پارچهتار و پودبافت مرکب

بخش سوم: هنرهای سنتی — فصل دوم: بافت سنتی پارچه

روبان‌ها را تار کن و پود را از لابه‌لایشان رد کن؛ تازه اولین پارچه‌ات بافته شده!

شروع درس • صفحات ۸۹ تا ۱۰۰ کتاب هنر هشتم

فصل دوم هنرهای سنتی دربارهٔ **بافت سنتی پارچه** است. اول می‌فهمیم پارچه چیست و پارچه‌بافی در ایران از کجا شروع شده، بعد با روبان اولین بافت تاری‌پودی‌مان را انجام می‌دهیم و با دار، چله‌کشی و سه شیوهٔ بافت آشنا می‌شویم. در پایان هم با بافت مرکب و مخمل هفت‌رنگ دورهٔ صفوی روبه‌رو می‌شویم.

بخش سوم • درس اول — ص ۹۰ و ۹۱

آشنایی با پارچه و تاریخچهٔ بافت

از لباس نیاکان تا نخ‌های امروز

فکر کن و گفت‌وگو کن

فکر کن: آیا تا به حال فکر کرده‌ای نیاکان ما از چه پوششی برای حفاظت از بدن خود استفاده می‌کردند؟ به نظر تو چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی بین پوشش آن‌ها و لباس‌های ما وجود دارد؟ کتاب این سؤال را با تصویر جامی نقره‌ای با نقش دو ایزدبانو با لباس فلسی از مرودشت همراه کرده است. (ص ۹۰)

نخستین نشانه‌های پارچه‌بافی در ایران به حدود ده هزار سال قبل برمی‌گردد. این نمونه متعلق به ایلامی‌هاست، در ارجان پیدا شده و هم‌اکنون در موزهٔ ملی ایران باستان نگهداری می‌شود. علاوه بر این، در شوش پارچه‌ای متعلق به ۶۵۰۰ سال پیش دیده شده که بر روی یک تیغهٔ مسی پیچیده شده بود. یعنی پارچه‌بافی سابقه‌ای به بلندی تاریخ ایران دارد. (ص ۹۰)

📖 متن کتاب:

نخستین نشانه‌های پارچه‌بافی در ایران به حدود ده هزار سال قبل برمی‌گردد... پارچه‌بافی سابقه‌ای به بلندی تاریخ ایران دارد. (ص ۹۰ کتاب هنر هشتم)
پاسخ تمرین تاریخچۀ بافت — ص ۹۰ کتاب

دو سند کهنِ پارچه‌بافی ایران را نام ببر و بگو کجا پیدا شده‌اند.

📖 متن کتاب:

نخستین نشانه‌های پارچه‌بافی در ایران به حدود ده هزار سال قبل برمی‌گردد... پارچه‌بافی سابقه‌ای به بلندی تاریخ ایران دارد. (ص ۹۰ کتاب هنر هشتم)
پاسخ تمرین تاریخچۀ بافت — ص ۹۰ کتاب

دو سند کهنِ پارچه‌بافی ایران را نام ببر و بگو کجا پیدا شده‌اند.

دار؛ کارخانۀ خانگی بافندگان
دار، قابِ چوبیِ بافندگی است؛ تارها رویش کشیده می‌شوند و پود از میانشان رد می‌شود. در خانه‌های روستایی، دار در اتاقِ زندگی بود و بافتن، کارِ گروهیِ خانواده؛ استاد ماشاءالله عنایتی کاشانی که کتاب معرفی می‌کند، از این دارهای سنتی به بافت‌های هنریِ جهانی رسید.
گرهِ پود به تار؛ قلبِ فرش
نکتۀ «گره زدن پود به تار» (در متن درس) همان رازِ فرش است: در قالی، پودِ رنگی به تارها گره می‌خورد و سرِ گره، پرزِ فرش می‌شود؛ هر متر مربع، تا یک میلیون گره! بافتنِ پارچۀ روبانیِ تو، نسخۀ سادۀ همین ماجرا است.
پاسخ «تجربه کنید» پارچۀ روبانی — ص ۹۱ کتاب

پارچۀ روبانی را چطور می‌بافی و چه چیزی یاد می‌گیری؟

دار؛ کارخانۀ خانگی بافندگان
دار، قابِ چوبیِ بافندگی است؛ تارها رویش کشیده می‌شوند و پود از میانشان رد می‌شود. در خانه‌های روستایی، دار در اتاقِ زندگی بود و بافتن، کارِ گروهیِ خانواده؛ استاد ماشاءالله عنایتی کاشانی که کتاب معرفی می‌کند، از این دارهای سنتی به بافت‌های هنریِ جهانی رسید.
گرهِ پود به تار؛ قلبِ فرش
نکتۀ «گره زدن پود به تار» (در متن درس) همان رازِ فرش است: در قالی، پودِ رنگی به تارها گره می‌خورد و سرِ گره، پرزِ فرش می‌شود؛ هر متر مربع، تا یک میلیون گره! بافتنِ پارچۀ روبانیِ تو، نسخۀ سادۀ همین ماجرا است.
پاسخ «تجربه کنید» پارچۀ روبانی — ص ۹۱ کتاب

پارچۀ روبانی را چطور می‌بافی و چه چیزی یاد می‌گیری؟

نمونهٔ کهنقدمتمحل یافت یا نگهداری
پارچهٔ ایلامی (ارجان)حدود ۱۰ هزار سال پیشموزهٔ ملی ایران باستان
پارچهٔ پیچیده روی تیغهٔ مسی۶۵۰۰ سال پیششوش
پارچهٔ شهر سوخته۵ هزار سال پیشاستان سیستان و بلوچستان

سه نمونهٔ کهن پارچه در کتاب (ص ۹۰ تا ۹۲)

پارچه سطحی است که از رشته‌های نخ با الیاف طبیعی یا مصنوعی تشکیل شده است. نوع نخ‌ها، خواص (ویژگی) و نحوهٔ قرارگیری آن‌ها در کنار یکدیگر، پارچه و خصوصیات فیزیکی آن را به وجود می‌آورد. پس دو عامل اصلی تفاوت پارچه‌ها را یادت باشد: جنس نخ و شیوهٔ بافت. (ص ۹۱)

سه ساختار بافت پارچه
کتاب می‌گوید پارچه‌ها با استفاده از روش‌های مختلف بافت تاری‌پودی، بافت حلقوی (کش‌بافی یا قالب‌بافی) و روش بی‌بافت (نمد) تولید می‌شوند. در صفحهٔ ۹۲، مقایسهٔ سه ساختار بافت تاری‌پودی، حلقوی‌پودی و حلقوی‌تاری را می‌بینی. چوقابافی هم یکی از شیوه‌های بافت ساده (تافته) منسوجات به وسیلهٔ دار است؛ چوقا لباس مردان ایل بختیاری است. (ص ۹۲)

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

لینک‌های مرتبط

درس ۶ از ۹