درس ۴: قانون‌گذاری
مطالعات هفتممجلسقانون‌گذاری

درس ۴: قانون‌گذاری

قانون‌ها از آسمان نمی‌بارن؛ مردم‌سالارانه نوشته و تصویب می‌شن.

شروع درس • صفحات ۱۷ تا ۲۱ کتاب مطالعات اجتماعی هفتم

یه سؤال بزرگ: چه کسی حق داره برای میلیون‌ها نفر قانون بنویسه؟ تو ایران، این کار با **مجلس شورای اسلامی** انجام می‌شه؛ جایی که نمایندگانی که مردم انتخابشون کردن، دربارهٔ قانون‌ها گفت‌وگو و رأی می‌دن. تو این درس می‌بینیم مجلس چیه، قانون از کجا شروع می‌شه و چه مسیری رو طی می‌کنه تا اجرایی بشه.

صفحهٔ ۱۷ کتاب • متن آغازین درس

قوانین را چه کسانی تعیین می‌کنند؟

اول خودت مقرره‌نویس شو!

📖 متن کتاب:

دانستید که هر جامعه‌ای برای حفظ نظم و امنیت و حقوق افراد، به مقررات و قوانین نیاز دارد. این قوانین و مقررات چگونه و توسط چه کسانی تعیین می‌شود؟ ابتدا فعالیت ۱ را انجام دهید.
فعالیت‌های ۱ و ۲ — صفحهٔ ۱۷ کتاب
  1. ۱تعیین کنید: با همفکری یکدیگر، مقرراتی برای کلاس و مدرسه‌تان بنویسید. شما می‌توانید برخی از مقررات کنونی را حذف کنید یا نگه دارید و یا مقررات جدیدی را تعیین کنید.
  2. ۲نقد کنید: هر گروه مقررات پیشنهادی خود را بخواند و علل تعیین آنها را توضیح دهد. سایر دانش‌آموزان بگویند آیا با این مقررات موافق‌اند یا نه؟ چرا؟ برای نقد مقررات توجه کنید که آیا مقررات پیشنهادی، واقع‌بینانه و قابل اجرا هستند؟ آیا این مقررات موجب بهتر شدن امور می‌شود؟ آیا این مقررات حقی را از کسی ضایع نکرده است؟

صفحهٔ ۱۷ کتاب

مقررات توافقی و قانون رسمی

قانون یعنی مقررهٔ مصوب نهاد صلاحیت‌دار

📖 متن کتاب:

گاهی گروه‌های اجتماعی به صورت توافقی و براساس رعایت اصول اخلاقی یا برخی رسم‌ها، از مقرراتی پیروی می‌کنند؛ برای مثال، ایستادن در صف اتوبوس و یا نانوایی، قاعده‌ای اجتماعی است که مردم برای حفظ نظم، آن را پذیرفته و رعایت می‌کنند.

📖 متن کتاب:

هرگاه مقررات به وسیلهٔ یک نهاد دارای صلاحیت مثل مجلس تصویب شود، نام «قانون» به خود می‌گیرد؛ برای مثال، ممنوعیت عبور از چراغ قرمز، یک قانون راهنمایی و رانندگی است که در مجلس تصویب شده است و چنانچه راننده‌ای از آن تخلّف کند جریمه می‌شود. هم‌چنین، هیچ‌کس نمی‌تواند بدون داشتن صلاحیت و مدرک پزشکی به درمان مردم بپردازد و این یک قانون مصوب است و اگر کسی از آن سرپیچی کند، مجازات می‌شود.
جملهٔ کلیدی کتاب
همهٔ افراد در برابر قانون مساوی‌اند. یعنی نه رئیس، نه راننده، نه دانش‌آموز؛ هیچ‌کس نمی‌تونه قانون رو برای خودش برداره. این مساوی‌بودن یعنی قانون برای همه یه اندازه ارزش داره؛ از بزرگ‌ترین مسئول تا یه هفتمی مثل تو.

🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!

۰ از ۴ وصل شد

ستون اول

ستون دوم

صفحهٔ ۱۷ و ۱۸ کتاب • بیشتر بدانیم

قانون اساسی؛ مادر همهٔ قانون‌ها

۱۷۷ اصل، رأی بیش از ۹۸ درصد مردم

📖 متن کتاب:

مهم‌ترین قانون هر کشور، قانون اساسی آن کشور است. قانون اساسی مادر همهٔ قانون‌ها است و سایر قوانین در چارچوب آن تصویب می‌شوند. در قانون اساسی هر کشور، مهم‌ترین حقوق ملت و هم‌چنین مهم‌ترین روابط و وظایف حکومت و مردم، معیّن شده است.

📖 متن کتاب:

چند ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مجلس خبرگان برای نوشتن قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تشکیل شد. در این مجلس، خبرگانی که از سوی مردم انتخاب شده بودند، در طی چند ماه، قانون اساسی را براساس بحث‌های دینی و علمی فراوان و با توجه به اهداف انقلاب اسلامی، نوشته و تصویب کردند. سپس قانون اساسی در روزهای ۱۱ و ۱۲ آذرماه ۱۳۵۸ به همه‌پرسی گذاشته شد و بیش از ۹۸ درصد مردم به آن رأی مثبت یا آری دادند.

📖 متن کتاب:

قانون اساسی کشور ما که براساس اصول اسلامی تدوین شده است، توجه خاصی به حقوق اساسی و اجتماعی همهٔ مردم دارد و همه موظف‌اند به این قوانین احترام بگذارند. قانون اساسی کشور ما دارای ۱۷۷ اصل می‌باشد.

کتاب تو باکس «بیشتر بدانیم» چند نمونه از اصول قانون اساسی رو آورده؛ همشون از فصل سوم: حقوق ملت هستن. این اصل‌ها همون حق‌های درس ۱ هستن، این‌بار با شماره و متن رسمی. موقع خوندن جدول حواست باشه چندتاش مستقیم دربارهٔ خود توئه:

اصلمتن (صفحهٔ ۱۸ کتاب)
اصل ۱۹مردم ایران از هر قوم و قبیله که باشند، از حقوق مساوی برخوردارند و رنگ، نژاد، زبان و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد بود.
اصل ۲۰همهٔ افراد ملّت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همهٔ حقوق انسانی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلامی برخوردارند.
اصل ۲۸هرکس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوق دیگران نیست، برگزیند. دولت موظّف است با رعایت نیاز جامعه به مشاغل گوناگون، برای همهٔ افراد امکان اشتغال به کار و شرایط مساوی را برای احراز مشاغل ایجاد نماید.
اصل ۳۰دولت موظّف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همهٔ ملّت تا پایان دورهٔ متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سرحد خودکفایی کشور به طور رایگان گسترش دهد.
اصل ۴۰هیچ‌کس نمی‌تواند اعمال حق خویش را وسیلهٔ اضرار به غیر یا تجاوز به منافع عمومی قرار دهد.

بیشتر بدانیم — نمونه‌هایی از اصول قانون اساسی (صفحهٔ ۱۸ کتاب)

پانویس کتاب: اضرار به غیر
ضرر رساندن به دیگران. یعنی حق خودت رو ابزار آزار بقیه نکنی؛ دقیقاً همون قانون طلایی درس ۱!
فعالیت‌های ۳ و ۴ — صفحهٔ ۱۸ کتاب
  1. ۱منظور از اینکه همهٔ افراد در مقابل قانون مساوی هستند چیست؟ مثال بزنید.
  2. ۲با راهنمایی معلم، قانون اساسی را به کلاس بیاورید و آن را ورق بزنید و مطالعه کنید.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۴ از ۲۴