جزوهٔ درس — صفحات ۱۱۸ تا ۱۲۲ کتاب مطالعات اجتماعی هفتم

جزوهٔ درس ۱۹: آریایی‌ها و شکل‌گیری حکومت‌های قدرتمند

حدود چهار هزار سال پیش، گروهی از شمال وارد فلات ایران شدند؛ آنها خود را آریایی می‌نامیدند. با دامداری و سوارکاری و سلاح‌های تازه، کم‌کم قدرتمند شدند و پادشاهی‌های بزرگی ساختند. در این جزوه با زبان ساده می‌بینی این مهاجرت چطور به نخستین امپراتوری جهانی دنیا رسید. بعد از هر بخش، آزمون کوتاه جزوه منتظر توست. بزن بریم!

بخش ۱ از ۵

آریایی‌ها به فلات ایران می‌آیند

مهاجرتی که سرنوشت سرزمین ما را عوض کرد

حدود چهار هزار سال پیش، مردمانی کوچ‌نشین از مناطق شمال دریای خزر کم‌کم به جنوب و فلات ایران آمدند. آنها خود را «آریایی» می‌نامیدند. کوچ‌نشین یعنی خانهٔ ثابت ندارند و با گله‌هایشان هر فصل به مرتع تازه‌ای می‌روند. همین زندگی سخت، آنها را قوی و جنگاور کرده بود.

آریایی‌ها خانواده‌های دامدار بودند و در سوارکاری و کار با سلاح استاد. آنها با ساکنان قبلی فلات جنگ نداشتند؛ کم‌کم با آنها آمیختند و زبان و فرهنگشان گسترش یافت. بعدها سه شاخهٔ بزرگ آریایی پادشاهی ساختند: مادها در شمال‌غرب، پارس‌ها در جنوب و پارت‌ها در شمال‌شرق. نام «ایران» هم یعنی سرزمین آریایی‌ها!

📖 متن کتاب:

به نقشه توجه کنید. سه قوم بزرگ آریایی؛ مادها، پارت‌ها و پارس‌ها بودند.
«آریایی» یعنی چه؟
آریایی نام گروه‌هایی از اقوام است که به فلات ایران و سرزمین هند مهاجرت کردند. کلمهٔ «ایران» یعنی سرزمین آریایی‌ها. پس هر وقت اسم کشورت را صدا می‌زنی، یک تاریخ چندهزارساله را هم صدا می‌زنی. زبان فارسی امروزی هم از همین خانوادهٔ زبان‌های آریایی آمده است.

مرحلهٔ ۱: مهاجرت

آریایی‌ها از شمال دریای خزر به فلات ایران آمدند؛ حدود چهار هزار سال پیش.

روی هر پله بزن تا توضیحش را ببینی

بخش ۲ از ۵

مادها؛ نخستین حکومت آریایی

از قبایل پراکنده تا قلعهٔ دَهیوک در هگمتانه

📖 متن کتاب:

قبایل ماد در شمال غرب و غرب ایران به صورت پراکنده زندگی می‌کردند. همین امر موجب شده بود که آنها ضعیف باشند و هرچندوقت یکبار همسایه‌های قدرتمندشان مانند آشوری‌ها به آنها حمله می‌کردند و اموالشان را به غارت می‌بردند.

📖 متن کتاب:

در یکی از قبایل ماد، فردی به نام دَهیوک زندگی می‌کرد که به دلیل خوش‌رفتاری و عدالت‌خواهی بین همهٔ قبیله‌ها محبوبیت داشت. سرانجام سران قبایل تصمیم گرفتند او را به عنوان فرمانروا انتخاب کنند. دَهیوک بر فراز تپّه‌ای در شهر هگمتانه (همدان امروزی) قلعه‌ای ساخت و آنجا را به پایتختی خود انتخاب کرد. مادها به تدریج قدرتمند شدند و بر دشمنان خود غلبه کردند. بدین ترتیب حکومتی قدرتمند در ایران به دست مادها پایه‌گذاری شد.

داستان دَهیوک یک درس ساده و مهم دارد: او با شمشیر محبوب نشد؛ با خوش‌رفتاری و عدالت‌خواهی محبوب شد. وقتی همه به یک نفر اعتماد کنند، مردم او را برای رهبری انتخاب می‌کنند. اولین حکومت متحد ایران هم با همین اعتماد شکل گرفت. مادها کم‌کم قوی شدند و حتی بر آشوری‌های قدرتمند پیروز شدند.

🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!

۰ از ۴ وصل شد

پرسش

پاسخ

پانویس کتاب
نام دَهیوک در منابع گوناگون به شکل‌های مختلفی مثل «دیااُکو» نوشته شده است. پس اگر در کتاب‌های دیگر این اسم را دیدی، تعجب نکن. هر سه نام یک شخص واحدند؛ همان فرمانروای محبوب مادها.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ مطالعات اجتماعی پایهٔ هفتم — صفحات ۱۱۸ تا ۱۲۲ کتاب مطالعات اجتماعی هفتم — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۱۹ از ۲۴