از من تا خدا ۱۱تربیت دینیامنیت و شکر

درس ۱۱: در سایۀ اَمن تو

امنیت کالایی خریدنی نیست؛ ساختنی است — با رهبر شجاع، سرباز فداکار و مردم همیشه در صحنه.

شروع درس • صفحات ۱۴۹ تا ۱۶۰ کتاب

در این درس بشیر با اجازۀ امیرمؤمنان(ع) دربارهٔ تفکر در تاریخ حرف می‌زند و بعد تو را به ایرانِ بی‌امنیت می‌برد: خرمشهرِ زیر حمله، تهرانِ آواره و قحطی هولناک سال ۱۲۹۶ در جنگ جهانی اول. می‌بینی شاهانِ بی‌تدبیر چطور خاک کشور را واگذار می‌کردند و چرا قدرت‌های زورگو همیشه به ایران طمع دارند. بعد به جنگ رمضان می‌روی؛ جایی که مردم با شعار «هَیهاتَ مِنّا الذِّلَّة» ایستادند و امنیت ساختند. در قصۀ «مأموریت تاریخی» مأموریت مرضیه دباغ برای رساندن نامۀ امام خمینی به گورباچف را می‌بینی و در بخش احکام یاد می‌گیری چرا انتشار فیلم محل حمله و پخش شایعه در جنگ حرام است. مناجات درس هم دعای بیست‌وهفتم صحیفۀ سجادیه برای یاری مرزبانان است.

صفحات ۱۴۹ تا ۱۵۳ کتاب

امنیت، نعمت فراموش‌شده

سفر به ایرانِ بی‌امنیت + جنگ رمضان و ایستادگی + سه ستون امنیت

درس با این جمله راوی شروع می‌شود: «از وقتی با بشیر به تاریخ سر زده‌ام، احساس می‌کنم، دنیای امروزم را بهتر از قبل می‌شناسم. آشنایی با تاریخ، در شناخت دوست و دشمن کمکم می‌کند.» بعد کتاب حدیثی از امیرمؤمنان علی(ع) می‌آورد که دقیقاً همین حرف را با کلاس درسی می‌گوید. در بند بعدی آن را می‌خوانی. (ص ۱۴۹)

📖 متن کتاب:

امیرمؤمنان علی(ع) به فرزندش فرمود: «پسرم! هر چند من به اندازۀ تمام آنان که پيش از من بوده‌اند زندگی نکرده‌ام، اما در سرگذشت‌هایشان دقت و در آثارشان تفکر و سیر کرده‌ام، به قدری که گویی یکی از آنان هستم، بلکه با خبرهایی که از آنان به من رسیده، گویی با همگی‌شان روزگار گذرانده‌ام. درنتیجه، قسمت روشن و مفید زندگانی آنها را از بخش تیره و زیان‌بارش بازشناخته‌ام.» (نهج‌البلاغه، نامۀ ۳۱؛ ص ۱۴۹)

در همین فکرها بودم که بشیر دوباره آمد و گفت: «می‌خواهم تو را به دوره‌ای از ایران ببرم که به زمان تو نزدیک است.» چشمم را بستم و باز کردم؛ دیدم تانک‌های زیادی در یک ردیف وارد شهر می‌شوند. پشت سر هم صدای انفجار و فریاد و ناله به گوش می‌رسید. سربازان دشمن با لگدهای محکم به زور درِ خانه‌ها را باز می‌کردند و وارد می‌شدند و طلاهای زنان را غارت می‌کردند؛ جواب کسانی هم که در برابرشان مقاومت می‌کردند، گلوله بود. بشیر در میان صدای گوش‌خراش انفجارها بلند گفت: «اینجا خرمشهر است. سربازان صدام به ایران حمله کرده‌اند و می‌خواهند در عرض یک هفته به تهران برسند.» کمی مکث کرد و بعد گفت: «تا اینجا هر چه دیدی، واقعیت دارد. اما از اینجا به بعد، تاریخِ خیالی است.» (ص ۱۴۹)

حالا می‌دیدم همه در حال فرار هستند و هیچ‌کس برای دفاع از مردم نیامده بود. مردم به هم می‌گفتند از تهران خبر رسیده که قرار نیست کسی برای کمک بیاید. چیزی نگذشت که خودم را در تهران دیدم؛ زن‌ها و بچه‌ها آواره بودند و ترس و اشک از چشمانشان می‌بارید. اتوبوس‌ها پر از پیرمردها و جوانانی بود که دستگیر شده بودند. با صدای بلند گفتم: «خیلی می‌ترسم؛ زود مرا از این تاریخ خیالی بیرون ببر.» (ص ۱۵۰)

این را که گفتم، دوباره خودم را نزدیک خرمشهر دیدم. دشمن آنجا را اشغال کرده بود، اما پیر و جوان از شهرهای دور و نزدیک برای پس گرفتن خرمشهر آمده بودند؛ آنها شجاعانه فقط به فکر آزاد کردن شهر بودند و بالاخره هم موفق شدند. خیالم که از آزادی خرمشهر راحت شد، به چند سال بعد رفتیم. بشیر گفت: «اینجا ایرانِ هشت سال بعد است. حتی یک وجب از خاکمان هم در اشغال دشمن نیست. همه‌جا امن است و زندگی جریان دارد.» نفس راحتی کشیدم و گفتم: «خدایا شکرت.» (ص ۱۵۰)

📖 متن کتاب:

رسول خدا(ص) فرمود: «دو نعمت است که مورد ناسپاسی قرار می‌گیرد: امنیت و سلامتی.» (الخصال، ص ۳۴؛ نقل در کتاب ص ۱۵۰)

فکر کن و گفت‌وگو کن

خودسنجی (ص ۱۵۰): آیا تاکنون به نعمت ارزشمند امنیت توجه کرده‌اید؟ خودت را با نمرۀ ۱ برای «خیلی کم» تا ۵ برای «زیاد» بسنج؛ اگر نمرۀ‌ات ۵ نشد، برای خودت بنویس چرا این نعمت از چشمت افتاده بود.

بشیر ادامه داد: «ایران در طول تاریخ، روزهایی را دیده که نه امنیت داشته و نه سلامتی.» تعجب کردم و کنجکاو شدم بدانم چه زمانی امنیت و سلامتی در ایران به خطر افتاده است. بشیر مرا به ایرانِ سال ۱۲۹۶ هجری شمسی برد؛ زمانی که غذای مردم، گربه و سگ و کالگ بود. برگ درختان و علف مثل نان و گوشت معامله می‌شد. اجساد کسانی که از گرسنگی مرده بودند، مثل برگ درختان پاییزی روی زمین ریخته بود. (ص ۱۵۰)

بشیر گفت: «این آثار جنگ جهانی اول است؛ جنگی که ایران در همان ابتدا اعلام بی‌طرفی کرد. با این وجود، انگلیسی‌ها از جنوب، عثمانی‌ها از غرب و روس‌ها از شمال و شمال غرب به ایران حمله کرده و بخش زیادی از کشور را به اشغال خود درآورده‌اند.» باتعجب پرسیدم: «مگر مملکت رهبر ندارد؟ مگر ما قوای نظامی نداریم؟» بشیر لبخند معناداری زد و گفت: «اکنون پادشاه ایران شخصی به نام احمدشاه است که در ۱۸ سالگی، بدون اینکه صلاحیت ادارۀ مملکت را داشته باشد، شاه ایران شد. قوای نظامی ایران هم به قدری ضعیف است که توان مقابله با نیروهای نظامی انگلیس را ندارد.» (ص ۱۵۱)

شنیدن این قصۀ تلخ برایم سخت بود. بشیر ادامه داد: «سربازان خارجیِ مبتلا به آنفولانزا، هرجا قدم گذاشته‌اند، بیماری خود را پخش کرده‌اند. انگلیسی‌ها غذای مردم ایران را برای خودشان احتکار کرده‌اند. خشکسالی هم به احتکار انگلیسی‌ها اضافه شده و به همراه عوامل دیگری، قحطی بزرگی به وجود آورده است. کشته‌های میلیونی این قحطی، کوچه به کوچۀ شهرها را عزادار کرده است. شاه و درباریان هم فقط مراقب خودشان و خانواده‌شان هستند که نکند کوچک‌ترین اثری از قحطی در زندگی‌شان پیدا شود.» (ص ۱۵۱)

پانویس‌های کتاب: قحطی و رئیسعلی دلواری (ص ۱۵۱)
کتاب برای این بخش دو پانویس دارد. پانویس اول قحطی را به کتاب «قحطی بزرگ ایران» نوشتۀ محمدقلی مجد از مؤسسۀ مطالعات و پژوهش‌های سیاسی ارجاع می‌دهد. پانویس دوم توضیح می‌دهد در جنگ جهانی اول، وقتی انگلیسی‌ها بوشهر را اشغال کردند، رئیسعلی دلواری با حکم جهادی که از علما گرفته بود، به همراه یارانش به جنگ با انگلیسی‌ها رفت. پیش از این قحطی، رئیسعلی و یارانش در برابر انگلیسی‌ها ایستادند، اما حکومت شاهنشاهی از او حمایت نکرد و رئیسعلی و برخی از هم‌رزمانش به شهادت رسیدند.

دوست داشتم یکی‌یقۀ انگلیسی‌ها را بگیرم و از ایران بیرون کنم؛ افسوس که من مسافر زمان بودم و فقط می‌توانستم از تاریخ، عبرت بگیرم. کتاب در همین‌جا آیه‌ای می‌آورد که کل ماجرای تاریخ‌گرفتنِ این درس‌ها را جمع می‌کند. این آیه در سورۀ یوسف است و می‌گوید قصه‌های گذشته، کلاس درس خردمندان است. (ص ۱۵۱)

📖 متن کتاب:

﴿لَقَد كانَ في قَصَصِهِم عِبرَةٌ لِأُولِي الأَلبابِ﴾ (سورۀ یوسف، آیۀ ۱۱۱) — «راستی در سرگذشت آنان برای خردمندان عبرتی است.» (ص ۱۵۱)

بشیر در ادامه گفت: «بعضی از پادشاهان ایران در دوره‌های مختلف، به خاطر ترس و بی‌تدبیری، بخش‌هایی از کشور را به این و آن داده‌اند. به عنوان نمونه، در دوران پهلوی، دشت خیز ناامید که منبع دریاچۀ هامون است، توسط رضاشاه به افغانستان واگذار شد و کشور نفت‌خیز بحرین هم در زمان پسرش از ایران جدا شد.» بشیر کمی سکوت کرد و بعد گفت: «اگر شاهان قاجار و پهلوی، ایران را تقدیم دشمنانش نکرده بودند، ایران خیلی بزرگ‌تر از اکنونش بود!» (ص ۱۵۱ و ۱۵۲)

به بشیر گفتم: «چرا قدرت‌های زورگو این‌اندازه چشم طمع به کشورمان دارند؟» بشیر گفت: «ایران با داشتن ذخایر عظیم نفت، گاز، معادن فراوان و زمین‌های حاصلخیز، یکی از ثروتمندترین کشورهای دنیاست. از نظر جغرافیایی نیز مانند پلی مهم، مسیر تجارت بین آسیا و اروپا را بسیار کوتاه و کم‌هزینه می‌کند. تسلط کشورمان بر تنگۀ هرمز که شاهراه عبور انرژی و کالاهای اساسی، مانند مواد غذایی و کودهای کشاورزی در جهان محسوب می‌شود، این اهمیت را چند برابر کرده است. کسی که بر ایران مسلط باشد، می‌تواند به همۀ این امتیازهای بزرگ دست پیدا کند.» (ص ۱۵۲)

به ایران امروزمان برگشتم. دفاع مقدس رمضان را در ذهنم مرور کردم: آمریکا به کمک رژیم کودک‌کش اسرائیل می‌خواست با حملۀ نظامی، کار ایران را در عرض چند روز تمام کند. وجود یک ایران قوی و مستقل به آمریکا اجازه نمی‌دهد از منابع و موقعیت ایران به نفع خودش استفاده کند؛ بنابراین آمریکا همیشه به فکر ضعیف کردن ایران بوده و هست. روز اول جنگ، ایران موشک‌باران شد که دو نقطه، داغ سنگینی روی دل مردم گذاشت: تهران و میناب. در تهران رهبر محبوب ایران آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای در محل کار خود به همراه عده‌ای از فرماندهان نظامی عالی‌رتبه به شهادت رسیدند و در میناب در مدرسۀ شجرۀ طیبه بیش از ۱۵۰ نفر از دانش‌آموزان و معلمان و والدین آنها به خاک و خون کشیده شدند. به جای صدای خنده و شادی بچه‌ها، فریاد گریه و شیون مردم رو به آسمان بود؛ دفترها، کتاب‌ها و کیف‌های بچه‌ها در گوشه گوشۀ آوار، خونین و پاره شده افتاده بود. (ص ۱۵۲)

دشمن منتظر بود ایران پرچم سفید تسلیم را بالا ببرد؛ اما مردم ایران سال‌ها درس عاشورا را خوانده و شعار «هَیهاتَ مِنّا الذِّلَّة» را یاد گرفته بودند. آنها به هیچ قیمتی حاضر نشدند تن به ذلت بدهند و مردم یک‌صدا فریاد مقاومت و دفاع سر دادند. پس از چند روز رهبر جدیدمان انتخاب شد؛ او همان کسی بود که آمریکا از انتخابش می‌ترسید و مثل رهبر شهید، محکم و مقاوم در برابر آمریکا و زورگویی‌هایش ایستاد. مردم از همان شب اول، در یک حماسۀ بی‌نظیر هرشب به خیابان آمدند و فریاد مقاومت و ایستادگی سر دادند. خدا به کمک مردم ایران آمد و در این جنگ نه‌تنها دشمن به هیچ‌کدام از اهدافش نرسید، بلکه کشورهایی که تا آن روز جرئت مخالفت با آمریکا را نداشتند، توان مخالفت پیدا کردند؛ چون ایران ترس آنها از آمریکا را فرو ریخته بود. (ص ۱۵۲)

فکر کن و گفت‌وگو کن

ایستگاه تفکر (ص ۱۵۳): در رویارویی ما با آمریکا و اسرائیل، اگر رهبر شهیدمان می‌ترسید، اگر رهبر جدیدمان مقاومت نمی‌کرد، اگر مسئولان و نظامیان پای کار کشور نمی‌ایستادند، اگر مردم پشت مسئولان و نظامیان را خالی می‌کردند، اکنون چه اتفاقی افتاده بود؟ برای هر «اگر» یک نتیجه بنویس و بعد با دوستانت گفت‌وگو کن.

از ته دل خدا را شکر کردم که در چنین کشوری زندگی می‌کنم؛ کشوری که رهبرانی شجاع، نظامیانی باصلابت و مردمی دارد که ثابت کردند عزت، طعمی شیرین‌تر از هر تسلیمی دارد. بشیر به من نگاهی کرد و گفت: «یادت باشد شکرگزاری از یک نعمت، بدون تشکر کردن از کسانی که آن نعمت را به دست ما رسانده‌اند، فایده‌ای ندارد. در طول تاریخ، هیچ کشوری را پیدا نمی‌کنی که بدون وجود این سه نعمت توانسته باشد از امنیت محافظت کند: اول رهبر شجاع و خردمند، دوم سربازان مطیع و فداکار، سوم مردم همیشه در صحنه و هوشیار.» (ص ۱۵۳)

📖 متن کتاب:

امام رضا(ع) فرمود: «کسی که از مخلوقی که به او نعمت داده، تشکر نکند، درحقیقت شکر خدا را به جا نیاورده است.» (عیون اخبار الرضا، ج۲، ص ۲۴؛ نقل در کتاب ص ۱۵۳)

پرسیدم: «چگونه از کسانی که امنیت را به ما رسانده‌اند، تشکر کنم؟ مخصوصاً از آنهایی که به شهادت رسیده‌اند و دیگر در بین ما نیستند؟» بشیر گفت: «اول با زنده نگه داشتن یادشان و سخن گفتن از خاطراتشان. دوم با ادامه دادن راهشان و سوم با استفادۀ درست از امنیتی که برایمان به ارمغان آورده‌اند.» ما در آن رمضان خونین یاد گرفتیم که امنیت، کالایی خریدنی نیست؛ ساختنی است. یاد گرفتیم که اگر به قدرت خدا ایمان داشته باشیم و به او تکیه کنیم، هیچ قدرتی بر ما پیروز نخواهد شد. (ص ۱۵۳)

🗂️ بازی طبقه‌بندی: اول یک مورد را انتخاب کن، بعد سبدش را بزن — آخرش «بررسی» را بزن!

۰ از ۷ جا شد

روی کارت‌ها بزن تا برگردند!

سخنی با والدین (ص ۱۵۳)
کادر «سخنی با والدین» این درس با موضوع «چگونه از تاریخ برای تربیت فرزندان استفاده کنیم؟» منتظر شماست. از پدر و مادرت بخواه این بخش را بخوانند و برایت بگویند خودشان از کدام ماجرای تاریخ برای ساختن تو استفاده کرده‌اند. بعد از آنها بپرس کدام خاطرۀ جنگ یا انقلاب برایشان از همه ماندگارتر است؛ همین یادآوری، خودش تمرین «زنده نگه داشتن یاد شهیدان» است که بشیر گفت.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۱۱ از ۱۱