از من تا خدا ۷تربیت دینیذکر و صبر

درس ۵: با تو صبور می‌شوم

یاد خدا آرامش می‌آورد، آرامش صبر می‌آورد و صبر بدون این دو، به جایی نمی‌رسد.

شروع درس • صفحات ۶۵ تا ۷۷ کتاب

این‌بار سه میهمان داری: امیدواری، آرامش و صبر. درس با یک سؤال شروع می‌شود: برای یاد خدا بودن، فقط زیر لب ذکر گفتن کافی است؟ می‌بینی یاد خدا سه جور سنجیده می‌شود: ذکر زبانی، ذکر قلبی و ذکر عملی، و بالاترین ذکر عمل کردن به دستورات خداست. بعد در قصۀ «نامۀ سرنوشت» می‌بینی آیت‌الله بهجت چطور پا روی دلش گذاشت و از پدرش اطاعت کرد و چه میوهای داد. آخرش هم با قصۀ مسجد یاد می‌گیری دینداری فقط نماز خواندن نیست و پارک جلوی درِ خانهٔ مردم هم حساب و کتاب دارد.

صفحات ۶۵ تا ۶۸ کتاب

سه ذکر و ورود صبر

زبانی، قلبی، عملی + آیه‌ها + حدیث‌ها

راوی نمازش را خوانده بود و هنوز روی سجادۀش نشسته بود؛ امیدواری و آرامش هم کنارش بودند. داشت با خودش حرف‌های امیدواری را مرور می‌کرد: «اگر خدا را بزرگ نبینم، نمی‌توانم در مشکلات، دلخوش به کمکش باشم و به وعده‌هایش اعتماد کنم. پس امیدوار هم نخواهم بود. درنتیجه، روی آرامش را نخواهم دید.» یعنی بزرگ دیدن خدا اولین سنگ فرشِ راه آرامش است.

در همین فکرها بود که آرامش گفت: «اگر انسان فراموش کند که خدای با عظمت و قدرتمندی دارد که همراه اوست، در سختی‌های زندگی دچار ترس و دلهره می‌شود. پس برای اینکه همیشه دلت آرام و به دور از اضطراب باشد، هم باید به بزرگی و قدرت خدا باور داشته باشی و هم همیشه به یاد او باشی.» این حرف همان است که درس ۴ هم شنیدیم؛ این‌بار اما آرامش با یک آیه پشتیبانش می‌آید. بعد این آیه را برای راوی خواند:

📖 متن کتاب:

﴿أَلا بِذِکرِ اللهِ تَطمَئِنُّ القُلوب﴾ (سورۀ رعد، آیۀ ۲۸) — «آگاه باشید که دل‌ها فقط با یاد خدا آرام می‌گیرد.»

راوی پرسید: «برای اینکه به یاد خدا باشم، باید همیشه زیر لب ذکر بگویم؟» آرامش لبخندی زد و گفت سؤال خوبی است و تفاوت سه ذکر را باز کرد. اگر این تفاوت را بفهمی، دیگر یاد خدا را به سجاده و مسجد محدود نمی‌کنی. جوابش مهم‌ترین قسمت درس است و ذکر را از مسجد تا مدرسه و خیابان ادامه می‌دهد:

📖 متن کتاب:

«این می‌شود ذکر زبانی، یعنی گفتن نام‌های خدا به زبان؛ اما به یاد خدا بودن یعنی علاوه بر زبانت، در قلبت هم باور داشته باشی خدا هست، تو را می‌بیند، صدایت را می‌شنود، نیازهایت را می‌داند و کمکت می‌کند. به این می‌گویند ذکر قلبی. به اضافه، باید به دستوراتش هم عمل کنی که به این یکی می‌گویند ذکر عملی.»

راوی تعجب کرد و پرسید: «یعنی عمل کردن به دستورات خدا، ذکر به حساب می‌آید؟» آرامش گفت: «بله، اصلاً بالاترین ذکر همین عمل کردن به دستورات خداست.» یعنی اگر یک روز کامل به حرف خدا عمل کنی، بدون اینکه حتی یک کلمه هم زیر لب بگویی، مشغول بالاترین ذکر بوده‌ای. با این حساب، یاد خدا فقط حرف زدن نیست؛ باور داشتن و عمل کردن هم دو بالِ آن است.

📖 متن کتاب:

﴿فَاذکُرونی أَذکُرکُم﴾ (سورۀ بقره، آیۀ ۱۵۲) — «پس مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم.»

آرامش ادامه داد: «وقتی کسی به یاد خدا باشد، خدا هم به یاد اوست. وقتی خیالمان راحت باشد که خدای دانا و توانا به یاد ماست، دنیایی از آرامش به سراغمان خواهد آمد.» بعد کتاب این حدیث را از رسول خدا(ص) آورده که مأخذش کتاب معانی‌الاخبار است. یعنی اطاعت، مترِ واقعی یاد خداست؛ نه تعداد نماز و روزه‌ها. دقت کن این حدیث چقدر با حرف آرامش هم‌نفس است:

📖 متن کتاب:

«هرکس از خدا اطاعت کند، حتماً به یاد خدا بوده؛ هر چند نماز و روزه و تلاوت قرآنش کم باشد [یعنی تنها به واجبات بسنده کند]. و هرکس معصیت خدا (گناه) را انجام دهد، حتماً خدا را فراموش کرده؛ حتی اگر نماز و روزه و تلاوت قرآنش زیاد باشد.»

فکر کن و گفت‌وگو کن

ایستگاه تفکر (ص ۶۶): با کمک هم برای هر یک از ذکرهای الهی نمونه‌هایی بنویسید. برای ذکر زبانی، کتاب «الحمدلله در مقابل نعمت‌ها» را گفته و جای یک نمونۀ دیگر را خالی گذاشته. برای ذکر قلبی نوشته «با مشاهده و دقت در جهان آفرینش، عظمت خدا را باور کنیم» و برای ذکر عملی «به خواندن نماز پایبند باشیم»؛ برای این دو هم دو نمونۀ دیگر پیدا کنید.

امیدواری که تا حالا گوش می‌داد، به راوی گفت: «تازه، اگر به یاد خدای بزرگ باشی، راه ورود دوستان دیگر ما را هم به زندگی‌ات باز می‌کند؛ مثل دوست خوبمان صبر.» همین که حرف از صبر شد، یک نفر دیگر هم به جمع پیوست؛ آرام و باوقار راه می‌رفت، حرکاتش حساب‌شده بود و هیچ اضطرابی نداشت. حضورش آن‌قدر امن بود که با دیدنش آدم یاد می‌گیرد نفس عمیق بکشد. امیدواری و آرامش با چهره‌ای خندان به طرفش رفتند و این آیه را زمزمه کردند:

📖 متن کتاب:

﴿إِنَّ اللهَ مَعَ الصّابِرین﴾ (سورۀ بقره، آیۀ ۱۵۳) — «همانا خدا با صابران است.»

بعد هم صبر را به راوی معرفی کردند. امیدواری گفت: «این دوست ما صبر است. هرجا برویم، او خودش را می‌رساند. چون نمی‌شود بدون صبر به جایی رسید.» بعد از این معرفی، کتاب حدیثی از امیرمؤمنان علی(ع) آورده که مأخذش کافی است؛ این حدیث جایگاه صبر را با یک تشبیه روشن نشان می‌دهد:

📖 متن کتاب:

«صبر در کارها، مانند سر در بدن است. اگر سر از بدن جدا شود، بدن تباه و نابود می‌شود. صبر هم اگر از امور زندگی جدا شود، کارها تباه می‌شود.»
نقشۀ مفهومی (ص ۶۷)
کتاب در ص ۶۷ نقشۀ مفهومی دارد که مرکزش «نتیجه یاد و ذکر خدا» است و چند جای خالی دارد که باید با آموخته‌های درس پر شوند. راهنمایی: به آیه‌ها و حرف‌های آرامش برگرد؛ آرامش دل، به یاد بودنِ خدا و صبر، نتیجه‌های مستقیم همین یاد و ذکرند و به بزرگ دیدن خدا هم که امیدواری در ابتدای درس اشاره کرد. وقتی نقشه را با فلش‌های خودت بکشی، دیگر حفظ کردن لازم نیست؛ چون مسیرها را با چشم خودت دیده‌ای.

فکر کن و گفت‌وگو کن

ایستگاه تفکر (ص ۶۸): همۀ ما این تجربه را داشته‌ایم که در موقعیت‌هایی مانند امتحان دادن، شرکت در مسابقات علمی یا ورزشی، با وجود تلاش و برنامه‌ریزی باز هم دچار اضطراب شویم. کدام سفارش امید می‌تواند به ما کمک کند؟ اگر در چنین موقعیتی شکست بخوریم، از کدام دوست امید می‌توانیم کمک بگیریم؟

سخنی با والدین (ص ۶۸)
کادر «سخنی با والدین» در ص ۶۸ این سؤال را دارد: «چگونه فرزندانی صبور تربیت کنیم؟» و پاسخ آن با رمزینهٔ صوتی همراه است. از پدر و مادرت بخواه آن را گوش کنند و بعد با هم گفت‌وگو کنید. راوی هم مشتاق بود حرف‌های صبر را بشنود و صبر منتظر نگذاشت و گفت:

📖 متن کتاب:

«یکی از دلایل اصلی صبوری نکردن و بی‌قراری در دل مشکلات، احساس تنهایی است. اگر در هنگام روبه‌رو شدن با مشکلات اعتقاد داشته باشیم خدای با عظمت و بزرگی با ما است که قدرتمندتر و مهربان‌تر از او وجود ندارد و ما را کمک می‌کند، صبرمان در دل مشکلات و مصیبت‌ها زیاد می‌شود.»

🗂️ بازی طبقه‌بندی: اول یک مورد را انتخاب کن، بعد سبدش را بزن — آخرش «بررسی» را بزن!

۰ از ۶ جا شد

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۵ از ۱۱