جزوهٔ درس — صفحات ۱۴ تا ۱۷ کتاب

جزوهٔ درس ۳: ساختار و تشکیلات دولت

پشت هر خبر دولتی، رئیس‌جمهور و کابینه‌ای هست که کارهای کشور را پیش می‌برد. در این درس یاد می‌گیری حکومت ایران چطور و زیر نظر چه کسی اداره می‌شود. حکومت ما جمهوری اسلامی است و با سه قوّهٔ مقنّنه، قضائیه و مجریّه کار می‌کند؛ قوّهٔ مجریّه همان دولت است. می‌بینی رئیس‌جمهور چگونه انتخاب می‌شود: از تأیید صلاحیت نامزدها با شورای نگهبان و تبلیغات انتخاباتی تا رأی مردم، تنفیذ حکم و سوگند تحلیف در مجلس. سپس کابینه و نوزده وزارتخانهٔ کشور را می‌شناسی و یاد می‌گیری هر موضوع روزمره از مدرسه و جاده تا آب و برق به کدام وزارتخانه مربوط است. در پایان هم همهٔ نکته‌ها را با هم مرور می‌کنیم. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌شناسی سه قوّهٔ کشور را؛ مقنّنه، قضائیه و مجریّه؛ و می‌گویی حکومت ایران زیر نظر چه کسی اداره می‌شود.

۲

می‌گویی قوّهٔ مجریّه یعنی چه، ریاست آن با کیست و چه کسی پس از مقام رهبری عالی‌ترین مقام رسمی کشور است.

۳

می‌نویسی مراحل از داوطلب شدن تا تشکیل کابینه را؛ تأیید صلاحیت با شورای نگهبان، تبلیغات، رأی‌گیری، تنفیذ، تحلیف و رأی اعتماد.

۴

می‌یابی فرق تنفیذ و تحلیف را و می‌گویی هر یک کجا و چگونه انجام می‌شود.

۵

می‌شناسی شرط‌های رئیس‌جمهور را طبق اصل ۱۱۵ قانون اساسی و معنای واژهٔ رجال.

۶

می‌نویسی کار وزارتخانه‌های مهم را؛ آموزش و پرورش، نیرو، راه و شهرسازی و بهداشت و درمان؛ و می‌گویی چرا کارهای کشور تقسیم شده‌اند.

نکات کلیدی

  1. ★حکومت کشور ما جمهوری اسلامی است که به وسیلهٔ سه قوّهٔ مقنّنه، قضائیه و مجریّه زیر نظر مقام رهبری اداره می‌شود (ص ۱۴).
  2. ★قوّهٔ مجریّه همان دولت و سازمان‌های وابسته به دولت است؛ قوّهٔ مقنّنه یعنی مجلس شورای اسلامی که سال گذشته با آن آشنا شدید و در فصل بعد هم سراغ قوّهٔ قضائیه می‌روید (ص ۱۴).
  3. ★ریاست قوّهٔ مجریّه بر عهدهٔ رئیس‌جمهور است؛ او پس از مقام رهبری، عالی‌ترین مقام رسمی کشور است و مسئولیت اجرای قانون اساسی و قوانین مصوب مجلس را بر عهده دارد (ص ۱۴).
  4. ★ردپای دولت در اخبار: مصوبهٔ حمایت از خرید تضمینی محصولات کشاورزی، اعزام نیرو برای آسیب‌دیدگان زلزله، انتخاب رئیس سازمان هواپیمایی به پیشنهاد وزیر راه و شهرسازی، قانون حفاظت آب‌ها در برابر آلودگی به مواد نفتی به پیشنهاد وزارت نفت و طرح حمایت از صنایع کوچک (ص ۱۴).
  5. ★مقام رهبری بالاترین مقام کشور است و هر سه قوّه زیر نظر او کار می‌کنند؛ حکم رئیس‌جمهور منتخب هم توسط رهبر امضا و تنفیذ می‌شود تا کارش را شروع کند (ص ۱۴).
  6. ★رئیس‌جمهور برای مدت چهار سال با رأی مستقیم مردم انتخاب می‌شود و تنها برای یک دورهٔ چهارسالهٔ دیگر به صورت متوالی اجازهٔ انتخاب مجدد دارد؛ یعنی یک نفر حداکثر هشت سال پشت سر هم رئیس‌جمهور می‌تواند باشد (ص ۱۵).
  7. ★کسانی که شرط‌های ریاست‌جمهوری را دارند داوطلب می‌شوند و صلاحیتشان توسط شورای نگهبان تأیید می‌شود؛ بعد برنامه‌هایشان را از صدا و سیما، روزنامه‌ها، مجلات، اینترنت و سخنرانی‌ها به مردم می‌رسانند (ص ۱۵).
  8. ★در روز رأی‌گیری همهٔ کسانی که تابع جمهوری اسلامی ایران هستند حتی افرادی که در خارج از کشور زندگی می‌کنند می‌توانند رأی بدهند؛ فقط حداقل سن رأی‌دهندگان هجده سال است (ص ۱۵).
  9. ★شرط‌های رئیس‌جمهور طبق اصل ۱۱۵ قانون اساسی: انتخاب از میان رجال مذهبی و سیاسی، ایرانی‌الاصل بودن، تابع ایران بودن، مدیر و مدبّر بودن، داشتن حسن سابقه و امانت و تقوی و مؤمن و معتقد بودن به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور؛ رجال یعنی مردان، بزرگان و مردان نامی (ص ۱۵).
  10. ★تنفیذ یعنی امضای حکم رئیس‌جمهور منتخب توسط مقام رهبری برای شروع به کار؛ تحلیف یعنی سوگند رئیس‌جمهور در مجلس با حضور نمایندگان، شورای نگهبان و رئیس قوّهٔ قضائیه در پیشگاه قرآن کریم؛ تنفیذ پیش از تحلیف انجام می‌شود (ص ۱۶).
  11. ★وظایف سوگند تحلیف شامل ترویج دین و اخلاق، پشتیبانی از حق، گسترش عدالت و پاسداری از قانون اساسی است؛ رئیس‌جمهور و دولتی که تشکیل می‌دهد در برابر ملت ایران، رهبر و مجلس شورای اسلامی مسئول هستند (ص ۱۶).
  12. ★بعد از تحلیف نوبت تشکیل کابینه می‌رسد؛ هیئت دولت از رئیس‌جمهور، معاونان و وزیران تشکیل می‌شود و هر وزیر برنامه‌هایش را در مجلس ارائه می‌دهد و با رأی اعتماد اکثریت نمایندگان کارش را شروع می‌کند (ص ۱۶).
  13. ★تعداد وزارتخانه‌های کشور ما نوزده است و هر وزیر مسئول یک وزارتخانه است؛ مثلاً آموزش و پرورش برای مدرسه‌ها و کتاب‌های درسی، نیرو برای آب و برق و انرژی، کشور برای امنیت داخلی و انتخابات و نفت برای نفت و گاز کشور (ص ۱۶).
  14. ★هیئت دولت در طی سال جلسات متعددی برگزار می‌کند و با مشورت یکدیگر دربارهٔ مسائل مهم کشور و جهان تصمیم می‌گیرد؛ مقر هیئت دولت و وزارتخانه‌ها در تهران پایتخت است و وزارتخانه‌ها در همهٔ استان‌ها سازمان‌ها و اداراتی دارند که برنامه‌های آنها را اجرا می‌کنند (ص ۱۷).

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ مطالعات اجتماعی پایهٔ هشتم — صفحات ۱۴ تا ۱۷ کتاب — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۳ از ۱۴