عربی هفتمکلمه‌های پرسشیعددها۲۳ سخن حکیمانه

درس ۲: جَواهِرُ الکَلِماتِ وَ کُنوزُ الْحِکمَة

با مَن و ما و أَینَ، به عربی سؤال بپرس و جوابش رو بگیر!

شروع درس • صفحات ۲۹ تا ۵۸ کتاب عربی هفتم

عنوان اصلی درس دوم تو کتاب «جَواهِرُ الْکَلامِ وَ کُنوزُ الْحِکَمِ وَ کَنْزُ النَّصيحَةِ وَ الْحِکَمُ النّافِعَةُ وَ الْمَواعِظُ الْعَدَديَّةُ»ه؛ چون این درس **پنج بخش** داره و هر بخش پر از گنج حکمت! اسم فارسی درس هم «با توکّل زانوی اشتر ببند»ه؛ یعنی هم به خدا توکّل کن، هم کمندِ اشتر رو محکم ببند و راه بیفتی — ترکیبِ اعتماد و تلاش. این‌جا یاد می‌گیری به عربی **سؤال بپرسی**: هَل و أَ (آیا)، مَن (چه کسی)، ما و ماذا (چی)، أَینَ (کجا)، کَم (چند). آخرش هم عددهای ۱ تا ۱۲ و چند آیهٔ خوشگل منتظرتن. بزن بریم که تو گنج‌خانه‌ای!

ص ۳۱ تا ۵۳ کتاب — پنج بخش

متن عربی درس دوم

گفت‌وگوهای کوتاه کتاب با کلمه‌های پرسشی

هر بخش از درس دوم با یه گفت‌وگوی کوتاه شروع می‌شه که توش کلمهٔ پرسشی همون بخش تمرین شده. این جمله‌ها عیناً از کتابه؛ رو هر سطر دقت کن که سؤال با چی ساخته شده و جواب با چی داده شده. همین الگوها، تمرین‌های کتاب و آزمون‌هات رو حل می‌کنن!

سؤال و جواب (بخش اول: أَ / هَلْ — ص ۲۹ و ۳۲)ترجمه
أَ هٰذِهِ، حَقيبَةُ الْمَدْرَسَـةِ؟ ـ لا؛ هٰذِهِ، حَقيبَةُ السَّـفَرِ.آیا این، کیفِ مدرسه است؟ — نه؛ این، کیفِ سفر است.
هَـلْ هٰذِهِ، شَجَرَةُ الرُّمّانِ؟ ـ نَعَمْ؛ هٰذِهِ، شَجَرَةُ الرُّمّانِ.آیا این، درختِ انار است؟ — بله؛ این، درختِ انار است.
أَ هٰذا جُنديٌّ؟ ـ نَعَم؛ هٰذا جُنديٌّ.آیا این سرباز است؟ — بله؛ این سرباز است.
هَلِ الْفُنْدُقُ بَعیدٌ؟ ـ لا؛ اَلْفُنْدُقُ قَریبٌ.آیا هتل دور است؟ — نه؛ هتل نزدیک است.
هَلْ هُنا مَدينَـةٌ؟ ـ لا؛ هُنا قَرْيَـةٌ.آیا این‌جا شهر است؟ — نه؛ این‌جا روستاست.

جوابِ أَ و هَلْ همیشه «نَعَمْ» (بله) یا «لا» (نه) است

سؤال و جواب (بخش دوم: مَنْ / لِمَنْ — ص ۳۶ و ۳۷)ترجمه
مَنْ هُوَ؟ ـ هُوَ مُحَمَّدُ بْنُ زَکَريَّا الرّازيُّ.او کیست؟ — او محمد بن زکریای رازی است.
مَنْ هِيَ؟ ـ هِيَ عالِمَةٌ إيرانيَّـةٌ.او (زن) کیست؟ — او دانشمند ایرانی است. (بانوی شیمی ایران: دکتر افسانه صفوی)
مَنْ هٰذِهِ الْمَرْأَةُ؟ ـ هِيَ مُجاهِدَةٌ.این زن کیست؟ — او (زنی) مجاهد است. (نامداران پایداری بانوان ایرانی در دفاع مقدّس)
مَنْ هٰذَا الْعالِمُ؟ ـ هُوَ أَبو رَيحان.این دانشمند کیست؟ — او ابوریحان (بیرونی) است.
لِمَنْ هٰذِهِ الْحَقيبةُ؟ ـ لِمَريَم.این کیف مالِ کیست؟ — مالِ مریم است.
مَنْ أَنتَ؟ ـ أَنا مُديرُ الْمَکْـتَـبَةِ.تو چه کسی هستی؟ — من مدیرِ کتابخانه‌ام.
لِمَنْ تِلْكَ السَّيّارَةُ؟ ـ لِـمُديرِ الْمَدْرَسَةِ.آن خودرو مالِ کیست؟ — مالِ مدیرِ مدرسه است.
مَنْ أَنتِ؟ ـ أَنا مُديرَةُ الْمَکْـتَـبَةِ.تو (دختر) چه کسی هستی؟ — من مدیرِ کتابخانه‌ام.

«مَنْ» به معنای «چه کسی» و «چه کسانی» است (بدانیم ص ۳۸)

بدانیم (ص ۳۸ کتاب) — «مَنْ» برای استاد و آدم‌هاترجمه
مَنْ أُسْتاذُ اللُّغَةِ الْفارِسيَّةِ؟ ـ اَلسَّيِّدُ أَکَبَري.استادِ زبانِ فارسی کیست؟ — آقای اکبری.
مَنْ أُسْتاذَةُ اللُّغَةِ الْعَرَبيَّةِ؟ ـ اَلسَّيِّدَةُ شَفيعيّ.استادِ زبانِ عربی کیست؟ — خانم شفیعی.

عیناً از «بدانیم» ص ۳۸ کتاب — سَيِّد یعنی آقا و سَيِّدَه یعنی خانم

سؤال و جواب (بخش سوم: ما / ماذا — ص ۴۲ و ۴۳)ترجمه
ما هٰذا؟ ـ هٰذا، مِفْتاحُ بَيتِكَ.این چیست؟ — این، کلیدِ خانهٔ تو است.
ما هٰذِهِ؟ ـ هٰذِهِ، هَديَّـةٌ لِأُمّـي.این چیست؟ — این، هدیه‌ای برای مادرم است.
ما مَعنیٰ هٰذِهِ الْعَالمَةِ؟ ـ اَلدَّوَرانُ إلَی الْيَمينِ مَمْنوعٌ.معنی این علامت چیست؟ — گردش به راست ممنوع است.
ما مَعنیٰ هٰذِهِ الْعَالمَةِ؟ ـ اَلدَّوَرانُ إلَی الْيَسارِ مَمْنوعٌ.معنی این علامت چیست؟ — گردش به چپ ممنوع است.

«ما» و «ماذا» برای پرسش از «چیستی» است

بدانیم (ص ۴۳ کتاب) — با «ما» از چیستی بپرسترجمه
مَا الْمُشکِلُ؟ — مَا اسْمُكَ؟ — مَا الْخَبَـرُ؟ — ماذا هُنا؟مشکل چیست؟ — اسمت چیست؟ — خبر چیست؟ — این‌جا چیست؟ (چهار جملهٔ تمرینی کتاب)
مَا اللُّغَةُ الرَّسميَّةُ فِي إيران؟ ـ اَلْفارِسيَّةُ.زبانِ رسمی در ایران چیست؟ — فارسی.
ماذا عَلَی الْمِنضَدَةِ؟ ـ جَوّالُ أُمّـي.رویِ میز چیست؟ — تلفن همراه مادرم.
مَا حَوْلَ الْبَیتِ؟ ـ عَمودٌ کَبيرٌ.اطرافِ خانه چیست؟ — ستونی بزرگ.

عیناً از «بدانیم» ص ۴۳ کتاب — فرق ما و ماذا معنایی نداره؛ هر دو «چیست» می‌پرسن

سؤال و جواب (بخش چهارم: أَیْـنَ — ص ۴۷ و ۴۸)ترجمه
أَیْنَ الْـوَلَـدُ؟ ـ خَلْفَ الْبابِ.پسر کجاست؟ — پشتِ در.
أَیْنَ السَّفينَـةُ؟ ـ فِي الْخَليجِ الْفارِسيِّ.کشتی کجاست؟ — در خلیج فارس.
أَیْنَ الـرَّجُـلُ؟ ـ تَحْتَ السَّـيّارَةِ.مرد کجاست؟ — زیرِ خودرو.
أَينَ الْقَميصُ وَ السِّروالُ؟ ـ فِـي الْحَقيبَةِ.پیراهن و شلوار کجاست؟ — در کیف.
أَیْنَ الطِّفْلُ؟ ـ عِنْدَ أُمِّـهِ.کودک کجاست؟ — نزد مادرش.
أَینَ الزَّرافـةُ؟ ـ وَراءَ الشَّجَرَةِ.زرافه کجاست؟ — پشتِ درخت.
أَینَ الـرَّجُـلُ؟ ـ أَمامَ بابِ الْبَیتِ.مرد کجاست؟ — جلوی درِ خانه.
أَینَ الْبَيْتُ؟ ـ فَوْقَ الشَّجَرَةِ.خانه کجاست؟ — بالای درخت.
أَینَ الـرَّجُـلُ؟ ـ بَيْنَ السَّیّارَتَیْنِ.مرد کجاست؟ — میان دو خودرو.

جواب «أَینَ» با حرف‌های مکان: في، عَلیٰ، تَحتَ، فَوقَ، أَمامَ، خَلفَ/وَراءَ، جَنبَ، عِندَ، حَولَ، بَینَ

🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!

۰ از ۶ وصل شد

واژهٔ عربی

معنی فارسی

سؤال و جواب (بخش پنجم: کَمْ — ص ۵۳)ترجمه
کَمْ غَوّاصاً فِي هٰذِهِ الصّورَةِ؟ ـ أَرْبَعَةٌ.چند غواص در این عکس هست؟ — چهار (تا).
کَمْ يَوماً أَيّامُ الْأُسْبوعِ؟ ـ سَبْعَةٌ.چند روز، روزهای هفته است؟ — هفت (تا).
کَمْ جَوّالاً هُنا؟ ـ ثَلاثَـةٌ.چند تلفن همراه این‌جاست؟ — سه (تا).
کَمْ عَدَدُ الْمَفاتيحِ؟ ـ خَمْسَةٌ.تعداد کلیدها چند است؟ — پنج (تا).
کَمْ سِروالاً هُنا؟ ـ ثَـمانيَةٌ.چند شلوار این‌جاست؟ — هشت (تا).
کَمْ لاعِباً فِي الصّورَةِ؟ ـ سِتَّـةٌ.چند بازیکن در عکس هست؟ — شش (تا).

«کَمْ» یعنی «چند، چقدر» — جوابش همیشه با عدد اصلی میاد

مِنْ أَینَ؟ یعنی «اهل کجا؟»
کتاب ص ۴۹: برای اینکه از کسی بپرسیم «شما اهل کجا هستید؟» از اصطلاح «مِنْ أَیْنَ؟» استفاده می‌کنیم: «مِنْ أَیْنَ أَنتَ؟ ـ أَنا مِنْ مِصر. (أَنا مِصريٌّ.)» — یعنی: اهل کجایی؟ — من از مصر هستم. (مصری‌ام.)
عَلَيْـكَ بِـ = تو باید
کتاب ص ۴۹: اصطلاح «عَلَيْـﻚَ بِـ» به معنای «بر تو لازم است»، «تو باید» و «پایبند باش به…» است؛ مثال: عَلَيْـﻚَ بِالْخُروجِ = بر تو لازم است خارج شوی. حالا ترجمه کن: عَلَيْـﻚَ بِـالشُّـکْـرِ (شکر گزاری لازم است)، عَلَيْـﻚِ بِـالصَّـبْرِ (صبر باید)، عَلَيـکُم بِـالْ حسانِ (به نیکی باید)، عَلَيـکُم بِـالْقُرآنِ (به قرآن پایبند باشید)، عَلَيکُما بِـحُبِّ الْأَصدِقاءِ (شما دو نفر به دوستیِ دوستان)، عَلَيکُنَّ بِـمُداراةِ النّاسِ (شما زنان به مدارا با مردم).

۲۳ سخن حکیمانه — ص ۳۱، ۳۶، ۴۲، ۴۷، ۵۳

گنج‌های حکمت درس دوم

جَواهِر، کُنوز، کنز النّصیحه، حِکَم نافعه و مواعظ عددیّه

درس دوم پنج بخش داره و پنج گنج‌خانه! اسم‌هاش رو نگاه کن: «جَواهِرُ الْکَلام»، «کُنوزُ الْحِکَم»، «کَنْزُ النَّصيحَة»، «اَلْحِکَمُ النّافِعَة» و «اَلْمَواعِظُ الْعَدَديَّة» — یعنی در این درس ۲۳ سخن از پیامبر اکرم (ص) و امام علی (ع) می‌خونی. با احترام و آرامش بخون؛ این‌ها جواهرهای واقعی زندگی‌ان.

جَواهِرُ الْکَلام (ص ۳۱)گویندهترجمه
﴿هَلْ جَزاءُ الْ إحْسانِ إلَّا الْ إحْسانُ﴾.اَلرَّحمن (۶۰)جز در برابرِ نیکی، پاداشِ نیکی (دیگری) نیست.
اَلْمؤمِنُ قَليلُ الْکَالمِ کَثيرُ الْعَمَلِ.رَسولُ اللّٰهمؤمن، کم‌سخن و پرکار است.
سُکوتُ اللِّسانِ سَالمةُ الْإنسانِ.اَلْإمامُ عَلیسکوتِ زبان، سلامتیِ انسان است.
رُبَّ کَالمٍ جَوابُـهُ السُّکوتُ.اَلْإمامُ عَلیچه بسا سخنی که پاسخش سکوت است.
اَلْوَقْتُ مِنَ الذَّهَبِ.حِکمَةوقت، از طلاست.

بخش اول — آیهٔ ۶۰ سورهٔ رحمن هم این‌جاست

کُنوزُ الْحِکَم (ص ۳۶)گویندهترجمه
اَلنَّظافَةُ مِنَ الْإيمانِ، وَ الْإيمانُ وَ صاحِبُهُ فِـي الْجَنَّةِ.رَسولُ اللّٰهپاکیزگی از ایمان است و ایمان و همراهش در بهشت‌اند.
اَلْوَحْدَةُ خَيْـرٌ مِنْ جَلیسِ السُّوءِ.رَسولُ اللّٰهتنهایی بهتر از همنشین بد است.
إنَّ حُسْنَ الْعَهْدِ مِنَ الْإيمانِ.رَسولُ اللّٰهبه‌راستی که خوبیِ پیمان، از ایمان است.
اَلْعَجَلَـةُ مِنَ الشَّيْطانِ.اَلْإمامُ عَلیشتاب‌زدگی از شیطان است.
رُبَّ کَالمٍ کَالْحُسامِ.اَلْإمامُ عَلیچه بسا سخنی (که برنده) مانندِ شمشیر است.

بخش دوم درس

کَنْزُ النَّصيحَة (ص ۴۲)گویندهترجمه
أَفْـضَلُ النّاسِ أَنْـفَعُـهُمْ لِلنّاسِ.رَسولُ اللّٰهبرترینِ مردم، سودمندترینشان برای مردم است.
اَلْخَيرُ کَثيرٌ وَ فاعِلُهُ قَليلٌ.رَسولُ اللّٰهخوبی‌ها بسیار و کارشان‌کننده‌اش اندک است.
اَلْإنسانُ عَبْدُ الْ إحْسانِ.اَلْإمامُ عَلیانسان، بندهٔ نیکی است.
بَالءُ الْإنسانِ فـي لِسانِـهِ.اَلْإمامُ عَلیبلا (آزمایش)ِ انسان در زبانش است.
سَالمَةُ الْعَيشِ فِـي الْمُداراةِ.اَلْإمامُ عَلیسلامتِ زندگی در مدارا (با مردم) است.

بخش سوم درس

اَلْحِکَمُ النّافِعَة (ص ۴۷)گویندهترجمه
اَلْأَعمالُ بِالنِّـيّاتِ.رَسولُ اللّٰهکارها به نیت‌هاست.
عَلَيـكُم بِـمُداراةِ النّاسِ.رَسولُ اللّٰهبر شما بادِ مدارا با مردم.
حُسْنُ الْخُلُقِ نِصْ فُ الدّينِ.رَسولُ اللّٰهخوش‌اخلاقی، نیمی از دین است.
اَلْجَنَّةُ تَحْتَ أَقْـدامِ الْأُمَّـهاتِ.رَسولُ اللّٰهبهشت زیر پای مادران است.
يَدُ اللّٰهِ مَعَ الْجَماعَةِ.اَلْإمامُ عَلیدستِ خدا با گروه (متحد و همراه) است.

بخش چهارم درس

اَلْمَواعِظُ الْعَدَديَّة (ص ۵۳)گویندهترجمه
اَلنَّظَرُ فِـي ثَلاثَـةِ أَشْـياءَ، عِبادَةٌ: «اَلنَّظَرُ فِـي الْمُصْحَفِ» وَ «اَلنَّظَرُ فِـي وَجْهِ الْوالِدَينِ» وَ «اَلنَّظَرُ فِـي الْبَحْرِ».رَسولُ اللّٰهنگاه به سه چیز عبادت است: نگاه به قرآن، نگاه به چهرهٔ پدر و مادر، و نگاه به دریا.
أَرْبَعَةٌ، قَليلُها کَثيرٌ: «اَلْفَقْرُ وَ الْوَجَعُ وَ الْعَداوَةُ وَ النّارُ».رَسولُ اللّٰهچهار چیز که کمش بسیار است: فقر، درد، دشمنی و آتش.
خَمْسَةٌ أَشْـياءَ، حَسَـنَـةٌ فِـي النّاسِ: «اَلْعِلْمُ وَ الْعَدْلُ وَ السَّ خاوَةُ وَ الصَّبْـرُ وَ الْحَياءُ».رَسولُ اللّٰهپنج چیز در مردم نیکو است: دانش، عدالت، سخاوتمندی، صبر و حیا.

بخش پنجم — مواعظ عددیّه یعنی پندهای شماردار!

ترفند حفظ مواعظ عددیّه
چون این بخش با عدد سر و کار داره، ترجمه رو با شماره یاد بگیر: «نگاه به ۳ چیز عبادته»، «۴ چیز که کمش زیاده»، «۵ چیز نیکو». خود عدد، قلاب حافظه‌ات می‌شه؛ امتحانش کن!

کلمات پرسشی + نَظرَة إلی الدَّرس — ص ۵۶ تا ۵۸

کلمه‌های پرسشی عربی

جعبه‌ابزار پرسیدن — خلاصهٔ نَظرَهٔ پایانی درس

این بخش گنج اصلی درس دومه: کلمه‌های پرسشی. با این‌ها می‌تونی تو عربی هر سوالی که بخوای بپرسی. جدول زیر دقیقاً خلاصهٔ صفحه‌های ۵۶ تا ۵۸ کتابه (بخش «نَظرَةٌ إلَی الدَّرسِ الثّاني») که برای مطالعۀ دانش‌آموز در خانه گذاشته شده؛ یعنی خود کتاب گفته این‌ها رو خونه تمرین کن!

کلمهٔ پرسشیمعنیمثال کتابترجمهٔ مثال
أَ، هَلْآیاهَلْ هٰذا جُنديٌّ؟آیا این سرباز است؟ ـ نعم؛ این سرباز است.
مَنْچه کسی، کیست، چه کسانیمَنْ هوَ؟او کیست؟ ـ هوَ مُديرُ الْمَدرَسَةِ.
لِمَنْمالِ چه کسیلِمَنْ هٰذِهِ الْحَقیبَةُ؟این کیف مالِ کیست؟ ـ این کیف، مالِ دوستم است.
ما، ماذاچیست، چه چیزِما هٰذا؟این چیست؟ ـ ذٰلِـﻚَ قَلَمٌ.
أَیْنَکجامِنْ أَینَ أَنْتَ؟اهل کجایی؟ ـ مِنْ هَمدان.
کَمْچندکَمْ طالِباً فِـي الصَّفِّ؟چند دانش‌آموز در کلاس است؟ ـ عَشَرَةٌ.

خلاصهٔ کامل نَظرَة إلی الدَّرسِ الثّاني — ص ۵۶ تا ۵۸ کتاب

🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!

۰ از ۶ وصل شد

واژهٔ عربی

معنی فارسی

تمرین حل‌شده

سؤال و جواب درست بساز: «چه کسی معلم است؟» و «کیف مالِ کیست؟»

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۲ از ۱۰