مطالعات هفتمآب و هواچهار اقلیم

درس ۱۱: تنوع آب و هوایی ایران

یه روز بهاری: رشتی‌ها چتر دستشونه و بندرعباسی‌ها کلاه آفتابی!

شروع درس • صفحات ۵۷ تا ۶۳ کتاب مطالعات اجتماعی هفتم

ایران کشوریه که هم‌زمان چند اقلیم داره: سواحل خزر بارانی و سرسبز، کوهستان‌ها با زمستون‌های برفی، دشت مرکزی خشک و آفتابی و جنوب گرم و شرجی. چرا انقدر فرق داره؟ تو این درس چهار ناحیهٔ آب‌وهوایی ایران رو با متن خود کتاب می‌شناسی، یاد می‌گیری دما و بارش رو چطور اندازه می‌گیرن و روی نمودار نشون می‌دن و می‌فهمی تنوع آب‌وهوا چطور بر زندگی ما و حتی زیستگاه جانداران اثر می‌ذاره.

صفحهٔ ۵۷ کتاب • متن آغازین فصل

از زیستگاه‌های ایران حفاظت کنیم

فصل ۶ با یه افتخار بزرگ شروع می‌شه: ایران کم‌نظیره!

📖 متن کتاب:

ایران کشوری است پهناور با کوه‌های بلند و دشت‌های وسیع، که از شمال و جنوب به دریا راه دارد. در ایران آب‌وهواهای مختلف وجود دارد.

📖 متن کتاب:

کشور ما ایران طبیعتی بسیار زیبا و شگفت‌انگیز دارد. آیا می‌دانید ایران از نظر تعداد و تنوع جانوران و گیاهان جزء کشورهای کم‌نظیر دنیا است؟

📖 متن کتاب:

ایران کشوری است که در هر جای آن، شرایط خاصی پدید آمده است و انواع گوناگونی از گیاهان و جانوران در آن یافت می‌شود. اما متأسفانه به دلیل برخی فعالیت‌های نامناسب یا بدون برنامه، به این طبیعت زیبا و نعمت‌های خدادادی لطمه‌هایی وارد شده است. امروزه حفاظت از محیط زیست در کشور ما مسئله‌ای مهم و وظیفه‌ای بزرگ است.
حوزه‌های موضوعی این فصل
فضا و مکان، نظام اجتماعی، فرهنگ و هویت، فعالیت‌های اقتصادی و منابع. عکس‌نوشته‌های صفحهٔ آغازین: «گوزن زرد ایرانی» و «جنگل حرا (درختانی با ریشه‌هایی در آب)، قشم، هرمزگان». یعنی قراره این فصل هم مکان‌ها رو ببینیم، هم آدم‌ها و کارهاشون رو. و از همین صفحهٔ اول، طبیعت و جانداران ایران بهمون سلام می‌کنن!

مرحلهٔ ۱: پرسش اول

زیستگاه چیست؟

روی هر پله بزن تا توضیحش را ببینی

این چهار مورد، وعده‌های فصل ۶ ـه! کتاب می‌گه «شما با آموختن این فصل و انجام فعالیت‌های آن درمی‌یابید...». یعنی تا آخر درس ۱۲ دقیقاً همین چهار تا رو بلد می‌شی: زیستگاه رو می‌شناسی، دلیل گوناگونیش رو می‌فهمی، عامل‌های نابودی‌ش رو می‌شناسی و خودت هم‌علم حفاظت ازش می‌شی. درس ۱۱ پلهٔ اوله: قبل از حفاظت، باید بفهمیم چرا ایران این‌قدر متنوعه — و راز اصلیش توی آب و هواست!

صفحهٔ ۵۸ و ۵۹ کتاب • متن آغازین درس

ایران، سرزمین زیستگاه‌های متنوع

اول زیستگاه رو بشناس، بعد سراغ رازش برو

محیط طبیعی ایران متنوع است. این جملهٔ کوتاه کتاب، کل راز درس ۱۱ و ۱۲ رو توی خودش داره. درس با چند عکس از گوشه‌گوشهٔ کشور شروع می‌شه و ازت حدس می‌خواد:

فکر کن و گفت‌وگو کن

متن آغازین صفحهٔ ۵۸ کتاب: «به این تصاویر توجه کنید. در هر ناحیه از کشور ما پوشش گیاهی و زندگی جانوری خاصی پدید آمده است. این نواحی را با هم مقایسه کنید. دربارهٔ آب و هوای هر ناحیه چه حدس می‌زنید؟ در هر ناحیه چه گیاهان و جانورانی یافت می‌شوند؟ چرا؟»

📖 متن کتاب:

همان‌طور که فهمیدید، ایران زیستگاه‌های مختلف دارد. منطقهٔ بزرگی که در آن مجموعه‌ای از گیاهان و جانوران خاص زندگی می‌کنند، زیستگاه می‌گویند. یکی از مهم‌ترین عواملی که موجب گوناگونی یا تنوع زیستگاه‌ها در کشور ما شده است، تنوع آب و هوایی در کشور ماست.

این جملهٔ کوتاه، کل درس ۱۲ رو هم لو می‌ده! زیستگاه یعنی خونهٔ بزرگ یه دسته گیاه و جانور خاص؛ و بزرگ‌ترین عاملی که این خونه‌ها رو از هم جدا کرده، تنوع آب و هواست. پس اگه بتونیم آب‌وهوای هر نقطهٔ ایران رو بشناسیم، تقریباً حدس می‌زنیم اون‌جا چه گیاه و جانوری زندگی می‌کنه. حالا سؤال اصلی: آب‌وهوا رو اصلاً چطور می‌فهمن؟

باکس کتاب: راستی، چطور می‌فهمند که آب و هوای یک محل چگونه است؟
«چند روز به اخبار هواشناسی که از رادیو یا تلویزیون پخش می‌شود گوش کنید. آیا توجه کرده‌اید که گاهی اوقات تفاوت بسیار زیادی در وضعیت هوای نواحی مختلف کشور وجود دارد؟ برای مثال، در حالی که هواشناسی اعلام می‌کند در بعضی استان‌های غربی دمای هوا زیر صفر است یا برف می‌بارد، در استان‌های جنوبی هوا گرم است!»
آب و هوا یا اقلیم؟
«هوا» وضعیت کوتاه‌مدته (امروز بارونیه!) و «آب و هوا» یا «اقلیم» وضعیت بلندمدت یه منطقه‌ست (مثلاً گیلان آب‌وهوای معتدل و مرطوب داره). کسی که آب‌وهوا رو حرفه‌ای مطالعه می‌کنه، اسمش اقلیم‌شناسه — تعریف دقیقش رو تو همین درس می‌بینی.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۱۱ از ۲۴