آموزش قرآن ۷سورهٔ انبیاءتلفظ «ظ»

درس ۱۱: چو یونس از خدا باید طلب کرد

دعایش را پذیرفتیم و او را از اندوه رهایی بخشیدیم؛ و این چنین مؤمنان را نجات می‌دهیم.

شروع درس • صفحات ۱۰۱ تا ۱۰۹ کتاب

در این درس سرگذشت حضرت یونس در دل نهنگ و دعای او در تاریکی‌ها را می‌خوانیم؛ دعایی که کوتاه است اما درب رحمت خدا را باز می‌کند. اوّل تدبر می‌کنی و پاسخ می‌دهی خدا پس از چه کاری یونس را نجات داد، بعد آیه‌های یونس، ایوب و زکریا را می‌خوانی و در جلسهٔ دوم تلفظ درشتِ نوک‌زبانی «ظ» را تمرین می‌کنی. آخر درس هم با داستان «قرآن در جبهه» می‌بینی که همین قرآن چگونه در سخت‌ترین لحظه‌ها آرامش و نیرو می‌دهد.

صفحات ۱۰۱ تا ۱۰۴ کتاب

تدبر و قرائت: فریاد یونس در تاریکی‌ها

آیه‌های ۸۷ و ۸۸ سورهٔ انبیاء، قرائت آیه‌های ۸۳ تا ۹۰ از صفحهٔ ۳۲۹ و درک معنا

درس یازدهم با سرگذشت پیامبری آغاز می‌شود که لقبش «ذوالنون» یعنی صاحب ماهی است؛ حضرت یونس. او در میان تاریکی‌های سه‌گانه، تاریکی شب، تاریکی دریا و تاریکی دل نهنگ، تنها یک کار کرد: خدا را صدا زد و به خطای خودش اعتراف نمود. پاسخ خدا هم در آیهٔ بعد آمده است و همان کلید درس است.

📖 متن کتاب:

﴿وَذَاالنّونِ اِذْ ذَهَبَ مُغاضِبًا فَظَنَّ اَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیْهِ فَنادٰی فِی الظُّلُمِ اَنْ لا اِلٰهَ اِلّا اَنْتَ سُبْحانَکَ اِنّی کُنْتُ مِنَ الظّالِمینَ﴾ (سورهٔ انبیاء، آیهٔ ۸۷) — «و ذوالنون را که با خشم و ناراحتی رفت و گمان کرد که ما بر او سخت نمی‌گیریم؛ فریاد زد در تاریکی‌ها: معبودی نیست جز تو؛ پاک و بی‌عیبی؛ قطعاً من از ستمکاران بودم.»

📖 متن کتاب:

﴿فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَنَجَّیْناهُ مِنَ الْغَمِّ وَکَذٰلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنینَ﴾ (سورهٔ انبیاء، آیهٔ ۸۸) — «پس دعای او را پذیرفتیم و او را از اندوه نجات دادیم و این چنین مؤمنان را نجات می‌دهیم.»

به ترتیب ماجرا دقت کن. اوّل یونس «مُغاضِبًا» یعنی با خشم و ناراحتی از میان قومش رفت، بعد در تاریکی‌ها فریاد برآورد و سرانجام به خطای خودش اعتراف کرد که من از ستمکاران بودم. کتاب در پانویس ص ۱۰۴ توضیح می‌دهد که منظور از ظلمات، زمانی است که حضرت یونس به خاطر ترک کردن قومش به فرمان و خواست خداوند در شکم ماهی بزرگی قرار گرفت. پس کلید نجات، همان اعتراف و دعا در تاریکی بود، نه چیزی دیگر.

فکر کن و گفت‌وگو کن

سؤال تدبر کتاب (ص ۱۰۱): با توجه به آیه پاسخ بدهید که پس از انجام چه کاری توسط حضرت یونس، خداوند او را از دل نهنگ نجات داد؟ فکر کن چرا خدا منتظر ماند تا یونس خودش سخن بگوید و بلافاصله او را نجات نداد. اگر تو هم در یک سختی تنگ گیر کرده باشی، اولین جمله‌ای که به خدا می‌گویی چیست؟

فعالیت (کتاب — ص ۱۰۱)
  1. ۱آیات ۸۷ و ۸۸ سورهٔ انبیاء را همراه با رمزینهٔ سریع پاسخ بخوان و ترجمهٔ آنها را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کن.
  2. ۲پاسخ سؤال تدبر را دربارهٔ نجات یونس از دل نهنگ آماده کن و در کلاس بگو.
  3. ۳ذکر «لا اِلٰهَ اِلّا اَنْتَ سُبْحانَکَ اِنّی کُنْتُ مِنَ الظّالِمینَ» را از حفظ بخوان.

💡 صورت فعالیت کتاب (ص ۱۰۱): «آيات ۷۸ و ۸۸ سورۀ انبياء را همراه با رمزينۀ سريع پاسخ بخوانيد و ترجمۀ آنها را در بخش درك و فهم آيات اين درس كامل كنيد». «ذكر «لا اِلٰهَ اِلّا اَنْتَ سُبْحانَکَ اِنّی کُنْتُ مِنَ الظّالِمینَ» را از حفظ بخوانيد». این ذکر را سه تکه کن: اوّل «لا اِلٰهَ اِلّا اَنْتَ»، بعد «سُبْحانَکَ» و آخر «اِنّی کُنْتُ مِنَ الظّالِمینَ».

حالا نوبت قرائته. آیات این بخش سیزده عبارت از آیه‌های ۸۳ تا ۹۰ سورهٔ انبیاء است که در صفحهٔ ۳۲۹ قرآن کریم قرار دارند. این آیه‌ها با دعای ایوب در سختی شروع می‌شوند، بعد به یونس در دل نهنگ و سرانجام به زکریا و دعای او برای فرزند می‌رسند. هنگام استماع و قرائت به تلفظ حرف «ظ» که موضوع جلسهٔ دوم است حسابی دقت کن.

📖 متن کتاب:

﴿وَاَیُّوبَ اِذْ نادٰی رَبَّهُ اَنّی مَسَّنِیَ الضُّرُّ وَاَنْتَ اَرْحَمُ الرّاحِمینَ﴾ (سورهٔ انبیاء، آیهٔ ۸۳) — «و ایوب را که پروردگارش را خواند: گرفتاری و رنج به من رسیده و تو مهربان‌ترین مهربانانی.»
واژهمعنا
ذَهَبَرفت
ظَنَّگمان کرد
نادٰیفریاد زد، صدا زد
سُبْحانَپاک و بی‌عیب
کُنْتُبودم، هستم
نَجَّیْنانجات دادیم
غَمّغم، اندوه و ناراحتی
کَذٰلِکَاین چنین، چنین

درک معنا — معنای کلمات آیات درس (کتاب — ص ۱۰۳)

ساختار «سُبْحانَ» (کتاب — ص ۱۰۳)
کتاب در پایین جدول درک معنا دو ترکیب را باز کرده است: «سُبْحانَه = سُبْحان + ه: پاک و بی‌عیب (است) او» و «سُبْحانَکَ = سُبْحان + ک: پاک و بی‌عیب (استی) تو». یعنی «سُبْحانَ» پایهٔ مشترک است و پسوندِ پایانی آن را به شخص اوّل یا سوم وصل می‌کند. حالا ببین در ذکر یونس کدام یک به کار رفته است و چرا.

در فعالیت دوم این بخش، شش ترکیب از آیه‌های یونس را باید معنا کنی که همهٔ ماجرا را پله‌پله نشان می‌دهند. اوّل خودت هر عبارت را معنا کن و بعد با جدول زیر مقایسه کن. یادت باشد «ظُلُم» جمع «ظُلْمَة» است و یعنی تاریکی‌ها.

عبارت قرآنیترجمهٔ کتاب
﴿وَذَاالنّونِ اِذْ ذَهَبَ مُغاضِبًا﴾و حضرت یونس را که با خشم و ناراحتی رفت
﴿فَظَنَّ اَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیْهِ﴾و گمان کرد که ما بر او سخت نمی‌گیریم
﴿فَنادٰی فِی الظُّلُمِ﴾فریاد زد در تاریکی‌ها
﴿لا اِلٰهَ اِلّا اَنْتَ سُبْحانَکَ اِنّی کُنْتُ مِنَ الظّالِمینَ﴾معبودی نیست جز تو؛ پاک و بی‌عیبی؛ قطعاً من از ستمکاران بودم
﴿فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَنَجَّیْناهُ مِنَ الْغَمِّ﴾دعای او را پذیرفتیم و او را از غم نجات دادیم
﴿وَکَذٰلِکَ نُنْجِی الْمُؤْمِنینَ﴾و این چنین مؤمنان را نجات می‌دهیم

فعالیت دوم — درک معنا (کتاب — ص ۱۰۴)

🗂️ بازی طبقه‌بندی: اول یک مورد را انتخاب کن، بعد سبدش را بزن — آخرش «بررسی» را بزن!

۰ از ۸ جا شد

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۱۱ از ۱۲