پیکر تو از هزاران میلیارد یاخته ساخته شده؛ هر کدومش تو دنیای درون تو یه نقش ویژه داره!
شروع درس • صفحات ۹۸ تا ۱۰۶ کتاب
بدن ما دنیایی از یاختهها و دستگاههاست که هر کدوم کار متفاوتی انجام میدن، ولی هماهنگ با هم کار میکنن تا ما سالم بمونیم. گنجشک، درخت سیب و باکتری ظاهرشون هیچ شباهتی به هم نداره، ولی یه چیز مشترک دارن: همهشون از یاخته (سلول) ساخته شدن. تو این فصل با یاخته، اجزاش و کاری که یاختهها تو جانداران پریاخته انجام میدن آشنا میشی — بزن بریم دنیای درون بدنت رو ببینیم!
صفحات ۹۸ و ۹۹ کتاب — صفحهٔ آغازین فصل
از گنجشک و درخت سیب تا باکتری؛ همهٔ جانداران از یاخته ساخته شدن.
بین بدن تو و پیکر جاندارانی مثل گنجشک، درخت سیب یا باکتری چه شباهتی میبینی؟ هرچقدرم اینها با هم فرق دارن، یه ویژگی مشترک دارن: همهشون از یاخته (سلول) ساخته شدن. باکتری فقط از یه یاخته ساخته شده، ولی بعضی جانداران خیلی بیشتر از یه یاخته دارن. تو این فصل با یاخته، اجزاش و کاری که یاختهها تو جانداران پریاخته میکنن آشنا میشی.
📖 متن کتاب:
💡 در یک قطعهٔ کوچک از هر نمونه، تعداد زیادی یاخته وجود دارد؛ یاخته کوچکترین واحد سازندهٔ جانداران است.
با دقت به پوست دستت نگاه کن؛ میتونی یاختههای پوستت رو ببینی؟ تو پایهٔ ششم انواعی از یاختهها رو با میکروسکوپ دیدی و فهمیدی تو یه قطعهٔ کوچک از هر نمونه، تعداد زیادی یاخته وجود داره. یاختههای پوستی، ماهیچهای، عصبی و خونی چند نمونه از یاختههای بدن ما هستن؛ با همهٔ شباهتی که دارن، هر کدومشون ساختار منحصربهفرد خودش رو داره.

فکر کن و گفتوگو کن
پرسش کتاب: از دورهٔ ابتدایی میدانید هر یاخته در بدن شما ویژگیهای یک موجود زنده را دارد. آیا این ویژگیها را به خاطر میآورید؟ فهرست آنها را بنویسید و در گروه دربارهٔ آنها گفتوگو کنید.
صفحهٔ ۱۰۰ کتاب — فعالیت و شکل ۲
پوششی که هم از یاخته محافظت میکنه، هم خودش تصمیم میگیره چی وارد یاخته بشه.
انواع متفاوتی یاخته وجود داره، ولی همه یه چیز مشترک دارن: یه پوشش همهٔ یاختهها رو احاطه میکنه که اسمش غشای یاخته (غشای پلاسمایی) است. غشا هم از یاخته محافظت میکنه هم ورود و خروج مواد رو تنظیم میکنه؛ یعنی نفوذپذیری انتخابی داره — مثل نگهبانی که فقط به آدمهای شناسنامهدار اجازهٔ ورود میده! ترکیب غشا هم جالبه: عمدتاً از لیپید (چربی) ساخته شده و مولکولهای پروتئین و کربوهیدرات (قند) هم توش هستن.
📖 متن کتاب:
فکر کن و گفتوگو کن
پرسش کتاب: به نظر شما کار این غشا چیست؟ آیا هر مادهای میتواند از آن عبور کند؟

💡 یاختههای پوستی، ماهیچهای، عصبی و خونی انواعی از یاختههای بدن ما هستند و هریک شکل و کار ویژهٔ خود را دارد.

صفحهٔ ۱۰۱ کتاب — شکل ۳
درون یاخته رو ببین؛ جایگاه اندامکها و مرکز فرماندهی.
پشت غشا، فضایی پر از ساختار و ماده قرار داره: میانیاخته (سیتوپلاسم). اینجا جای اندامکها و مواد مورد نیاز بقای یاخته، مثل نمکها و آنزیمهاست. اندامکها ساختارهایی درون یاختهان که کارهای متفاوتی انجام میدن؛ پس هر اندامک مثل یه کارگر متخصص تو کارخانهٔ یاختهست.


فکر کن و گفتوگو کن
گفتوگو کنید (کتاب): دربارهٔ این جمله در گروه خود گفتوگو کنید — «یاختههای ماهیچهای با یاختههای عصبی کاملاً متفاوتاند.»
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!
آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.
بزن بریم آزمون!لینکهای مرتبط
درس ۱۱ از ۱۵