جزوهٔ درس ۸: همدلی و همراهی

جزوهٔ درس — کتاب پیام‌های آسمان نهم — صفحات ۸۷ تا ۹۹

جزوهٔ درس ۸: همدلی و همراهی

دوست چرا یک‌وقت «برترین اندوخته و سرمایه» است و یک‌وقت «پاره‌ای از آتش» و «شمشیری زیبا اما زهرآلود»؟ این درس به همین انتخاب سرنوشت‌ساز پاسخ می‌دهد: چرا انتخاب دوست در دوران نوجوانی این‌قدر مهم است، دوست خوب چه معیارهایی دارد (اهل فکر و اندیشه، دوری از گناه، خیرخواهی) و ما در برابر دوست چه وظایفی داریم (احترام، میانه‌روی در گفتن اسرار و توقع و علاقه). در پایان هم با خطرهای دوستی در فضای مجازی و با دوستی که از همه نزدیک‌تر است یعنی خداوند آشنا می‌شویم. اوّل بخش‌ها را با دقت بخوان، پیش از دیدن جواب، پاسخ هر سؤال را با خودت حدس بزن و سپس با کلیک روی «دیدن جواب» درستی حدس‌ت را چک کن.

هدف درس

۱

توصیف‌های روایات دربارهٔ دوست (پاره‌ای از آتش، نزدیک‌تر از خویشاوند، برترین اندوخته و سرمایه، شمشیری زیبا اما زهرآلود و...) را بیان می‌کنی و می‌گویی چرا دوست هم می‌تواند سرمایه باشد و هم آتش.

۲

دو دلیل اهمیت و حساسیت انتخاب دوست در دوران نوجوانی یعنی شکوفایی عواطف و اثرپذیری از صفات و حالات دوست را توضیح می‌دهی.

۳

سه معیار دوست واقعی را نام می‌بری و برای هر کدام توضیح می‌دهی: اهل فکر و اندیشه بودن، اهل گناه نبودن و ناراحت شدن از گناه دیگران و خیرخواهی دوستان.

۴

ضررهای دوستی با افراد نادان و بی‌بندوبار را بیان می‌کنی و نشانه‌های دوست ناروا را از متن درس می‌شناسی.

۵

حدود و وظایف دوستی را با حدیث‌های نهج‌البلاغه و میزان‌الحکمه و غررالحکم توضیح می‌دهی: احترام به دوست و میانه‌روی در اسرار و توقع و علاقه.

۶

آیه‌های ۲۸ و ۲۹ سورهٔ فرقان را می‌شناسی و حال و روز کسانی را که در دنیا دوستان خوبی انتخاب نکرده‌اند بیان می‌کنی.

۷

خطرهای دوستی در فضای مجازی (دلبستگی، هویت‌سازی جعلی، سوءاستفاده و افسردگی) را توضیح می‌دهی و در تنهایی با خدا که نزدیک‌ترین دوست است درددل می‌کنی.

نکات کلیدی

  1. ★در آغاز درس، ستون‌های کتاب توصیف‌های شگفت‌انگیزی را از روایات دربارهٔ دوست می‌آورد: پاره‌ای از آتش، نزدیک‌تر از خویشاوند، ترسناک‌تر از هرچیز، برترین اندوخته و سرمایه، شمشیری زیبا اما زهرآلود و عامل زنده شدن روح و روان انسان. همهٔ این توصیف‌ها، ویژگی‌هایی است که در روایات به دوست و همنشین نسبت داده شده است (ص ۸۷).
  2. ★انتخاب دوست در دوران نوجوانی اهمیت و حساسیت بالایی دارد و این اهمیت به دو دلیل است. اول اینکه در سنین بلوغ، عواطف انسانی در حال رشد و شکوفایی است و برقراری پیوند دوستی در این دوران به این شکوفایی کمک می‌کند و باعث پرورش عواطف نوعدوستی و محبت‌ورزی می‌شود. دوم اینکه وقتی علاقهٔ قلبی بین دو دوست ایجاد می‌شود، آن دو از صفات و حالات همدیگر تأثیر می‌پذیرند (ص ۸۸).
  3. ★میزان اثرپذیری از دوست در دوران نوجوانی بسیار بالا و گاه به حدی است که شخص می‌کوشد مانند دوست خود حرف بزند و مثل او انتخاب و زندگی کند. البته این اثرپذیری بسیار آرام و تدریجی است؛ به گونه‌ای که گاه حتی خود انسان نیز متوجه آن نمی‌شود و به مرور به همرنگی کامل با دوستانش می‌انجامد (ص ۸۸).
  4. ★امام علی دربارهٔ این اثرپذیری می‌فرماید: «از دوستی با افراد فاسد بپرهیز که وجودت ناخودآگاه، ناپاکی و بدی را از آنان می‌رباید؛ درحالی‌که تو از آن بی‌خبری.» مأخذ پانویس این حدیث، بحارالانوار، جلد ۷۴، صفحهٔ ۱۹۸ است (ص ۸۸).
  5. ★بالا بودن میزان تأثیری که دوستان بر اخلاق و رفتار ما می‌گذارند، اهمیت دقت در انتخاب دوستان را آشکار می‌کند. پس شایسته است دوستان خود را با معیارهایی انتخاب کنیم که در نهایت باعث رشد و پیشرفت اخلاقی و فکری ما شود. با برخی از این معیارها در کتاب سال هفتم آشنا شدیم؛ مواردی همچون اهل نماز و نیکی بودن، صداقت و راستگویی و وفای به عهد (ص ۸۹).
  6. ★معیار نخست دوست خوب اینکه اهل فکر و اندیشه و عاقل باشد؛ دوست خردمند و دوراندیش، ما را در گرفتن تصمیم‌های درست کمک می‌کند و خطر قرارگرفتن در مسیرهای نامناسب را از ما دور می‌کند. چنین دوستی، بدون فکر و اندیشه راهی را پیش‌پای دوست خود نمی‌گذارد و اگر خودش نیز نتواند دوستش را راهنمایی کند، او را به سمت مشورت با افراد آگاه و مطلع سوق می‌دهد (ص ۸۹).
  7. ★دوستی با افراد نادان ضررهای زیادی دارد؛ نادان کسی است که کارهای خود را نه بر اساس فکر و اندیشه، بلکه بر مبنای احساسات و هیجانات زودگذر انجام می‌دهد و با مشورت‌های غلط، زمینه‌های انحراف و لغزش دوستانش را فراهم می‌آورد. در روایات توصیه شده از دوستی با فرد نادان پرهیز کنید؛ زیرا او می‌خواهد به نفع شما قدمی بردارد، ولی به علت نادانی مایهٔ زیان و ضرر شما می‌شود. شعر سعدی می‌گوید: «دوستی با مردم دانا نکوست / دشمن دانا به از نادان دوست» و «دشمن دانا بلندت می‌کند / بر زمینت میزند نادان دوست» (ص ۸۹).
  8. ★معیار دوم اینکه دوست اهل گناه نباشد و از گناه دیگران نیز ناراحت شود؛ برخی انسان‌ها به گناه و زشتی و بی‌بندوباری عادت کرده‌اند و با هرکس دوست شوند، او را نیز تحت تأثیر خلق‌وخوی ناشایست خود قرار می‌دهند. برای همین حضرت علی دوستی با اینگونه افراد را به شدت منع کرده است: «سزاوار و شایسته نیست که مسلمان با افراد بی‌بندوبار رفاقت کند زیرا او کارهای زشت خود را زیبا جلوه می‌دهد و دوست دارد که دوستش همرنگ او باشد» (ص ۸۹ و ۹۰؛ پانویس: کافی، جلد ۴، صفحهٔ ۴۵۴).
  9. ★نشانه‌های دوست ناروا را بشناس: دوستی که به راحتی گناهان خود را برای شما تعریف می‌کند و شما را به انجام آن یا همراهی با خود دعوت می‌کند، یا هنگامی که اشتباه یا گناهی مرتکب می‌شوید با خنده از کنار شما می‌گذرد و حتی شما را به ادامهٔ آن کار تشویق می‌کند، دوست مناسبی نیست. این افراد در روایات به شمشیری زهرآلود تشبیه شده‌اند که اگرچه ظاهرشان براق و زیباست، اما بسیار خطرناک‌اند (ص ۹۰؛ پانویس: بحارالانوار، جلد ۷۴، صفحهٔ ۱۹۸).
  10. ★معیار سوم اینکه دوست خیرخواه دوستانش باشد؛ دوستان واقعی، خیر یکدیگر را می‌خواهند و هر عیبی که از دوستشان ببینند، پنهانی به او تذکر می‌دهند و او را در برطرف کردن این عیوب یاری می‌کنند، گرچه ممکن است طرف مقابل متوجه خیرخواهی دوستش نباشد و از این کار ناراحت شود. امام صادق می‌فرماید: «محبوب‌ترین دوستانم نزد من کسی است که عیب‌های مرا به من هدیه دهد» (ص ۹۱؛ پانویس: کافی، جلد ۲، صفحهٔ ۶۳۹).
  11. ★کسانی که به این ویژگی‌ها توجه نکردند و با اهمیت دادن به جنبه‌های مادی و ظاهری با هرکسی که سر راهشان قرار گرفت دوست شدند، سرنوشت خوبی در این دنیا پیدا نکردند. این افراد در آخرت نیز چیزی جز حسرت و پشیمانی به همراه نخواهند داشت (ص ۹۱).
  12. ★آیه‌های ۲۸ و ۲۹ سورهٔ فرقان حال و روز کسی را که دوست خوبی انتخاب نکرده است نشان می‌دهد: در روز قیامت، ظالم دو دست خویش را با دندان می‌گزد و می‌گوید ای کاش با پیامبر و دین او همراه می‌شدم؛ وای بر من، کاش فلان شخص را به عنوان دوست خود انتخاب نمی‌کردم؛ او مرا از یاد خدا گمراه کرد، پس از آنکه آن یاد خدا به من رسیده بود (ص ۹۱).
  13. ★وقتی کسی را دوست می‌داریم، محبت ما نمی‌گذارد خطاها و نقاط ضعف او را به خوبی ببینیم و به همین دلیل به راحتی به او اعتماد می‌کنیم. پیامبر اکرم دربارهٔ این حالت انسان می‌فرماید: «دوست داشتن هر چیز، تو را نسبت به عیب‌های آن کور و کر می‌کند» (ص ۹۱؛ پانویس: من‌لایحضره‌الفقیه، جلد ۴، صفحهٔ ۳۸۰).
  14. ★«دوستی به رنگ سراب»: صفحات حوادث روزنامه‌ها و مجلات، انباشته از سرگذشت کسانی است که با ملاک‌های ظاهری به دیگران علاقه‌مند می‌شوند و سپس به خاطر محبت و اعتمادشان طبق خواسته‌های آنان رفتار می‌کنند و به راحتی فریب می‌خورند و مورد سوءاستفاده قرار می‌گیرند. اشکال دیگر این دوستی‌ها ناپایداری آنهاست؛ شخصی که تنها به خاطر ظاهر کسی او را دوست دارد، همین که فردی با ظاهر زیباتر ببیند، دوست قبلی خود را فراموش می‌کند و دلباختهٔ بعدی می‌شود (ص ۹۱ و ۹۲).
  15. ★حفظ دوستی از پیدا کردن دوست مشکل‌تر است؛ پایداری رابطهٔ دوستی و رسیدن به ثمرات آن بستگی به رعایت برخی حدود و انجام وظایف متقابل دارد. نخستین وظیفه، احترام به دوست است: اگرچه بین دوستان نزدیک باید صمیمیت حکمفرما باشد، اما در هر حال باید به شخصیت همدیگر احترام گذارند و از محدودهٔ ادب و اخلاق خارج نشوند. امام علی می‌فرماید: «با به اتکای رابطهٔ صمیمانه و دوستانه، حق برادرت را ضایع مکن؛ زیرا این عمل رابطهٔ دوستی را از بین می‌برد و کسی که حقش را ضایع ساخته‌ای، دیگر دوست تو نخواهد ماند» (ص ۹۲؛ پانویس: نهج‌البلاغه، نامهٔ ۳۱). استفادهٔ بیش از حد و بدون اجازه از وسایل دوستان، نام ناپسند نهادن، مسخره کردن و شوخی‌های آزاردهنده نیز پیوند دوستی را سست می‌کند (ص ۹۲).
  16. ★دومین وظیفه، میانه‌روی در دوستی است؛ لازمهٔ دوستی پایدار رعایت میانه‌روی است و گاه شیفتگی فوق‌العاده به دوست باعث می‌شود که حدود دوستی رعایت نشود. میانه‌روی در سه مورد رعایت می‌شود: الف) پرهیز از گفتن تمامی اسرار به دوست و امام علی می‌فرماید «محبت خود را نثار دوست کن، و در عین حال به‌طور مطلق به او اعتماد مکن... اما همهٔ اسرارت را با او درمیان مگذار» (میزان‌الحکمه، جلد ۲، صفحهٔ ۱۵۹۰). ب) نداشتن توقع بی‌جا و امام علی می‌فرماید «کسی که از دوست خود جز فداکاری انتظار ندارد، همواره [از او] خشمگین و ناراحت است» (غررالحکم و دررالکلم، جلد ۵، صفحهٔ ۴۱۲). ج) پرهیز از علاقهٔ افراطی که اضطراب و پریشانی خاطر می‌آورد و آرامش زندگی را برهم می‌زند (ص ۹۲ و ۹۳).
  17. ★«بیشتر بدانیم: من و تنهایی»: در لحظات دلتنگی می‌توانیم به یاد دوستی بیفتیم که از هرکسی به ما نزدیک‌تر است و همیشه همراه ماست. پیامبر اکرم با خدا چنین سخن می‌گفت: «یا حَبیبَ مَن لا حَبیبَ لَه؛ ای دوست آن‌که دوستی ندارد» و «یا أنیسَ مَن لا أنیسَ لَه؛ ای مونس و همدم آن‌که همدمی ندارد» (فرازی از دعای جوشن کبیر). امام حسین نیز با او نجوا می‌کرد: «یا عَضْدی فی شِدَّتی؛ ای تکیه‌گاه من در سختی‌هایم، یا صاحبی فی وَحدَتی؛ ای همدم من در تنهاییام، یا غِیاثی فی کُربتی؛ ای فریادرس من در سختی‌هایم» (فرازی از دعای عرفه). خدا پاسخ درددل‌های ماست؛ با او درد دل کنیم و به صدای قلب خود گوش کنیم (ص ۹۴).
  18. ★«دوستی در فضای مجازی»: شبکه‌های اجتماعی اینترنتی از مکان‌هایی است که برخی نوجوانان و جوانان برای دوستیابی انتخاب می‌کنند؛ اما در این دوستیابی‌ها نمی‌توان به صداقت یا خیرخواهی طرف مقابل پی برد و پس از مدتی این ارتباطات عمیق‌تر می‌شود و شکل احساسی می‌گیرد و دلبستگی‌هایی به‌وجود می‌آید که پایان خوبی ندارد. از آنجا که امکان هویت‌سازی جعلی وجود دارد، میزان سوءاستفاده در این فضا به مراتب بیشتر از فضای واقعی است. تجربه نشان داده که این ارتباطات در بسیاری از مواقع باعث آسیب دیدن عواطف، کاهش تدریجی شرم و حیا و در نهایت افسردگی می‌شود (ص ۹۵).

تعریف کلمه‌های مهم

دوست واقعی (دوست خوب)

دوستی که اهل فکر و اندیشه باشد، اهل گناه نباشد و از گناه دیگران ناراحت شود و خیرخواه دوستانش باشد؛ با مراجعه به قرآن کریم و سخنان پیشوایان شناخته می‌شود (ص ۸۹ تا ۹۱).

دوست اهل فکر و اندیشه

دوست عاقل و دوراندیش که در گرفتن تصمیم‌های درست کمک می‌کند و خطر قرارگرفتن در مسیرهای نامناسب را از ما دور می‌کند (ص ۸۹).

فرد نادان

کسی که کارهای خود را نه بر اساس فکر و اندیشه، بلکه بر مبنای احساسات و هیجانات زودگذر انجام می‌دهد؛ با مشورت‌های غلط، زمینه‌های انحراف و لغزش دوستانش را فراهم می‌آورد (ص ۸۹).

خیرخواهی دوست

هر عیبی که از دوست ببینند، پنهانی به او تذکر می‌دهند و او را در برطرف کردن عیوبش یاری می‌کنند؛ امام صادق چنین دوستی را محبوب‌ترین دوستان می‌داند (ص ۹۱).

میانه‌روی در دوستی

لازمهٔ دوستی پایدار؛ در سه مورد رعایت می‌شود: پرهیز از گفتن تمامی اسرار، نداشتن توقع بی‌جا و پرهیز از علاقهٔ افراطی (ص ۹۲ و ۹۳).

دوستی به رنگ سراب

دوستی‌هایی که معیار مشخص و مناسبی ندارند و بر پایهٔ ظاهر جذاب، حرف‌های فریبنده یا وضعیت مالی شکل می‌گیرند؛ فریب، سوءاستفاده و ناپایداری به همراه می‌آورند (ص ۹۱ و ۹۲).

هویت‌سازی جعلی

ساختن هویت دروغین در فضای مجازی برای معرفی خود به دیگران؛ از همین جهت میزان سوءاستفاده در این فضا به مراتب بیشتر از فضای واقعی است (ص ۹۵).

خَلیل

دوست صمیمی؛ در آیهٔ ۲۹ سورهٔ فرقان، شخص گناهکار می‌گوید: «یَا وَیْلَتَا لَیْتَنِی لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِیلًا» یعنی کاش فلان شخص را دوست صمیمی خود انتخاب نمی‌کردم (ص ۹۱).

اثرپذیری تدریجی

تأثیرپذیری آرام و ناخودآگاه از دوست؛ در دوران نوجوانی بسیار بالاست و به مرور به همرنگی کامل با دوستان می‌انجامد و گاه خود انسان هم متوجه آن نمی‌شود (ص ۸۸).

شمشیر زهرآلود

تشبیه روایات برای دوست اهل گناه؛ اگرچه ظاهرش براق و زیباست، اما بسیار خطرناک است (ص ۸۷ و ۹۰).

جدول‌های دسته‌بندی و مقایسه

معیارهای دوست واقعی — ص ۸۹ تا ۹۱ کتاب

معیارتوضیح کتابمأخذ
۱. اهل فکر و اندیشه باشدعاقل و دوراندیش؛ در تصمیم‌های درست کمک می‌کند و اگر نتواند راهنمایی کند، دوستش را به مشورت با افراد آگاه و مطلع سوق می‌دهدمتن درس ص ۸۹؛ پانویس: سورهٔ اعراف، آیهٔ ۱۹۹ و حکمت ۲۹۳ نهج‌البلاغه
۲. اهل گناه نباشد و از گناه دیگران ناراحت شوددوست بی‌بندوبار کارهای زشت را زیبا جلوه می‌دهد و دوست دارد دوستش همرنگ او باشدحدیث امام علی؛ کافی، جلد ۴، صفحهٔ ۴۵۴ (ص ۸۹ و ۹۰)
۳. خیرخواه دوستانش باشدعیب دوست را پنهانی تذکر می‌دهد و او را در برطرف کردن عیوب یاری می‌کندحدیث امام صادق؛ کافی، جلد ۲، صفحهٔ ۶۳۹ (ص ۹۱)
معیارهای یادآوری‌شده از کتاب سال هفتماهل نماز و نیکی بودن، صداقت و راستگویی و وفای به عهدمتن درس ص ۸۹

دوست واقعی آن کسی است که با تفکر در کلمات قرآن کریم و پیشوایان شناخته می‌شود؛ دوستی با نادان و بی‌بندوبار زیان‌بار است (ص ۸۹ و ۹۰).

مقایسهٔ دوست خوب و دوست بد — ص ۸۷ تا ۹۱ کتاب

ویژگیدوست خوبدوست بد
اندیشهعاقل و دوراندیش؛ راهنمای تصمیم‌های درستنادان؛ پیرو احساسات و هیجانات زودگذر و مشورت‌های غلط
گناهاهل گناه نیست و از گناه دیگران ناراحت می‌شودبی‌بندوبار؛ گناه را زیبا جلوه می‌دهد و دوستش را به گناه می‌خواند
خیرخواهیخیر دوست را می‌خواهد و پنهانی تذکر می‌دهدبا خنده از کنار گناه دوست می‌گذرد و او را به ادامهٔ آن تشویق می‌کند
تشبیه در روایاتبرترین اندوخته و سرمایه؛ عامل زنده شدن روح و روانپاره‌ای از آتش؛ شمشیری زیبا اما زهرآلود
سرانجامرشد اخلاقی و فکری هر دو دوستحسرت و پشیمانی در دنیا و آخرت

آیه‌های ۲۸ و ۲۹ سورهٔ فرقان سرانجام کسی را نشان می‌دهد که به جای دوست خوب، دوست بد را برگزیده است (ص ۹۱).

حدود و وظایف ما نسبت به دوست — ص ۹۲ و ۹۳ کتاب

وظیفهشرح کتابمأخذ
احترام به دوستصمیمیت در محدودهٔ ادب و اخلاق؛ حق دوست ضایع نشودحدیث امام علی؛ نهج‌البلاغه، نامهٔ ۳۱ (ص ۹۲)
پرهیز از گفتن تمامی اسراردر عین اعتماد به دوست، همهٔ اسرار زندگی گفته نشودحدیث امام علی؛ میزان‌الحکمه، جلد ۲، صفحهٔ ۱۵۹۰ (ص ۹۳)
نداشتن توقع بی‌جاانتظار فداکاری یک‌طرفه و حمایت در هر امر باطل و ناحقی نداشته باشیمحدیث امام علی؛ غررالحکم و دررالکلم، جلد ۵، صفحهٔ ۴۱۲ (ص ۹۳)
پرهیز از علاقهٔ افراطیدلبستگی افراطی اضطراب و پریشانی خاطر می‌آورد و آرامش زندگی را برهم می‌زندمتن درس ص ۹۳
دوری از سست‌کننده‌های پیونداستفادهٔ بی‌اجازه از وسایل دوست، نام ناپسند نهادن، مسخره کردن و شوخی‌های آزاردهندهمتن درس ص ۹۲

حفظ دوستی از پیدا کردن دوست مشکل‌تر است؛ پایداری رابطهٔ دوستی به رعایت حدود و انجام وظایف متقابل بستگی دارد (ص ۹۲).

آیه‌ها و حدیث‌های مهم درس — با مأخذ (ص ۸۸ تا ۹۷ کتاب)

متن یا خلاصهگویندهمأخذ پانویس کتاب
از دوستی با افراد فاسد بپرهیز که وجودت ناخودآگاه، ناپاکی و بدی را از آنان می‌ربایدامام علیبحارالانوار، جلد ۷۴، صفحهٔ ۱۹۸ (ص ۸۸)
سزاوار نیست مسلمان با افراد بی‌بندوبار رفاقت کند؛ او کارهای زشت را زیبا جلوه می‌دهدامام علیکافی، جلد ۴، صفحهٔ ۴۵۴ (ص ۹۰)
محبوب‌ترین دوستانم نزد من کسی است که عیب‌های مرا به من هدیه دهدامام صادقکافی، جلد ۲، صفحهٔ ۶۳۹ (ص ۹۱)
دوست داشتن هر چیز، تو را نسبت به عیب‌های آن کور و کر می‌کندپیامبر اکرممن‌لایحضره‌الفقیه، جلد ۴، صفحهٔ ۳۸۰ (ص ۹۱)
با به اتکای رابطهٔ صمیمانه و دوستانه، حق برادرت را ضایع مکنامام علینهج‌البلاغه، نامهٔ ۳۱ (ص ۹۲)
محبت خود را نثار دوست کن، اما همهٔ اسرارت را با او درمیان مگذارامام علیمیزان‌الحکمه، جلد ۲، صفحهٔ ۱۵۹۰ (ص ۹۳)
«الهی؛ از تو محبتت را می‌خواهم و محبت آنان که تو را دوست دارند و از تو محبت هر عملی را می‌خواهم که مرا به تو نزدیک کند»بخشی از مناجات محبین امام سجادص ۹۷ کتاب؛ پایان‌بندی درس

نقل‌ها نزدیک به متن کتاب است؛ آیهٔ ماجرای دوست بد (سورهٔ فرقان، آیه‌های ۲۸ و ۲۹) در باکس آیهٔ همین جزوه آمده است (ص ۹۱).

نمونه‌های عددی مهم این درس — با جواب

پرسش عددیپاسخنکتهٔ حل
تعداد توصیف‌های دوست در ستون‌های آغاز درسشش توصیفپانویس‌های ص ۸۷ با شش مأخذ از امام علی و پیامبر اکرم و امام جواد
سوره و شمارهٔ آیه‌های ماجرای دوست بد در آخرتسورهٔ فرقان، آیه‌های ۲۸ و ۲۹آیه در ص ۹۱ کتاب آمده است
تعداد معیارهای دوست خوب در این درسسه معیاراهل فکر و اندیشه، اهل گناه نبودن، خیرخواهی (ص ۸۹ تا ۹۱)
تعداد موردهای رعایت میانه‌روی در دوستیسه مورداسرار، توقع بی‌جا و علاقهٔ افراطی (ص ۹۳)
شمارهٔ نامهٔ نهج‌البلاغه دربارهٔ حق دوستنامهٔ ۳۱پانویس ص ۹۲
حکمت نهج‌البلاغه و آیهٔ سورهٔ اعراف در پانویس معیار نخستحکمت ۲۹۳ و آیهٔ ۱۹۹ سورهٔ اعرافپانویس ص ۸۹
مأخذ حدیث امام صادق دربارهٔ هدیهٔ عیب‌هاکافی، جلد ۲، صفحهٔ ۶۳۹پانویس ص ۹۱
مأخذ حدیث پیامبر اکرم دربارهٔ کور و کر شدنمن‌لایحضره‌الفقیه، جلد ۴، صفحهٔ ۳۸۰پانویس ص ۹۱

سوره و آیه‌ها، شمارهٔ جلد و صفحهٔ پانویس‌ها و نامهٔ ۳۱، عددهای محبوب طراحان سؤال این درس‌اند.

آیه‌ها، حدیث‌ها و نکته‌های مهم

﴿ آیه ﴾ آیهٔ ماجرای دوست بد — سورهٔ فرقان، آیه‌های ۲۸ و ۲۹ — ص ۹۱ کتاب

«یَوْمَ یَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَیٰ یَدَیْهِ یَقُولُ یَا لَیْتَنِی اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِیلًا * یَا وَیْلَتَا لَیْتَنِی لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِیلًا * لَقَدْ أَضَلَّنِی عَنِ الذِّکْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءَنِی»

ترجمهٔ کتاب: و روزی که ظالم دو دست خویش را با دندان می‌گزد و می‌گوید ای کاش با پیامبر [و دین او] همراه می‌شدم. وای بر من، کاش فلان شخص را به عنوان دوست خود انتخاب نمی‌کردم، او مرا از یاد خدا گمراه کرد، پس از آنکه آن [یاد خدا] به من رسیده بود.

سورهٔ فرقان، آیه‌های ۲۸ و ۲۹ — پانویس ص ۹۱ کتاب؛ این آیه حال و روز کسانی را نشان می‌دهد که دوست خوبی انتخاب نکرده‌اند.

حدیث — حدیث امام علی دربارهٔ اثرپذیری از دوست فاسد — ص ۸۸ کتاب

«از دوستی با افراد فاسد بپرهیز که وجودت ناخودآگاه، ناپاکی و بدی را از آنان می‌رباید؛ درحالی‌که تو از آن بی‌خبری.»

شرح کتاب: این سخن دربارهٔ اثرپذیری آرام و تدریجی از دوست است؛ انسان به مرور به همرنگی کامل با دوستانش می‌انجامد و گاه حتی خودش هم متوجه آن نمی‌شود.

بحارالانوار، جلد ۷۴، صفحهٔ ۱۹۸ — پانویس ص ۸۸ کتاب؛ گوینده: امام علی علیه‌السلام.

حدیث — حدیث امام صادق دربارهٔ خیرخواهی — ص ۹۱ کتاب

«محبوب‌ترین دوستانم نزد من کسی است که عیب‌های مرا به من هدیه دهد.»

شرح کتاب: دوستان واقعی، خیر یکدیگر را می‌خواهند؛ هر عیبی که از دوستشان ببینند، پنهانی به او تذکر می‌دهند و او را در برطرف کردن این عیوب یاری می‌کنند.

کافی، جلد ۲، صفحهٔ ۶۳۹ — پانویس ص ۹۱ کتاب؛ گوینده: امام صادق علیه‌السلام.

حدیث — حدیث پیامبر اکرم دربارهٔ محبت کورکننده — ص ۹۱ کتاب

«دوست داشتن هر چیز، تو را نسبت به عیب‌های آن کور و کر می‌کند.»

شرح کتاب: وقتی کسی را دوست می‌داریم، محبت ما نمی‌گذارد خطاها و نقاط ضعف او را به خوبی ببینیم و به همین دلیل به راحتی به او اعتماد می‌کنیم.

من‌لایحضره‌الفقیه، جلد ۴، صفحهٔ ۳۸۰ — پانویس ص ۹۱ کتاب؛ گوینده: پیامبر اکرم صلی‌الله علیه و آله.

⚠ دام امتحانی — سه معیار، سه وظیفه، دو شمارهٔ پرتکرار

سه معیار دوست خوب را با شماره حفظ کن: اهل فکر و اندیشه (ص ۸۹)، اهل گناه نبودن و ناراحت شدن از گناه دیگران (ص ۸۹ و ۹۰) و خیرخواهی دوستان (ص ۹۱).

سه وظیفهٔ میانه‌روی با حرف‌های الف و ب و ج: پرهیز از گفتن تمامی اسرار، نداشتن توقع بی‌جا و پرهیز از علاقهٔ افراطی (ص ۹۲ و ۹۳).

دو شمارهٔ پرتکرار آزمون: آیه‌های ۲۸ و ۲۹ سورهٔ فرقان و نامهٔ ۳۱ نهج‌البلاغه (ص ۹۱ و ۹۲).

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

70٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ پیام‌های آسمان پایهٔ نهم — کتاب پیام‌های آسمان نهم — صفحات ۸۷ تا ۹۹ — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۸ از ۱۲