جزوهٔ درس — صفحات ۲۴ تا ۲۸ کتاب

جزوهٔ درس ۵: آسیب‌های اجتماعی و پیشگیری از آنها

این درس تو را با مهم‌ترین دورهٔ رشد زندگی آشنا می‌کند: دورهٔ نوجوانی که گروه سنی دوازده تا هجده سال را دربر می‌گیرد و به تغییرهای جسمانی آن «بلوغ» می‌گویند. در این دوره همزمان از نظر ذهنی و اجتماعی هم تغییر می‌کنی و خصوصیاتی مثل هویت‌جویی، هیجان‌طلبی، استقلال‌طلبی، حساس‌شدن نسبت به خود و شک و تردید در تو دیده می‌شود. یاد می‌گیری از فرصت نوجوانی غنیمت بگیری، هدف‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت داشته باشی و قدر امکانات خانواده و مدرسه را بدانی. سپس سراغ دو آسیب اجتماعی مهم می‌روی: پرخاشگری و اعتیاد؛ دانستن آنها اولین قدم پیشگیری است. با ماجرای حامد و بهرام می‌بینی یک خشم کنترل‌نشده چه هزینه‌هایی برای دو خانواده می‌سازد و پنج گام مهار خشم و سه قاعدهٔ هنگام عصبانیت را می‌آموزی. دو حدیث گوهربار امام علی (ع) و امام صادق (ع) دربارهٔ خشم هم همراه همین بخش است. در ادامه می‌فهمی مواد مخدر چگونه روی دستگاه عصبی اثر می‌گذارند، چرا حتی یک‌بار تجربه‌شان دام است و مهارت «نه گفتن» چگونه نجاتت می‌دهد. در پایان هم می‌بینی قانون، نگهداری و خرید و فروش و پخش و مصرف مواد مخدر را جرم می‌داند. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌شناسی دورهٔ نوجوانی و بازهٔ سنی دوازده تا هجده سال را و می‌گویی بلوغ یعنی چه.

۲

می‌یابی پنج خصوصیت بلوغ (هویت‌جویی، هیجان‌طلبی، استقلال‌طلبی، حساس‌شدن نسبت به خود و شک و تردید) را در خود و دیگران.

۳

می‌گویی پرخاشگری و نزاع نتیجهٔ مهار نکردن خشم است و رفتارهای پرخاشگرانه را از ابراز درست عصبانیت جدا می‌کنی.

۴

می‌نویسی پنج گام مهار خشم و سه قاعدهٔ هنگام خشم و عصبانیت را به ترتیب.

۵

می‌شناسی مواد مخدر و آثار آنها را روی دستگاه عصبی و می‌گویی چرا حتی یک‌بار تجربه کردنشان خطرناک است.

۶

می‌یابی علل گرایش به مواد مخدر و راه پیشگیری با مهارت «نه گفتن» را و حکم قانون دربارهٔ نگهداری و پخش و مصرف آنها را.

نکات کلیدی

  1. ★نوجوانان گروه سنی دوازده تا هجده سال را تشکیل می‌دهند؛ به تغییرهای جسمانی این دوره «بلوغ» می‌گویند (ص ۲۴).
  2. ★نوجوانان علاوه بر تغییرهای جسمانی، از نظر ذهنی و اجتماعی هم تغییر می‌کنند و در حال پشت سر گذاشتن کودکی و رسیدن به جوانی و بزرگسالی هستند؛ تغییرهای این دوره اغلب باعث بروز مسائل عاطفی و احساسی می‌شود، پس گاهی حال‌وهوای متفاوت طبیعی است.
  3. ★نوجوانان سرشار از نیرو و توانایی‌اند و حق دارند درس بخوانند، حرفه و مهارت بیاموزند، به ورزش و هنر بپردازند و استعدادهای خود را بشناسند و شکوفا کنند؛ در این دوره هنوز مسئولیت ادارهٔ یک خانواده بر عهدهٔ شما نیست.
  4. ★هدف‌های روشن، انرژی نوجوان را به مسیر درست هدایت می‌کنند؛ چند هدف کوتاه‌مدت مثل بهتر شدن نمره‌ها در یکی دو سال آینده و چند هدف بلندمدت برای آیندهٔ دورتر.
  5. ★پنج خصوصیت دوران بلوغ: هویت‌جویی، هیجان‌طلبی و میل به تجربه کردن، استقلال‌طلبی، حساس‌شدن نسبت به خود و شک و تردید (ص ۲۴).
  6. ★در دورهٔ نوجوانی به دلیل خصوصیاتی که در دوران بلوغ به وجود می‌آید، افراد حساس‌ترند و روحیهٔ هیجانی و کنجکاوی آنها را بیشتر در معرض آسیب‌های اجتماعی قرار می‌دهد.
  7. ★از جمله آسیب‌هایی که مشکلات زیادی برای افراد یک جامعه به وجود می‌آورد، پرخاشگری و نزاع و اعتیاد است؛ دانستن آنها اولین قدم پیشگیری است.
  8. ★خشم و عصبانیت احساسی طبیعی است، اما پرخاشگری و نزاع نتیجهٔ کنترل (مهار) نکردن خشم است؛ کسانی که راه‌های درست ابراز خشم را یاد نگرفته‌اند، به افراد پرخاشگر تبدیل می‌شوند و ممکن است در بزرگسالی هم به این رفتار ادامه دهند (ص ۲۶).
  9. ★رفتارهای پرخاشگرانه درجات گوناگونی دارد و ممکن است به شکل آزار و اذیت، کتک زدن، مسخره کردن و تحقیر دیگران، بی‌ادبی و ناسزا گفتن و شکستن و تخریب وسایل بروز کند؛ پرخاشگری در یادگیری و تحصیل هم مشکل می‌سازد و زمینه را برای سایر آسیب‌های اجتماعی فراهم می‌کند.
  10. ★پنج گام مهار خشم به ترتیب: به خدا پناه ببر، نفس عمیق بکش و از یک تا ده بشمار، علت عصبانیت را مؤدبانه بگو، محیط را ترک کن و با بزرگ‌ترها مشورت کن (ص ۲۷).
  11. ★سه قاعدهٔ مهم هنگام خشم و عصبانیت: نباید به وسایل یا اموال خودم و دیگران صدمه بزنم؛ نباید به دیگران صدمه بزنم؛ نباید به خودم صدمه بزنم.
  12. ★دو حدیث درس: امام علی (ع) فرمود «خشم دشمن توست، پس آن را بر خود مسلط مگردان» (غررالحکم، حدیث ۱۳۳۷) و امام صادق (ع) فرمود «هر کسی مالک خشم خود نباشد، مالک عقل خود نخواهد بود.» (الکافی، جلد ۲)؛ نقل در کتاب مطالعات اجتماعی هشتم، صفحات ۲۶ و ۲۷.
  13. ★مواد مخدر موادی هستند که مصرف آنها تغییراتی روی دستگاه عصبی ایجاد می‌کند و باعث کم شدن هوشیاری و بی‌حسی و بی‌حالی می‌شود؛ پس از تمام شدن اثر ماده، فرد حال بسیار بدی پیدا می‌کند، مجبور است دوباره به سمت آن ماده برود و به آن وابستگی پیدا می‌کند (ص ۲۸).
  14. ★بر طبق قانون، نگهداری و مخفی کردن، خرید و فروش و پخش، مصرف و واردات و صادرات مواد مخدر جرم است و پخش‌کنندگان با شدیدترین مجازات‌ها روبه‌رو می‌شوند؛ نوجوانی هم که فریب قاچاقچیان را بخورد و برایشان مواد جابه‌جا کند، مجرم شناخته می‌شود و به زندان منتقل می‌شود (ص ۲۹).

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ مطالعات اجتماعی پایهٔ هشتم — صفحات ۲۴ تا ۲۸ کتاب — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۵ از ۱۴