پیام‌های آسمان ۸آفت‌های زبانآزمونک

درس ۱۱: زبان و بهره‌وری

زبان تو آینهٔ درون توست؛ کاری کن که هرچه از آن بیرون می‌آید، ایمان و دوستی‌ها را سالم نگه دارد!

شروع درس • صفحات ۱۱۱ تا ۱۲۰ کتاب

در این درس از نعمت سخن گفتن حرف می‌زنیم و چهار آفت بزرگ آن را از کتاب درسی بازگو می‌کنیم: دروغ، تعارف دروغین، غیبت و ناسزاگویی. کتاب عنوان این درس را «آفت‌های زبان» گذاشته است و ما می‌بینیم که چطور با مهار زبان، هم ایمان‌مان سالم می‌ماند و هم دوستی‌ها. در پایان هم نیایش و آزمونک منتظرت است.

صفحات ۱۱۱ و ۱۱۲ کتاب

زبان؛ نعمتی که آینهٔ دل است

سخن گفتن نعمت خداوند و آشنایی با آفت‌های آن

میکروفونی که کابلش به مار تبدیل شده
میکروفون با کابلِ مار؛ نماد آفت‌های زبان (ص ۱۱۱)
گفت‌وگوی یاران در محضر امام صادق(ع)
نقاشی از داستان رفیق امام صادق(ع) (ص ۱۱۸)

توانایی سخن گفتن یکی از مهم‌ترین نعمت‌های خداوند به انسان است. با زبان با دیگران ارتباط برقرار می‌کنیم، نیازها و درخواست‌هایمان را بازگو می‌کنیم، مشورت می‌کنیم، احساساتمان را بیان می‌کنیم و دیگران را راهنمایی می‌کنیم. اما همین زبان گاهی دیگران را می‌آزارد؛ با آن دروغ می‌گوییم، تهمت می‌زنیم و گناهان فراوانی مرتکب می‌شویم.

کتاب درسی عنوان این درس را «آفت‌های زبان» گذاشته است، چون گناهان زبان مانند آفت، ایمان و زندگی انسان را از درون می‌خورند. نکتهٔ مهم این است که سخن گفتن، شخصیت درونی انسان را آشکار می‌سازد؛ وقتی سخن می‌گویی، دیده می‌شود در درونت چه خبر است. پس بهره‌وری از زبان یعنی استفادهٔ درست از این نعمت و دور نگه‌داشتن آن از آفت‌ها.

📖 متن کتاب:

«هنگامی که سخن می‌گویید شناخته می‌شوید؛ زیرا انسان زیر زبان خود پنهان است.» — حضرت علی (نهج‌البلاغه، حکمت ۳۹۲) (ص ۱۱۱ کتاب)

فکر کن و گفت‌وگو کن

به‌نظر تو نعمت سخن گفتن چه تأثیری در زندگی انسان در این دنیا و جهان آخرت دارد؟ آیا همه از این نعمت به‌درستی استفاده می‌کنند؟ پیش از ادامهٔ درس دربارهٔ این دو پرسش با هم‌کلاسی‌هایت گفت‌وگو کن.

فعالیت کلاسی کتاب (ص ۱۱۱) — تأثیر نعمت سخن

به نظر شما، نعمت سخن گفتن چه تأثیری در زندگی انسان در این دنیا و جهان آخرت دارد؟ آیا همه از نعمت سخن گفتن به‌درستی استفاده می‌کنند؟

در این درس چهار آفت اصلی زبان را بررسی می‌کنیم: دروغ گفتن، تعارف دروغین، غیبت کردن و ناسزاگویی. این گناهان می‌توانند تأثیرهای خطرناکی بر سعادت انسان بگذارند و در برابر، ترک آنها به رستگاری و بهشت زیبای خداوند می‌رساند. پس با دقت همراه ما بیا.

صفحات ۱۱۷ و ۱۱۸ کتاب

رفیق امام صادق

داستان زبانی که در خشم مهار نشد و عاقبت آن

مردی بود که همه به او می‌گفتند «رفیق امام صادق»، چون همیشه در راه با امام صحبت می‌کرد. آن روز هم مثل همیشه در راه با امام صحبت می‌کردند که وارد بازار شدند و خدمتکارش هم پشت سر آنها حرکت می‌کرد. در میانهٔ راه ناگهان برگشت و پشت سرش را نگاه کرد، اما خدمتکار را ندید.

مقداری که راه رفتند دوباره برگشت، ولی باز هم خبری از خدمتکار نبود. وقتی برای سومین بار پشت سرش را نگاه کرد و باز هم او را ندید ــ خدمتکار حواسش به مغازه‌ها بود و کمی عقب مانده بود ــ خیلی عصبانی شد. کمی بعد وقتی چشمش به خدمتکار افتاد، با خشم دشنام زشتی به پدر و مادر او داد و گفت: «تا حالا کجا بودی؟»

تا این جمله از دهانش خارج شد، امام صادق دستش را به علامت تعجب بلند کرد و بر پیشانی خود زد و فرمود: «سبحان‌الله؛ تو به او و خاندانش چنین دشنامی می‌دهی؟ من تو را به تقوا و پرهیزکاری می‌شناختم، اما اکنون معلوم شد در تو تقوایی نیست».

مرد فوراً جواب داد: «ای فرزند رسول خدا، این مرد اهل سرزمین‌های کفر است و پدر و مادرش نیز اهل آنجا هستند؛ اصلاً مسلمان نیستند». امام باز هم او را نصیحت کرد، اما آن مرد زیر بار نرفت.

پس از اینکه مشخص شد او فردی فحاش است و نه‌تنها از عمل زشت خود پشیمان نیست، بلکه از این کار دفاع هم می‌کند، امام از او جدا شد. از آن روز دیگر کسی او را با امام صادق ندید و لقب «رفیق امام صادق» برای همیشه از او گرفته شد. یک دشنام، دوستی چندساله را در یک لحظه بر باد داد.

از این داستان می‌فهمیم که خشم، زبان را باز می‌کند و تقوا یعنی همین که در عصبانیت هم دشنام ندهیم؛ حتی دربارهٔ کسی که مسلمان هم نیست. امام صادق با بدزبانی کنار نیامد، چون آوردن دشنام، آبروی انسان را می‌برد و دل دیگران را می‌آزارد. پس مهار زبان در خشم، نشانهٔ واقعی پرهیزکاری است.

روی کارت‌ها بزن تا برگردند!

خودت را امتحان کن
  1. ۱دو مورد از عواقب دروغ گفتن را بیان کن.
  2. ۲رواج غیبت در جامعه چه آثار شومی بر روابط مردم با یکدیگر می‌گذارد؟
  3. ۳چه راهکارهایی برای درمان عادت زشت ناسزاگویی وجود دارد؟

💡 پیشنهاد کتاب: دربارهٔ این که کسی که از روی غفلت غیبت کرده چگونه می‌تواند آن را جبران کند و در چه شرایطی بازگویی عیب‌ها جایز است، با افراد آگاه گفت‌وگو کن و پاسخ را در جلسهٔ بعد برای هم‌کلاسی‌هایت بخوان.

خودت را امتحان کن ۱ (ص ۱۱۸)

دو مورد از عواقب دروغ گفتن را بیان کن.

خودت را امتحان کن ۲ (ص ۱۱۸)

رواج غیبت در جامعه چه آثار شومی بر روابط مردم با یکدیگر خواهد گذاشت؟

خودت را امتحان کن ۳ (ص ۱۱۸)

چه راهکارهایی برای درمان عادت زشت ناسزاگویی وجود دارد؟

پیشنهاد کتاب (ص ۱۱۸) — گفت‌وگو با افراد آگاه

کسی که از روی غفلت مرتکب غیبت شده است، چگونه می‌تواند این گناه بزرگ را جبران کند؟ و آیا مواردی وجود دارد که بازگویی عیب‌های افراد جایز شمرده شده باشد؟ دربارهٔ این دو پرسش با افراد آگاه گفت‌وگو کنید و پاسخ را برای هم‌کلاسی‌هایتان بخوانید.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۱۱ از ۱۵