جزوهٔ درس — صفحات ۷ تا ۱۲ کتاب
جزوهٔ درس ۲: تعاون (۲)
در درس قبل تعاون را در خانه، مدرسه و محله دیدیم؛ اینبار همان همیاری را در وسط جامعه دنبال میکنیم. چهار موقعیت کتاب را میخوانیم: نرگس که لباسهای کارگاهشان را به نیازمندان میدهد، داوطلب جوان پرورشگاه، پروانه معلمی که در تابستان برای بچههای روستا کلاس میسازد و آقای صدیقی که هر ماه به آسایشگاه معلولان میرود. از این چهار داستان، تعریف انفاق بیرون میآید: بخشش مال، علم، تواناییها و وقت به نیازمندان؛ و قرآن با آیهٔ سورهٔ آل عمران تأکید میکند برای رسیدن به نیکی باید از آنچه دوست داری انفاق کنی. بعد سراغ نهادهای نیکوکاری میرویم: سازمانهای مردمنهاد، مؤسسات خیریه و خیرین مدرسهساز که مدارس را رایگان در اختیار آموزش و پرورش میگذارند؛ کارنامهٔ سه خیر بزرگ کتاب را هم میخوانیم. سپس وقف را میشناسیم؛ بناهایی که تا ابد باید به همان صورتی که واقف معین کرده در خدمت مردم بمانند. در پایان به سراغ شرکتهای تعاونی میرویم؛ جایی که هر عضو با هر سرمایه فقط یک رأی دارد و منافع به طور برابر تقسیم میشود. اوّل بخشها را بخوان، بعد خودت جواب سؤالها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.
هدف درس
میشناسی معنای انفاق را و میگویی بخشش چه چیزهایی انفاق حساب میشود.
مینویسی آیهٔ انفاق را با ترجمهٔ کتاب و مأخذ «سورهٔ آل عمران، آیهٔ ۹۲».
میگویی سازمانهای مردمنهاد و مؤسسات خیریه چه کارهایی میکنند و برای فعالیت از کجا مجوز میگیرند.
مییابی کارنامهٔ سه خیر مدرسهساز کتاب چه بود و وقف و موقوفات چه ویژگیهایی دارند.
میشماری ویژگیهای شرکت تعاونی را و میگویی چرا هر عضو فقط یک حق رأی دارد.
میتوانی سه بخش اقتصادی کشور را با مثالهای کتاب از هم جدا کنی.
نکات کلیدی
- ★تعاون فقط به خانه و مدرسه و محله محدود نمیشود؛ گاهی افراد نیکوکار در سطح جامعه به صورت فردی و گاهی گروهی به دیگران یاری میرسانند (ص ۷).
- ★چهار موقعیت کتاب (ص ۷): نرگس، دانشجوی سال دوم، همراه خانواده هر چند ماه یکبار لباسهای کارگاه تولیدیشان را به نیازمندان هدیه میدهد؛ یک داوطلب جوان با موافقت مسئولان، هفتهای چند ساعت در پرورشگاه از کودکان بیسرپرست مراقبت میکند؛ پروانه معلم در تابستان هفتهای دو روز به روستای نزدیک میرود و برای بچهها کلاس تشکیل میدهد؛ آقای صدیقی، مهندس چهل ساله، نذر کرده ماهی یکبار به آسایشگاه معلولان برود و به داوطلبان آن کمک کند.
- ★انفاق یعنی بخشش مال، علم، تواناییها و وقت خود به کسانی که نیازمندند؛ انفاق فقط پول نیست و هر کس با هر اندازه توانایی میتواند انفاقکننده باشد (ص ۷).
- ★آیهٔ انفاق: ﴿لَن تَنالُوا الْبِرَّ حَتّیٰ تُنفِقوا مِمّا تُحِبّونَ﴾ با ترجمهٔ کتاب «هرگز به نیکی نمیرسید مگر اینکه از آنچه دوست دارید، انفاق کنید» (سورهٔ آل عمران، آیهٔ ۹۲؛ ص ۷).
- ★اثرهای انفاق در زندگی انفاقکننده: احساس آرامش و رضایت درونی، گرفتن پاداش از خدا، محبوب و مورد اعتماد شدن میان مردم و دیدن رفاه و صمیمیت بیشتر در جامعه (فعالیت ص ۷).
- ★سازمانهای مردمنهاد و مؤسسات خیریه به یاری نیازمندان یا حل مشکلات جامعه میپردازند؛ مانند انجمنهای حمایت از بیماران خاص، انجمنهای نگهداری از معلولین و سالمندان، درمانگاههای خیریه، مؤسسات نگهداری و حمایت از ایتام و خیرین مدرسهساز و کتابخانهساز؛ همه باید از وزارت کشور مجوز بگیرند (ص ۸).
- ★خیرین مدرسهساز به ساختن یا تعمیر و نوسازی و تجهیز مدارس میپردازند و مدارس را به صورت رایگان در اختیار وزارت آموزش و پرورش قرار میدهند؛ آنها میتوانند نام خود یا پدر و مادر یا هر نامی را که بخواهند روی مدرسه بگذارند و در دو دههٔ اخیر تعداد زیادی از خیرین برای دانشآموزان مدرسه ساختهاند (ص ۸).
- ★سه خیر مدرسهساز کتاب (ص ۹): حسین علیمرادی، جوانی ۲۴ ساله که کارش را از خیریهٔ دانشجویی و ارسال کتاب برای دانشآموزان مناطق محروم شروع کرد و با مؤسسهٔ خیریهٔ «دست یاری به دشتیاری» پنج مدرسه تحویل داد و شانزده مدرسهٔ دیگر را تکمیل کرد؛ غلامرضا مردانی آذری که سال ۱۳۰۵ در تبریز به دنیا آمد و فعالیت مدرسهسازیاش را از سال ۱۳۷۶ آغاز کرد؛ حسنعلی علیپور که سال ۱۳۱۷ در روستایی در اردبیل به دنیا آمد، از راه تجارت فرش ثروت زیادی یافت و به احترام ۷۲ تن از یاران اباعبدالله، تعداد ۷۲ مدرسه ساخت و در سال ۱۳۸۸ نشان خورشید خیران گرفت.
- ★کتاب میگوید اگرچه امروز این مردان نیکوکار در قید حیات نیستند و از دنیا رفتهاند، اما تا روزگار باقی است کار نیک آنان برجای میماند (ص ۹).
- ★پس از پیروزی انقلاب اسلامی، جهاد سازندگی تشکیل شد و جهادگران داوطلبانه به مناطق محروم و روستاها رفتند؛ جاده، مدرسه، درمانگاه و شبکهٔ آب میساختند و روزهای طولانی در روستاها میماندند؛ کار آنها نمونهٔ روشن تعاون گروهی برای زندگی بهتر دیگران بود (ص ۸).
- ★وقف از روزگاران بسیار قدیم در ایران وجود داشته است؛ نیکوکاران بناهایی مانند مدرسهٔ علمیه، پل، کاروانسرا، آبانبار و حمام عمومی میساختند تا مردم همیشه از آنها استفاده کنند؛ گاهی هم از منافع و درآمد فعالیتهایی مانند زمین کشاورزی یا کارگاه تولیدی به نیازمندان کمک میشد؛ برخی وقفها حتی میتوانند جریانهای فرهنگی، علمی، جغرافیایی یا سیاسی یک شهر را تغییر بدهند (ص ۱۰).
- ★به اموال و داراییهایی که وقف میشود «موقوفات» میگویند و کسی حق تصرف در آنها را ندارد؛ تا ابد باید به همان صورتی که واقف معین نموده استفاده شوند؛ مسئولیت ادارهٔ موقوفات هر منطقه با سازمان اوقاف و امور خیریه است و بیش از ۲۵۰۰ بیمارستان و درمانگاه وقفی در کشور ما وجود دارد (ص ۱۰).
- ★در وقف گروهی یا خانوادگی، چند نفر یا اعضای یک خانواده که هر یک به تنهایی توانایی کافی برای وقف ندارند، با مشارکت مالی یکدیگر وقفی را انجام میدهند و همه در پاداش این کار نیک شریک میشوند؛ مانند خانوادهٔ راوی کتاب که سماور، فرش و کتاب برای مسجد وقف کردند (ص ۱۰).
- ★شرکت تعاونی هرگاه تشکیل میشود که گروهی از مردم برای رفع نیازهای معیشتی و شغلی، بر طبق قانون تعاونیها در فعالیتی سرمایهگذاری و همکاری کنند و در سود و زیان آن شریک شوند؛ منافع به طور برابر و یکسان بین همهٔ اعضا توزیع میشود و هر عضو با هر مقدار سرمایه فقط یک حق رأی دارد؛ برخلاف شرکتهای غیرتعاونی که سرمایهٔ بیشتر یعنی قدرت بیشتر در تصمیمگیریها (ص ۱۱).
ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آساندرس است
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!
آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.
بزن بریم آزمون!لینکهای مرتبط
جزوهٔ مطالعات اجتماعی پایهٔ هشتم — صفحات ۷ تا ۱۲ کتاب — آساندرس
پرینت این صفحه فعال نیست — برای مطالعه از خود سایت استفاده کن.
جزوهٔ درس ۲ از ۱۴