جزوهٔ درس ۶: قوّهٔ قضائیه

جزوهٔ درس — صفحات ۳۰ تا ۳۴ کتاب

جزوهٔ درس ۶: قوّهٔ قضائیه

درس ۶ از این سؤال شروع می‌شود که وقتی نوجوانی در برابر آسیب‌ها تنها نیست، چه کسانی مراقب او هستند؛ خود نوجوان، خانواده، مدرسه و قانون با پلیس چهار مراقب اصلی‌اند. بعد می‌بینی چون در هر جامعه‌ای تخلف و اختلاف پیش می‌آید، نهادی لازم است که عدالت اجتماعی را برقرار کند و پشتیبان حقوق مردم باشد: قوّهٔ قضائیه. با رئیس این قوّه، شرط‌های او و پنج وظیفهٔ اصلی‌اش آشنا می‌شوی و فهرست ارکان و سازمان‌های وابسته به آن را مرور می‌کنی. سپس یاد می‌گیری برای حل اختلاف اول گفت‌وگو و کمک ریش‌سفیدان و شورای حل اختلاف، بعد دادگاه؛ و هیچ‌گاه راه زد و خورد درست نیست. انواع دعاوی کیفری و حقوقی را با نمونه‌های کتاب می‌شناسی و تفاوت مجازات و تکلیف را می‌فهمی. در پایان نقش قاضی عادل و وکیل پروانه‌دار و اصطلاح‌های خواهان و خوانده برایت روشن می‌شود. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌شناسی چهار مراقب نوجوانان (خود نوجوان، خانواده، مدرسه و قانون با پلیس) و نقش هر یک را.

۲

می‌گویی قوّهٔ قضائیه چیست و چه کسی عدالت اجتماعی را برقرار می‌کند.

۳

می‌نویسی شرط‌های رئیس قوّهٔ قضائیه و مدت پنج‌سالهٔ انتخاب او را از سوی رهبر جمهوری اسلامی.

۴

می‌یابی وظایف پنج‌گانهٔ قوّهٔ قضائیه و ارکان و سازمان‌های وابسته به آن را.

۵

می‌گویی دعاوی کیفری و حقوقی چه تفاوتی دارند و نمونه‌های کتاب را در دستهٔ درست می‌گذاری.

۶

می‌شناسی نقش قاضی و وکیل را در دادگاه و اصطلاح‌های خواهان و خوانده را.

نکات کلیدی

  1. ★چهار مراقب اصلی نوجوانان در برابر آسیب‌های اجتماعی عبارت‌اند از: خود نوجوان، خانواده، مدرسه و قانون با نیروی انتظامی (ص ۳۰).
  2. ★هر فرد نسبت به بدن و روح و روان خود مسئول است و باید از اعمال و رفتاری که به سلامت بدنی و روانی او لطمه می‌زند پرهیز کند.
  3. ★پدر و مادر مسئولیت مراقبت از فرزندان و فراهم کردن امکانات زندگی را دارند و تا وقتی فرزندان مستقل نشده‌اند، حق قانونی دارند بر فعالیت‌های آنها نظارت دقیق داشته باشند.
  4. ★معلمان و مسئولان مدرسه مانند پدر و مادر، مسئولیت مهم و قانونی مراقبت از نوجوانان در برابر آسیب‌های اجتماعی را دارند و آنها را برای داشتن زندگی شایسته تربیت می‌کنند.
  5. ★پلیس قانون وضع نمی‌کند و قدرت نامحدود هم ندارد؛ نیروی انتظامی برای برقراری امنیت و حفاظت از مردم تلاش می‌کند، با نقض‌کنندگان قوانین برخورد می‌کند و در چارچوب قوانین باید با اقتدار عمل کند.
  6. ★در راه مراقبت از خود باید همیشه از خداوند متعال و ائمهٔ معصومین که بهترین وسیله و راه نجات هستند کمک بگیریم؛ از طریق نماز و دعا و نیایش.
  7. ★در هر جامعه‌ای افرادی وجود دارند که با زیر پا گذاشتن قانون تخلّف می‌کنند و اختلافاتی هم بین افراد به وجود می‌آید؛ پس باید نهادی باشد که به این موضوعات رسیدگی کند.
  8. ★قوّهٔ قضائیه نهادی است که عدالت اجتماعی را برقرار می‌سازد، بر اجرای قوانین نظارت می‌کند، با تخلفات برخورد می‌کند و متخلفان را به مجازات می‌رساند؛ پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی افراد است (ص ۳۱).
  9. ★بر طبق قانون اساسی، رئیس قوّهٔ قضائیه از سوی رهبر جمهوری اسلامی به مدت پنج سال انتخاب می‌شود و باید فردی مجتهد، عادل، آگاه به امور قضایی و مدیر و مدبّر باشد.
  10. ★وظایف پنج‌گانهٔ قوّهٔ قضائیه: رسیدگی به شکایت‌ها و حل اختلافات، کشف جرم و تعقیب و مجازات مجرمان، پیشگیری از وقوع جرم، گسترش عدل و آزادی‌های مشروع و نظارت بر حسن اجرای قوانین (ص ۳۱).
  11. ★ارکان و سازمان‌های وابسته به قوّهٔ قضائیه: دادگاه‌ها و دادسراها، دیوان عالی کشور، دیوان عدالت اداری، سازمان بازرسی کل کشور، سازمان قضایی نیروهای مسلح، سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی، سازمان ثبت اسناد و املاک و سازمان پزشکی قانونی (ص ۳۱).
  12. ★دادگستری، مرجع رسمی رسیدگی به شکایات مردم و سازمان‌هاست و زیرنظر قوّهٔ قضائیه اداره می‌شود (ص ۳۳).
  13. ★راه حل اختلاف: نخست گفت‌وگوی مسالمت‌آمیز و کمک گرفتن از افراد باتجربه‌تر و ریش‌سفیدان فامیل و شورای حل اختلاف محله؛ اگر نتیجه نشد مراجعه به دادگاه؛ هیچ‌گاه عمل خودسرانه و زد و خورد درست نیست چون جرم تازه می‌سازد و حق را هم از بین می‌برد (ص ۳۲).
  14. ★دعاوی کیفری مجازات می‌دهند (فحاشی و افترا یا قدرت‌نمایی، غصب عنوان) و دعاوی حقوقی به انجام تکلیف ملزم می‌کنند (خراب شدن باغچهٔ همسایه با لودر، اختلاف در مقدار زمین)؛ قاضی باید عادل و آشنا با قوانین باشد و وکیل پروانه‌دار در همهٔ دادگاه‌ها از حقوق افراد دفاع می‌کند.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ مطالعات اجتماعی پایهٔ هشتم — صفحات ۳۰ تا ۳۴ کتاب — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۶ از ۱۴