جزوهٔ درس ۴: وظایف دولت

جزوهٔ درس — صفحات ۱۸ تا ۲۲ کتاب

جزوهٔ درس ۴: وظایف دولت

دولت برای تو مدرسه و بیمارستان و جاده می‌سازد؛ تو هم در برابر آن حق و وظیفه داری. در این درس اول می‌فهمی شهروند کیست و در برابر دولت چه حقوق و وظیفه‌هایی دارد. بعد سراغ کارهای بزرگ دولت می‌روی: طبق قانون اساسی دولت باید سواد و آموزش، بهداشت، شغل مناسب، رفاه، امنیت و فرهنگ و اخلاق اسلامی را فراهم کند و راه و پل و بیمارستان بسازد. می‌بینی رابطهٔ دولت و مجلس چگونه است؛ دولت لایحه می‌فرستد و نمایندگان نظارت می‌کنند و گاهی وزیر را استیضاح می‌کنند. آخر سر هم پول را می‌شناسی: درآمدهای دولت از نفت، مالیات و سایر درآمدها می‌آید و دخل و خرجش در سند بودجه برای یک سال پیش‌بینی می‌شود. در پایان همهٔ نکته‌ها را با هم مرور می‌کنیم. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌شناسی معنای شهروند را و می‌گویی شهروند بودن به چه چیزی بستگی دارد.

۲

می‌گویی حقوق شهروندان و وظایف شهروندان کدام‌اند و رابطهٔ دولت و شهروند چگونه است.

۳

می‌نویسی وظایف اصلی دولت را طبق قانون اساسی؛ سواد و آموزش، بهداشت، شغل مناسب، رفاه، امنیت و فرهنگ و اخلاق اسلامی.

۴

می‌یابی کارهای زیربنایی دولت و اختیارات رئیس‌جمهور را؛ از ساختن راه و سد تا امضای استوارنامهٔ سفیران.

۵

می‌گویی لایحه، استیضاح و رابطهٔ دولت و مجلس یعنی چه.

۶

می‌نویسی سه بخش درآمد دولت را و می‌یابی بودجه و لایحهٔ بودجه چیست و چه کسی آن را تصویب می‌کند.

نکات کلیدی

  1. ★شهروندان همان اتباع یک کشورند؛ همهٔ کسانی که تابعیت جمهوری اسلامی ایران را دارند شهروند ایران محسوب می‌شوند؛ چه شهری باشند، چه روستایی و عشایر، و چه در داخل یا خارج از کشور زندگی کنند (ص ۱۸).
  2. ★حقوق شهروندان: از خدمات دولت در زمینه‌های مختلف بهره‌مند می‌شوند و آزادی بیان، اظهار نظر و انتقاد دارند؛ یعنی می‌توانند نظراتشان را بگویند و از کارهای نادرست انتقاد کنند (ص ۱۸).
  3. ★وظایف شهروندان: احترام گذاشتن و رعایت قوانین و مقررات کشور، مشارکت و همکاری صمیمانه با دولت، پرداخت مالیات و دفاع از کشور در هنگام جنگ (ص ۱۸).
  4. ★رابطهٔ دولت و شهروند مثل یک قرارداد دوطرفه است؛ دولت خدمات و امکانات فراهم می‌کند و شهروندان قوانین را رعایت می‌کنند، همکاری می‌کنند و مالیات می‌دهند تا دولت بتواند کارهایش را انجام دهد (ص ۱۸).
  5. ★بر طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، دولت موظف است شرایط و لوازم سواد و آموزش، بهداشت، شغل مناسب، رفاه، امنیت، فرهنگ و اخلاق اسلامی را در جامعه فراهم کند (ص ۱۸).
  6. ★دولت وظیفه دارد تجهیزات زیربنایی و خدمات عمومی را در کشور گسترش دهد: ساختن راه و جاده، پل، بیمارستان، مسکن، مدرسه، سد، مخابرات، آب، برق و گاز (ص ۱۸).
  7. ★اجرای قوانین و مصوبات مجلس از وظایف مهم دولت است؛ چون قانون‌گذاری با مجلس است و اجرای آن با دولت (ص ۱۸).
  8. ★از اختیارات رئیس‌جمهور: هدایت وزیران و ایجاد هماهنگی بین آنها، امضای قراردادهای ایران با کشورهای دیگر، امضای استوارنامهٔ سفیران کشور ما، پذیرش استوارنامهٔ سفیران کشورهای دیگر و اعطای نشان‌های دولتی (ص ۱۸).
  9. ★استوارنامه معرفی‌نامه‌ای است که سفیر از رئیس کشور خود برای رئیس کشور میزبان می‌برد و آن را به رئیس کشور میزبان تسلیم می‌کند (ص ۱۸ و ۲۲).
  10. ★دولت لایحه‌ای را در امور مختلف تنظیم می‌کند که برای تصویب و قانون شدن به مجلس شورای اسلامی فرستاده می‌شود؛ در مقابل، نمایندگان بر فعالیت‌های دولت نظارت می‌کنند، حق سؤال کردن از رئیس‌جمهور و وزرا را دارند و گاهی وزیری را استیضاح می‌کنند؛ یعنی از او توضیح می‌خواهند (ص ۱۹).
  11. ★دولت در زمینه‌های آموزش، بهداشت، اوقات فراغت، حفاظت از محیط زیست، مسکن، کشاورزی و صنعت فعالیت می‌کند و برای اقدامات عمرانی مثل ساختن پل، جاده، فرودگاه و نیروگاه برق سرمایه‌گذاری می‌کند (ص ۲۰).
  12. ★درآمدهای دولت به سه بخش تقسیم می‌شود: درآمدهای حاصل از صادرات نفت، مالیات و سایر درآمدها؛ سایر درآمدها مثل خدمات برق، آب، گاز و تلفن، صدور گواهینامهٔ رانندگی، سند مالکیت و گذرنامه و درآمد سرمایه‌گذاری در صنایع بزرگ است (ص ۲۰ و ۲۱).
  13. ★مالیات پولی است که بر طبق قانون افراد و مؤسسات به دولت می‌پردازند تا در جهت ادارهٔ امور کشور مورد استفاده قرار بگیرد؛ یعنی هر کس به اندازهٔ قانون در تأمین هزینهٔ مدرسه‌ها، جاده‌ها و بیمارستان‌ها سهیم می‌شود (ص ۲۱).
  14. ★بودجه سندی است که دولت در آن درآمدها و هزینه‌های یک کشور را برای یک سال معین می‌کند و به زبان ساده یعنی پیش‌بینی دخل و خرج دولت؛ لایحهٔ بودجه را دولت تنظیم می‌کند، مجلس آن را تصویب می‌کند و مجلس همیشه بر درآمدها و هزینه‌های دولت نظارت می‌کند (ص ۲۱).

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ مطالعات اجتماعی پایهٔ هشتم — صفحات ۱۸ تا ۲۲ کتاب — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۴ از ۱۴