فراغت خودم را در کنار خانواده و دوستانم، به انجام بازی‌های گروهی و ورزش اختصاص دهم.
  6. ۶من قول می‌دهم وعده‌های غذایی خودم را به طور کامل میل کنم.
  7. ۷من قول می‌دهم در خرید مواد خوراکی، از استاندارد بودن آن مطمئن شوم و سعی می‌کنم از غذاهای آماده کمتر استفاده کنم.
  8. ۸من قول می‌دهم ......
  9. ۹من قول می‌دهم ......
فعالیت کنار متن — صفحهٔ ۹ کتاب
  1. ۱با توجه به آنچه در درس علوم خوانده‌اید، همفکری کنید و با استفاده از شگفتی‌های اعضای بدن، کار یکی از اعضای بدن را توضیح دهید.
  2. ۲پیمان‌نامه‌ای در بارهٔ بدن خود بنویسید و در آن قول بدهید از این پس چگونه از اعضای بدن مراقبت می‌کنید تا سالم و تندرست باشید. (من قول می‌دهم ......)

💡 این باکس کنار متن اصلی در کتاب چاپ شده و به درس علوم هم اشاره داره.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۲ از ۲۴