جزوهٔ فصل ۱۵: تبادل با محیط

جزوهٔ درس — صفحه‌های ۱۳۲ تا ۱۳۷ کتاب علوم تجربی هفتم

جزوهٔ فصل ۱۵: تبادل با محیط

آخرین فصل علوم هفتم: دستگاه تنفس و دستگاه دفع! می‌فهمی هوا چه مسیری تا کیسه‌های هوایی طی می‌کند، صدا چگونه ساخته می‌شود، گازها چطور با خون سفر می‌کنند و کلیه چگونه ادرار می‌سازد. مسیر هوا و مسیر ادرار را به ترتیب حفظ کن.

هدف درس

۱

مسیر هوا تا شش‌ها را به ترتیب می‌گویی.

۲

دم و بازدم را تعریف می‌کنی.

۳

مبادلهٔ گازها در کیسه‌های هوایی را توضیح می‌دهی.

۴

تولید صدا را توضیح می‌دهی.

۵

مسیر ساخته شدن و دفع ادرار را می‌گویی.

نکات کلیدی

  1. ★دستگاه تنفس اکسیژن را تأمین و کربن دی‌اکسید را دفع می‌کند؛ بدون هوا بیشتر از چند دقیقه زنده نمی‌مانیم.
  2. ★مسیر هوا: بینی/دهان ← حلق ← حنجره ← نای ← نایژه‌ها ← نایژک‌ها ← کیسه‌های هوایی (شش‌ها).
  3. ★هر شش میلیون‌ها کیسهٔ هوایی دارد و دورتادورشان مویرگ‌های خونی فراوان است.
  4. ★در کیسه‌های هوایی، اکسیژن وارد خون می‌شود و کربن دی‌اکسید از خون وارد کیسهٔ هوایی.
  5. ★قفسهٔ سینه از ۲۴ دنده ساخته شده؛ پردهٔ دیافراگم پایین قفسهٔ سینه با تغییر شکل خودش دم و بازدم می‌سازد.
  6. ★دم یعنی ورود هوا به درون شش‌ها و بازدم یعنی خروج هوا از شش‌ها.
  7. ★در هوای سالم حدود ۲۱ درصد اکسیژن هست؛ دود سیگار شش‌ها را خراب و سیاه می‌کند.
  8. ★حنجره بعد از حلق و اول نای قرار دارد و تارهای صوتی داخل آن با عبور هوا می‌لرزند و صدا ساخته می‌شود.
  9. ★خون با گویچه‌های قرمز و خوناب (پلاسما) گازهای تنفسی را انتقال می‌دهد: اکسیژن از شش‌ها به یاخته‌ها و کربن دی‌اکسید برعکس.
  10. ★کلیه‌ها اوره و نمک‌های اضافی و آب را از خون می‌گیرند و به شکل ادرار دفع می‌کنند؛ تنظیم آب بدن از مهم‌ترین کارهای کلیه است.

تعریف کلمه‌های مهم

دم

ورود هوا از محیط بیرون به درون شش‌ها.

بازدم

خروج هوا از شش‌ها به محیط بیرون.

پردهٔ دیافراگم

پرده‌ای زیر قفسهٔ سینه که با تغییر شکل خودش باعث دم و بازدم می‌شود.

پردهٔ جنب

پردهٔ دولایه‌ای که شش‌ها را به دیوارهٔ داخلی قفسهٔ سینه وصل می‌کند؛ بین دو لایه‌اش مایع جنب است.

تارهای صوتی

دو پردهٔ ماهیچه‌ای داخل حنجره که با عبور هوا می‌لرزند و صدا می‌سازند.

گُردیزه (نفرون)

میلیون‌ها لولهٔ پیچ‌درپیچ درون کلیه که خون را تصفیه و ادرار را می‌سازند.

اوره

مادهٔ سمی تولیدشده در بدن که کلیه‌ها آن را با ادرار دفع می‌کنند.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ علوم تجربی پایهٔ هفتم — صفحه‌های ۱۳۲ تا ۱۳۷ کتاب علوم تجربی هفتم — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۱۵ از ۱۵