جزوهٔ درس — صفحههای ۱۱۶ تا ۱۲۳ کتاب علوم تجربی هفتم
جزوهٔ فصل ۱۳: سفر غذا
لقمهٔ غذایی که میخوری یک سفر طولانی دارد: دهان، حلق، مری، معده، رودهٔ باریک و رودهٔ فراخ! در این فصل میفهمی هر ایستگاه چه کاری میکند، آنزیم چیست و چرا رودهٔ باریک ۲۰ متر مربع سطح دارد. مسیر سفر غذا را به ترتیب حفظ کن.
هدف درس
گوارش و آنزیم را تعریف میکنی.
مسیر لولهٔ گوارش را به ترتیب میگویی.
کار معده، رودهٔ باریک و رودهٔ فراخ را جدا میکنی.
نقش کبد و صفرا را میدانی.
رابطهٔ تغذیه و وزن را توضیح میدهی.
نکات کلیدی
- ★گوارش یعنی ریز شدن غذا تا مولکولهایش بتوانند وارد خون شوند.
- ★دستگاه گوارش دو بخش دارد: لولهٔ گوارش و اندامهای اطراف آن (غدهٔ حلق بزاقی، کبد، لوزالمعده).
- ★آنزیم مولکول شیمیایی است که سرعت واکنشهای شیمیایی را زیاد میکند.
- ★در دهان: دندانها غذا را ریز میکنند و زبان غذا را با بزاق (آب و آنزیم) قاطی میکند؛ آنزیم بزاقی نشاسته را تجزیه میکند.
- ★موقع بلع، زبان کوچک راه بینی را میبندد و برچاکنای (اپیگلوت) راه نای را؛ برای همین غذا در مسیر درست میرود.
- ★شیرهٔ گوارشی معده آنزیم و اسید دارد؛ انقباض دیوارهٔ معده غذا را نرم و مخلوط میکند.
- ★رودهٔ باریک محل گوارش نهایی غذاست و تنها بخشی است که همهٔ مواد مغذّی از آن جذب و وارد خون میشوند.
- ★چینخوردگیها و پرزهای رودهٔ باریک سطحی حدود ۲۰ متر مربع میسازند و جذب را بهتر میکنند.
- ★رودهٔ فراخ بخشی از آب و مواد معدنی را جذب میکند و در آن باکتریهای مفید فعالیت دارند.
- ★کبد خیلی از مواد مغذّی را ذخیره میکند و صفرا میسازد که در گوارش چربیها نقش دارد.
تعریف کلمههای مهم
گوارش
ریز شدن غذا در بخشهای دستگاه گوارش تا مولکولهای آن قابل جذب و ورود به خون شوند.
آنزیم
مولکول شیمیایی که سرعت واکنشهای شیمیایی را زیاد میکند؛ مثل آنزیم بزاقی تجزیهکنندهٔ نشاسته.
بزاق
مایعی از غدههای بزاقی که آب و آنزیم دارد؛ غذا را خمیری و مرطوب میکند.
برچاکنای (اپیگلوت)
دریچهای که موقع بلع، راه نای را میبندد تا غذا به نای نرود.
صفرا
مادهای که کبد میسازد، در کیسهٔ صفرا ذخیره میشود و در گوارش چربیها نقش دارد.
پرز (چینخوردگی روده)
چینهای سطح داخلی رودهٔ باریک که سطح جذب را تا حدود ۲۰ متر مربع بزرگ میکنند.
ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آساندرس است
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!
آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.
بزن بریم آزمون!لینکهای مرتبط
جزوهٔ علوم تجربی پایهٔ هفتم — صفحههای ۱۱۶ تا ۱۲۳ کتاب علوم تجربی هفتم — آساندرس
پرینت این صفحه فعال نیست — برای مطالعه از خود سایت استفاده کن.
جزوهٔ درس ۱۳ از ۱۵