جزوهٔ فصل ۱۴: گردش مواد

جزوهٔ درس — صفحه‌های ۱۲۴ تا ۱۳۱ کتاب علوم تجربی هفتم

جزوهٔ فصل ۱۴: گردش مواد

قلب تو هر سال حدود دو میلیون لیتر خون را تلمبه می‌زند! در این فصل دستگاه گردش خون را کامل می‌شناسی: چهار حفرهٔ قلب، دو گردش ششی و عمومی، سه نوع رگ و سه یاختهٔ خون. مسیرهای گردش خون را دقیق حفظ کن؛ سنگین‌ترین سؤال‌های فصل همین‌جاست.

هدف درس

۱

می‌فهمی چرا بدن به دستگاه گردش خون نیاز دارد.

۲

حفره‌های قلب و کار دریچه‌ها را می‌گویی.

۳

دو گردش ششی و عمومی را با مسیر می‌گویی.

۴

سرخرگ، سیاهرگ و مویرگ را مقایسه می‌کنی.

۵

یاخته‌های خون و کارشان را می‌شناسی.

نکات کلیدی

  1. ★یاخته‌های بدن ما دور از غذا و هوا هستند؛ پس به دستگاهی برای رساندن مواد مغذّی و اکسیژن و بردن مواد زائد نیاز داریم: دستگاه گردش مواد.
  2. ★دستگاه گردش خون از قلب، رگ‌ها و خون ساخته شده است.
  3. ★قلب تلمبه‌ای ماهیچه‌ای و توخالی با چهار حفره است: دو دهلیز بالا و دو بطن پایین؛ دریچه‌ها راه خون را یک‌طرفه می‌کنند.
  4. ★قلب هر سال حدود دو میلیون لیتر خون را جابه‌جا می‌کند و جرمش کمتر از ۳۰۰ گرم است.
  5. ★سرخرگ‌ها خون را از قلب بیرون می‌برند و سیاهرگ‌ها خون را به قلب برمی‌گردانند.
  6. ★گردش عمومی: بطن چپ ← آئورت ← همه‌جای بدن ← بزرگ‌سیاهرگ‌ها ← دهلیز راست.
  7. ★گردش ششی: بطن راست ← سرخرگ ششی ← شش‌ها ← سیاهرگ‌های ششی ← دهلیز چپ.
  8. ★سرخرگ ششی خون تیره و پرکربن‌دی‌اکسید دارد؛ پس همهٔ سرخرگ‌ها خون روشن ندارند.
  9. ★ضربان سه مرحله دارد: انقباض دهلیزها، انقباض بطن‌ها و استراحت عمومی.
  10. ★خون حدود ۵ لیتر است و از ۵۵٪ خوناب (پلاسما) و ۴۵٪ یاخته‌های خونی ساخته شده؛ نوعی بافت پیوندی است.

تعریف کلمه‌های مهم

دستگاه گردش مواد

دستگاهی از قلب، رگ‌ها و خون که مواد مغذّی و اکسیژن را به یاخته‌ها می‌رساند و مواد زائد را می‌برد.

دهلیز و بطن

دو حفرهٔ بالای قلب دهلیز و دو حفرهٔ پایین بطن نام دارند؛ دریچه‌ها بین آنها هستند.

رگ‌های تاجی (کرونر)

رگ‌هایی که به خودِ بافت قلب خون‌رسانی می‌کنند.

ضربان

مجموع سه مرحلهٔ کار قلب: انقباض دهلیزها، انقباض بطن‌ها و استراحت عمومی.

نبض

موجی که از تنگ و گشاد شدن دیوارهٔ سرخرگ‌ها با هر ضربان ساخته می‌شود؛ مثل نبض مچ دست.

خوناب (پلاسما)

بخش مایع خون؛ از آب و مواد محلول، به‌ویژه قند و نمک و پروتئین ساخته شده است.

گرده (پلاکت)

قطعه‌های ریزِ یاخته‌ای در خون که موقع خون‌ریزی خون را منعقد (لخته) می‌کنند.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ علوم تجربی پایهٔ هفتم — صفحه‌های ۱۲۴ تا ۱۳۱ کتاب علوم تجربی هفتم — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۱۴ از ۱۵