جزوهٔ درس ۱: تعاون (۱)

جزوهٔ درس — صفحات ۲ تا ۶ کتاب

جزوهٔ درس ۱: تعاون (۱)

درس ۱ با یک حقیقت ساده شروع می‌شود: هیچ‌کس نمی‌تواند به تنهایی زندگی کند و ما از ابتدای تولد به خانواده، هم‌کلاسی‌ها، همسایه‌ها و همهٔ مردم جامعه وابسته‌ایم. تعاون همان چیزی است که این وابستگی را مفید و ارزشمند می‌کند و به زبان ساده یعنی همکاری و یاری رساندن به یکدیگر. برای اینکه این تعریف زنده شود، دو ماجرا می‌خوانیم: ماجرای احمدآقا که پس از تصادف با تقسیم کارها میان خویشاوندان از پس روزهای سخت آمد، و ماجرای جلال و دوستانش که با تفکیک و فروش زباله‌های قابل بازیافت، شهرکشان را از آلودگی نجات دادند. سپس سراغ آیهٔ تعاون در سورهٔ مائده می‌رویم و می‌بینیم قرآن به همکاری در کارهای نیک و پرهیزکاری فرمان می‌دهد و از همکاری در گناه و ستمکاری نهی می‌کند. حدیث پیامبر اکرم (ص) پاداش رفع مشکل مؤمن را هم‌سنگ عبادت یک عمر معرفی می‌کند و جلوه‌های تعاون مثل هدیه دادن، صلح و آشتی، عیادت و قرض دادن را یاد می‌گیریم. در بخش پایانی، تعاون را در خانه، مدرسه و محله دنبال می‌کنیم؛ از تقسیم کارهای خانه و صندوق قرض‌الحسنهٔ خانوادگی تا خوش‌رفتاری با همسایه به سفارش امام صادق (ع). اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌شناسی معنای تعاون را و می‌گویی چرا هیچ‌کس نمی‌تواند به تنهایی زندگی کند.

۲

می‌گویی در دو ماجرای درس، ماجرای احمدآقا و ماجرای جلال و دوستانش، مشکل با همفکری و تقسیم کار چگونه حل شد.

۳

می‌نویسی آیهٔ تعاون را با ترجمهٔ کتاب و مأخذ «سورهٔ مائده، آیهٔ ۲» و پیام آن را در کارهای نیک و گناه.

۴

می‌یابی همکاری نکردن در گناه یعنی چه و چرا فراهم کردن مقدمهٔ گناه هم همکاری در گناه است.

۵

می‌شماری جلوه‌های تعاون را از همدلی و هدیه دادن تا عیادت، قرض دادن و امر به معروف و نهی از منکر.

۶

می‌گویی تعاون در خانه، مدرسه و محله چه شکلی دارد؛ از تقسیم وظایف خانه تا خوش‌رفتاری با همسایه به سفارش امام صادق (ع).

نکات کلیدی

  1. ★تعاون به زبان ساده یعنی همکاری و یاری رساندن به یکدیگر؛ هیچ‌کس نمی‌تواند به تنهایی زندگی کند و ما از ابتدای تولد به خانواده و سپس به هم‌کلاسی‌ها، همسایه‌ها و همهٔ مردم جامعه وابسته‌ایم (ص ۲).
  2. ★پیامبر گرامی اسلام (ص) اعضای جامعه را به اعضای بدن تشبیه کرده و فرموده‌اند: «جامعهٔ باایمان در دوستی و مهربانی و ترحم به یکدیگر مانند بدن واحدی است که هرگاه عضوی از آن به درد آید، اعضای دیگر نیز با آن عضو ابراز همدردی می‌کنند» (ص ۲).
  3. ★ماجرای احمدآقا (ص ۲): او تصادف کرد؛ یک پا و یک دستش گچ گرفته شد و به گفتهٔ پزشک درمانش سه ماه طول می‌کشید؛ نمی‌توانست سر کار برود، پسرش امیرعلی را به مدرسه برساند و به همسرش که تازه نوزاد به دنیا آورده بود کمک کند.
  4. ★خواهر احمدآقا، فریده خانم، به برادرها تلفن زد و گفت حالا که شرایط سختی برای برادرمان به وجود آمده وظیفه داریم به او کمک کنیم؛ برادرها و خواهر دور هم جمع شدند و کارها را تقسیم کردند: یکی بردن احمدآقا به درمانگاه، یکی بردن امیرعلی به مدرسه، دیگری خرید برای خانه و خواهر هم مراقبت از نوزاد و کمک به همسر او (ص ۲).
  5. ★ماجرای جلال (ص ۳): در شهرکی دورافتاده که خدمات عمومی مناسبی نداشت، بوی بد و آلودگی زباله‌ها ساکنان را آزار می‌داد و زباله‌ها گاهی جلوی مسیر آب جوی‌ها را می‌گرفتند؛ جلال و دوستانش با همفکری پول‌هایشان را روی هم گذاشتند، کیسهٔ پلاستیکی خریدند و ساکنان را قانع کردند زباله‌هایشان را تفکیک کنند.
  6. ★گروه جلال با فروش زباله‌های قابل بازیافت درآمدی به دست می‌آورد و با همان پول کیسهٔ زباله می‌خرید و رایگان در اختیار خانواده‌ها می‌گذاشت؛ این‌طور مشکل آلودگی محیط زندگی‌شان تا حد زیادی حل شد؛ در هر دو ماجرای درس، احساس مسئولیت و پیش‌قدمی با همفکری و تقسیم کار، مشکل واقعی را حل کرد (ص ۳).
  7. ★آیهٔ تعاون در سورهٔ مائده، آیهٔ ۲: ﴿وَتَعاوَنوا عَلَی الْبِرِّ وَالتَّقویٰ وَلا تَعاوَنوا عَلَی الْإِثْمِ وَالْعُدْوانِ﴾ با ترجمهٔ کتاب «در کارهای نیک و پرهیزکاری، یکدیگر را یاری کنید؛ و در گناه و ستمکاری همکاری نکنید» (ص ۴).
  8. ★همکاری نکردن در گناه یعنی اهل گناه را تشویق نکنیم یا طوری رفتار نکنیم که انگار با او موافقیم؛ گاهی هم یعنی مقدمهٔ انجام گناه را برای خود یا دیگران فراهم نکنیم، مثل ندادن ابزار و وسایلی که راه انجام کار بد را باز می‌کند (ص ۴).
  9. ★حدیث پیامبر اکرم (ص): «کسی که یک مشکل از مؤمنی رفع کند، مانند کسی است که تمام عمرش را به عبادت سپری کرده است» (وسائل الشیعه، جلد ۱۱؛ نقل در ص ۴ کتاب).
  10. ★جلوه‌های تعاون (ص ۴): همدلی و خوشحال کردن یکدیگر، هدیه دادن، کوشش برای صلح و آشتی میان انسان‌ها، عیادت از بیمار، قرض دادن و مشارکت برای رفع نیازهای مالی فقرا و امر به معروف و نهی از منکر.
  11. ★در تقویم رسمی ایران، چهاردهم اسفند «روز تعاون» نامگذاری شده است تا مؤسسات تعاونی و نهادهای مردمی فرهنگ کار گروهی و همکاری را به جامعه معرفی کنند؛ تعاون در سطح خانواده و خویشاوندان، مدرسه، محله، شهر و روستا و همهٔ اعضای جامعه انجام می‌شود (ص ۴).
  12. ★همکاری و همدلی در خانواده باعث صمیمیت و محبت بیشتر بین اعضا می‌شود؛ با تقسیم وظایف هر عضو احساس می‌کند مفید است و همهٔ کارهای خانه بر دوش یک نفر قرار نمی‌گیرد؛ پیامبر و امامان هم با اعضای خانوادهٔ خود کمال همکاری را داشتند و در دوشیدن شیر چهارپایان، آسیاب کردن گندم و جو و نظافت خانه مشارکت می‌کردند (ص ۵).
  13. ★صندوق قرض‌الحسنهٔ خانوادگی مانند یک بانک کوچک است؛ اعضا از بین خود یک یا چند نفر را برای ادارهٔ صندوق انتخاب می‌کنند، هر یک ماهانه مبلغی معین می‌پردازند، سقف وام تعیین می‌شود و هر ماه به یک یا دو نفر نیازمند وام داده می‌شود؛ وام‌گیرنده هم پول را در مدت معینی به‌صورت اقساط برمی‌گرداند (ص ۵).
  14. ★تعاون در محله آرامش و امنیت می‌آورد: عیادت از همسایهٔ بیمار، خوشامدگویی به همسایهٔ تازه‌وارد، همکاری در نظافت محله و مراقبت از اموال عمومی؛ امام صادق (ع) فرمودند «با همسایه‌ات خوش رفتاری کن تا مسلمان راستین باشی» (بحارالانوار، جلد ۷۴) و سورهٔ نساء، آیهٔ ۳۶ هم به نیکی با «همسایهٔ نزدیک» و «همسایهٔ غریب» سفارش می‌کند (ص ۶).

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ مطالعات اجتماعی پایهٔ هشتم — صفحات ۲ تا ۶ کتاب — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۱ از ۱۴