جزوهٔ درس ۱۴: منابع آب و خاک

جزوهٔ درس — صفحات ۷۹ تا ۸۸ کتاب مطالعات اجتماعی هفتم

جزوهٔ درس ۱۴: منابع آب و خاک

دو گنج واقعی زندگی، پول و طلا نیست؛ آب و خاک‌اند! همهٔ غذای ما از خاک و آب می‌آید، اما هر دوی آنها محدودند؛ مخصوصاً در کشوری مثل ایران که کم‌بارش است. در این جزوه می‌بینی آب شیرین از کجا می‌آید، قنات چیست، سرانهٔ آب یعنی چه و خاک چگونه ساخته می‌شود. آخرش هم راه‌های حفاظت از آب و خاک را یاد می‌گیری و آزمون ۲۵ سؤالی می‌زنی.

بخش ۱ از ۵

آب؛ نعمتی که کم می‌شود

منابع آب و چرخهٔ آب در طبیعت

آب یک نعمت بزرگ الهی است و همهٔ موجودات زنده بدون آن از بین می‌روند. کشور ما ایران منابع آب محدودی دارد و میانگین بارش سالانهٔ آن حدود ۲۳۰ میلی‌متر است؛ خیلی کمتر از برخی کشورهای همسایه مثل ترکیه و پاکستان. پس آب در ایران گنجی کمیاب است و باید حساب‌شده مصرفش کنیم.

📖 متن کتاب:

آب یک منبع حیاتی و یک نعمت بزرگ الهی است و همهٔ موجودات زنده به آن نیاز دارند. به‌طور کلی آب مورد نیاز انسان از آب‌های سطحی (رودها) یا آب‌های زیرزمینی (چاه، چشمه و قنات) تأمین می‌شود.

آب‌های سطحی همان رودها هستند و آب‌های زیرزمینی با چاه، چشمه و قنات به دست ما می‌رسند. بیشتر آب‌های زمین هم آب شور دریاهاست و آب شیرین فقط بخش کوچکی از کل آبه. باران و برف هم اولین منبع آب شیرین کشور ما هستند.

مرحلهٔ ۱: تبخیر

آب دریاها و دریاچه‌ها با گرمای خورشید تبخیر می‌شود.

روی هر پله بزن تا توضیحش را ببینی

بخش ۲ از ۵

رودها و هوش ایرانیان

سه حوضهٔ آبریز، قنات و سد

یکی از منابع مهم تأمین آب شهرنشینان و روستاییان، رودها هستند. معمولاً رودهای ایران را از نظر اینکه کجا می‌ریزند، به سه حوضهٔ آبریز تقسیم می‌کنند. حوضهٔ آبریز یعنی سرزمینی که همهٔ آب‌هایش به یک مقصد مشترک می‌ریزند.

📖 متن کتاب:

اغلب رودهای دائمی و پرآب ایران از کوه‌های البرز و زاگرس سرچشمه می‌گیرند. رودهای پرآب ایران چون از شیب‌های تند کوهستانی جاری می‌شوند، قابل کشتی‌رانی نیستند و فقط در بخشی از رود کارون می‌توان کشتی‌رانی کرد.
حوضهٔ آبریزسرگذشت آب‌هایش
دریای خزررودهای پرآبی که اغلب از کوه‌های البرز و ارتفاعات شمالی کشور سرچشمه می‌گیرند و به دریای خزر می‌ریزند.
خلیج فارس و دریای عمانرودهایی که از کوه‌های زاگرس یا کوه‌های پراکندهٔ داخلی سرچشمه می‌گیرند و به خلیج فارس و دریای عمان می‌ریزند.
حوضۀ آبریز داخلیرودهایی که به دریاچه‌ها و باتلاق‌های داخلی یا زمین‌های اطراف خود نفوذ می‌کنند و معمولاً موقت یا فصلی هستند.

سه حوضهٔ آبریز ایران — صفحهٔ ۸۱ کتاب

قنات؛ ابتکار جالب ایرانیان
قنات (کاریز) یکی از ابداعات ایرانیان باستان است. بیش از دو هزار سال پیش، مردم ایران برای مقابله با کمبود آب در نواحی خشک، با حفر قنات از آب‌های زیرزمینی استفاده می‌کردند. آب قنات زیر زمین و خنک جاری می‌شود و کم تبخیر می‌شود. بعدها دانش و مهارت حفر قنات از ایران به کشورهای هم‌جوار و دوردست منتقل شد.

ایرانیان در سدسازی هم پیش‌گام بودند. ایجاد سد یا بند روی رودخانه‌ها از ابتکارات ایرانیان است و در دورهٔ ساسانیان در منطقهٔ خوزستان سدهایی بر روی رودها ساخته شده بود. امروز هم ایران از قدرتمندترین و پیشرفته‌ترین کشورهای جهان در صنعت سدسازی است. سدها آب را ذخیره می‌کنند تا برای کشاورزی و شهرها به کار برود.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ مطالعات اجتماعی پایهٔ هفتم — صفحات ۷۹ تا ۸۸ کتاب مطالعات اجتماعی هفتم — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۱۴ از ۲۴