جزوهٔ درس ۱۲: شعر حق

جزوهٔ درس — صفحه‌های ۹۰ تا ۹۳ کتاب فارسی هشتم

جزوهٔ درس ۱۲: شعر حق

این درس در آستانهٔ فصل پنجم یعنی «اسلام و انقلاب اسلامی» است و با شعری از مثنوی معنوی مولوی آغاز می‌شود؛ قصهٔ کوتاهی از میدان غزا و اخلاص حضرت علی که با بیت «از علی آموز اخلاص عمل» شروع می‌شود. می‌بینیم تیغ چه‌وقت تیغ حق است و چه‌وقت از راه خدا بیرون می‌رود و پیام شعر را با حدیث «الاعمال بالّنیات» پیامبر اسلام می‌سنجیم. در کارگاه با صفت پرسشی و صفت تعجبی آشنا می‌شویم، در کارگاه واژه هم‌خانواده و اسد تمرین می‌کنیم و در املا به واژه‌های دوشکلی مثل «هوشیار، هشیار» دقّت می‌کنیم. در پایان هم حکایت «ان‌شاءالله» از روح‌الارواح سمعانی درس توکّل به خدا می‌دهد. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

قصهٔ شعر «شعر حق» را بازگو می‌کنی و می‌گویی حضرت علی چرا شمشیر را از دشمن برگرداند.

۲

معنی حدیث «الاعمال بالّنیات» را می‌گویی و پیوندش را با شعر مولوی توضیح می‌دهی.

۳

اخلاص را تعریف می‌کنی و می‌دانی تیغ چه‌وقت تیغ حق است.

۴

صفت پرسشی و صفت تعجبی را در گروه اسمی پیدا می‌کنی و نمونه‌های کتاب را تجزیه می‌کنی.

۵

معنی «اسد» را از متن درس می‌یابی و با آن یک تشبیه می‌سازی.

۶

دو شکلی واژه‌ها را با مثال «هوشیار، هشیار» می‌شناسی و پیام حکایت «ان‌شاءالله» را می‌گویی.

نکات کلیدی

  1. ★شعر «شعر حق» از مثنوی معنوی مولوی است (ص ۹۰)؛ قصهٔ کوتاهی از میدان غزا و اخلاص حضرت علی با بیت «از علی آموز اخلاص عمل / افتخار هر نبی و هر ولی».
  2. ★در بیت اوّل دو صفت حضرت آمده است: «اخلاص عمل» و «افتخارِ همهٔ نبی‌ها و ولی‌ها»؛ یعنی بودن در بلندترین جایگاه دینی.
  3. ★مولوی می‌گوید حضرت علی آن‌قدر با اخلاص می‌جنگید که شمشیرش هم برای خدا بلند می‌شد.
  4. ★در یکی از غزاها حضرت دشمن را زیر تیغ خود گرفت که دشمن رفتاری توهین‌آمیز با او کرد؛ علی بی‌درنگ شمشیر را از دشمن برگرداند و دست از جنگ کشید.
  5. ★پاسخ حضرت: «گفت: من تیغ از پی حق می‌زنم» و «شیر حق را دان منزّه از دغل»؛ وقتی جنگ از راه خدا به راه خشم شخصی کشیده شد، ادامهٔ آن برای خدا نبود.
  6. ★«شیر حق» یعنی شیری که از دغل و کینهٔ شخصی پاک است و فقط برای خدا می‌جنگد؛ حضرت با عفو و رحمت، ماجرا را به سرانجام درست رساند.
  7. ★پیام اصلی شعر، اخلاص در عمل است؛ اخلاص یعنی کار را برای خدا انجام دادن؛ نه برای دیده‌شدن و نه برای لجبازی با کسی.
  8. ★حدیث «الاعمال بالّنیات» از پیامبر اسلام می‌گوید ارزش کارها به نیّت آنهاست؛ تیغی که از پی حق بلند شود تیغ حق است و تیغی که برای خشم نفس بلند شود از راه خدا بیرون است.
  9. ★نیّت فقط در میدان جنگ نیست؛ در درس‌ها و ورزش‌ها و دوستی‌ها هم نیّت رنگ کار را عوض می‌کند؛ کتاب دربارهٔ راه‌های درست مبارزه با خشم نابجا از تو گفت‌وگو می‌خواهد.
  10. ★صفت پرسشی پیش از اسم می‌آید و دربارهٔ نوع، چگونگی یا مقدار اسم پرسش می‌کند؛ مانند کدام، چند و چه: «شما کدام ورزش را دوست دارید؟» و «چه کتاب داستانی خریدی؟»
  11. ★صفت تعجبی پیش از اسم می‌آید ولی احساس و عاطفۀ گوینده را بیان می‌کند؛ مانند چه و عجب: «چه باغ باصفایی است!» و «عجب سخن ارزشمندی گفتی!»؛ هر دو وابستۀ پیشین اسم‌اند.
  12. ★کارگاه واژه (ص ۹۲) از تو می‌خواهد برای واژه‌های اخلاص، حق و مأمور دو هم‌خانواده بنویسی؛ «اسد» یعنی شیر و کتاب می‌گوید با آن یک تشبیه بسازی و رکان‌هایش را مشخص کنی.
  13. ★املای درس (ص ۹۲): برخی واژه‌ها به دو شکل نوشته و خوانده می‌شوند و این دو شکل در معنای واژه تفاوتی ایجاد نمی‌کند؛ باید به تلفّظ واژه و املای درست آن دقّت کرد؛ مثل «هوشیار، هشیار».
  14. ★حکایت «ان‌شاءالله» (ص ۹۳) از روح‌الارواح سمعانی است؛ مردی که یاد خدا را جدی نگرفت، در پایان گفت: زر بردند — ان‌شاءالله!؛ پیام این است که یاد خدا باید در آغاز و میانهٔ کار هم باشد، نه فقط وقت سخت‌ها.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ فارسی پایهٔ هشتم — صفحه‌های ۹۰ تا ۹۳ کتاب فارسی هشتم — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۱۲ از ۱۲