فصل ۴: نام‌ها و یادهاسه متن خواندنیآزمونک ۲۰ سؤالی

درس ۹: نوجوان باهوش / آشپززادهٔ وزیر / گریهٔ امیر

نوجوانی که شعر سعدی را یک‌بار شنیده بود و از بر خواند، پدربزرگ و مهمان خارجی را شگفت‌زده کرد و نامش به تاریخ رسید.

شروع درس • صفحات ۶۸ تا ۷۴ کتاب

در این درس سه متن پشت هم داریم و هر سه دربارهٔ یک خانوادهٔ سرشناس ایران‌اند. اول می‌بینیم میرزا ابوالقاسم فراهانی — قائم‌مقام فراهانی و پدر امیرکبیر — در نوجوانی چگونه با حافظهٔ شگفت‌انگیزش مجلس شعرا را به شگفتی می‌اندازد. بعد سراغ پسرش محمّدتقی می‌رویم که در مهمانی شب تولدش، پاسخ‌های درست را می‌داند و بعدها لقب «امیرکبیر» می‌گیرد. در بخش سوم هم می‌خوانیم امیرکبیر در ماجرای آبله‌کوبی چرا گریست. کارگاه درس هم «صفت بیانی و مضاف‌الیه» و املای همزه را به تو یاد می‌دهد.

صفحات ۶۸ و ۶۹ کتاب

نوجوان باهوش: حافظه‌ای که مجلس شعرا را شگفت‌زده کرد

نخستین متن درس؛ داستان نوجوانی قائم‌مقام فراهانی، پدر امیرکبیر

پرترهٔ مرد دورهٔ قاجار
پرترهٔ دورهٔ قاجار؛ از صفحه‌های درس (ص ۷۰)

درس نهم با متن «نوجوان باهوش» آغاز می‌شود (ص ۶۸). قهرمان این متن، میرزا ابوالقاسم فراهانی است؛ همان کسی که بعدها «قائم‌مقام فراهانی» نام گرفت و پدر امیرکبیر بود. او نوجوانی بود که هوش و حافظه‌ای شگفت‌انگیز داشت.

میرزا ابوالقاسم توانایی عجیبی در حفظ اشعار و مطالب داشت؛ اگر شعری را یک‌بار برایش می‌خواندند، آن را به‌طور کامل از بر می‌کرد. همین استعداد باعث شد پدربزرگش، میرزا محمّدخان، که خود شاعری سرشناس بود، او را همراه خود به مجالس شعر ببرد. یعنی از همان نوجوانی، بستر رشد استعدادش فراهم شده بود.

یک بار که قائم‌مقام جوان همراه پدربزرگش به یکی از این مجالس رفته بود، مردی خارجی را دیدند. پدربزرگ او را به آن مرد معرفی کرد و گفت: «برای ایشان شعری بخوان. وی فارسی را خوب می‌فهمد».

قائم‌مقام از آن شخص پرسید: «قصیده می‌خوای یا غزل؟» و او گفت غزلی از سعدی را می‌خواهد. میرزا ابوالقاسم لحظه‌ای درنگ کرد و شروع به خواندن کرد:

📖 متن کتاب:

«بهار خرّم زان مُه که بهار خرّم زان اوست / عاقبت مرگ مه‌عام که مه‌عام زان اوست»

کتاب چند بیت از آغاز این شعر سعدی را آورده است. بیت نخست از بهار و مُه (ماه) نو سخن می‌گوید و بیت بعدی یادآور می‌شود که هر چیز، حتی ماه‌های دراز، روزی به پایان می‌رسد. میرزا ابوالقاسم آن بیت‌ها را چنان روان و استوار خواند که همهٔ مجلس را پای آواز خود نشاند.

آن مرد از شادی شاخ درآورد و به پدربزرگ گفت شعر سعدی فوق‌العاده است. پدربزرگ با لبخند پرسید: «شعر سعدی فوق‌العاده است یا شعرخوانی میرزا ابوالقاسم؟» آن خارجی گفت: «هر دو؛ هم شعر سعدی و هم شعرخوانی نوهٔ شما».

در همان مجلس روشن شد که این نوجوان در علوم و ریاضی هم استعداد کم‌نظیری دارد. میرزا ابوالقاسم بعدها با تکیه بر همین هوش و استعدادش، یکی از مردان نامی ایران در کشورداری و سیاست شد. یعنی نوجوانِ باهوش این متن، همان شخصیتی است که در دو متن بعدی درس هم دیده‌اش می‌آوریم.

مرحلهٔ ۱: مجلس شعرا

میرزا ابوالقاسم همراه پدربزرگ شاعرش، میرزا محمّدخان، به مجلس شعرا می‌رود.

روی هر پله بزن تا توضیحش را ببینی
پیام متن
استعداد مثل بذر است؛ بدون فرصت و تمرین شکوفا نمی‌شود. حافظهٔ قوی نعمت بزرگی است، اما آنچه این نوجوان را به یکی از مردان نامی ایران رساند، همراهی استعداد با تلاش و شوق یادگیری بود. این متن زمینه‌ساز دو متن بعدی درس است؛ چون قهرمانش پدر امیرکبیر است.

فکر کن و گفت‌وگو کن

کتاب (ص ۷۲) از تو می‌پرسد پرسش‌های قائم‌مقام فراهانی برای آزمایش فرزندانش چه بود. فکر کن آزمودن هوش فقط با آزمون کتبی ممکن است یا گفت‌وگو و مهمانی هم می‌تواند میدان امتحان باشد. اگر به جای میرزا ابوالقاسم بودی و می‌بایست پیش یک مهمان خارجی شعر می‌خواندی، چه حسی داشتی؟

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۹ از ۱۲