جزوهٔ درس — صفحات ۱۲۳ تا ۱۳۱ کتاب مطالعات اجتماعی هفتم

جزوهٔ درس ۲۰: امپراتوری‌های ایران باستان چگونه کشور را اداره می‌کردند؟

هخامنشیان بر سرزمین‌های پهناور و اقوام مختلف حکومت می‌کردند و ادارهٔ چنین کشوری کار آسانی نبود. رازشان یک دستگاه اداری هوشمند بود: تقسیم کشور به استان‌ها، فرمانداران، راه‌های مطمئن و پست سریع. در این جزوه قدم‌به‌قدم می‌بینی کشور باستان چطور اداره می‌شد و سپاهش چه ابتکاراتی داشت. آخر هر بخش هم می‌توانی خودت را در آزمون جزوه بسنجی. بزن بریم!

بخش ۱ از ۵

نوع حکومت در ایران باستان

تاج‌گذاری، قدرت شاه و حکومت موروثی

📖 متن کتاب:

نوع حکومت در ایران باستان شیوهٔ حکومت پادشاهی بود. شاهان در ابتدای سلطنت در حضور بزرگان کشور، تاج‌گذاری می‌کردند و در کاخ بر تخت می‌نشستند. شاه قدرت مطلق داشت و همه باید از او فرمان می‌بردند. حکومت موروثی بود و معمولاً از پدر به پسر به ارث می‌رسید.

موروثی یعنی حکومت مثل یک ارث از پدر به پسر می‌رسید. شاه قدرت مطلق داشت؛ یعنی فرمانش برای همه لازم‌الاجرا بود و هیچ‌کس نباید از آن سرپیچی می‌کرد. البته گاهی بر سر جانشینی شاه اختلاف شدید پیش می‌آمد و حتی جنگ و خون‌ریزی رخ می‌داد. پس پادشاهی باستان هم همیشه آرام نبود.

📖 متن کتاب:

شاهان ایران باستان خود را برگزیده آسمان و نمایندهٔ اهورامزدا می‌دانستند و معتقد بودند که به حکم او فرمان می‌رانند. در برخی کتیبه‌های به‌جا مانده، جمله‌هایی که این موضوع را نشان بدهد، وجود دارد.
اهورامزدا و موبدان
اهورامزدا خدای یگانه در ایران باستان بود؛ اهورا یعنی آفریننده و مزدا یعنی دانا و آگاه. موبدان هم روحانیون زرتشتی بودند. داریوش در کتیبهٔ بیستون نوشته: «به خواست اهورا مزدا من شاه هستم». یعنی شاهان با نام خدا، حکومتشان را قانونی و موجه جلوه می‌دادند.

فکر کن و گفت‌وگو کن

اگر شاه از مسیر قانون و عدالت منحرف می‌شد، عقیده بر این بود که حمایت اهورایی از او گرفته می‌شود و بزرگان و موبدان می‌توانستند او را عزل یا برکنار کنند. به نظرت این محدودیت کافی بود؟ چرا با وجود این، باز هم جنگ‌های جانشینی و ظلم شاه‌ها اتفاق می‌افتاد؟ نظرت را در یک جمله بنویس.

بخش ۲ از ۵

مقام‌های مهم حکومتی و وظایف آنها

از وزیر بزرگ تا چشم و گوش‌های شاه

شاه به‌تنهایی نمی‌توانست کشوری عظیم را اداره کند؛ پس یک دستگاه اداری ساخت. وزیر بزرگ مهم‌ترین مقام بعد از شاه بود و مسئول کارهای اداری مملکت. منشیان و دبیران نامه‌ها را می‌نوشتند و کارهای اداری و مالی را انجام می‌دادند و گاهی به چند زبان آشنا بودند. مأموران مخفی شاه هم که «چشم و گوش‌های شاه» نام داشتند، اولین بار در زمان داریوش انتخاب شدند و از همه‌جای کشور گزارش می‌آوردند.

مقاموظیفه
وزیر بزرگمهم‌ترین مقام بعد از شاه؛ مسئول کارهای اداری مملکت
رئیس دربار یا تشریفاترسیدگی به مراسم کاخ، انبار غذا و جیرهٔ کارکنان
منشیان و دبیرانکارهای اداری و مالی و نوشتن نامه‌ها؛ گاهی به چند زبان
مأموران مخفی شاهتهیهٔ گزارش از همه‌جای کشور؛ «چشم و گوش‌های شاه»

باکس صفحهٔ ۱۲۵ کتاب: برخی مقام‌های مهم حکومتی

🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!

۰ از ۴ وصل شد

مقام

وظیفه‌اش

مهر سلطنت داریوش
مهر سلطنت داریوش هخامنشی حدود سه و نیم سانتی‌متر طول دارد و امروز در موزهٔ بریتانیای لندن نگهداری می‌شود. اسم داریوش روی آن به سه خط عیلامی، پارسی و بابلی نوشته شده است. روی فرمان‌ها و نامه‌های مهم، مهرهای مخصوص شاه زده می‌شد؛ مثل امضای رسمی آن دوران.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ مطالعات اجتماعی پایهٔ هفتم — صفحات ۱۲۳ تا ۱۳۱ کتاب مطالعات اجتماعی هفتم — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۲۰ از ۲۴