تقریباً منبع همهٔ انرژیهایی که به کار میبریم، خورشیده!
شروع درس • صفحات ۷۷ تا ۸۵ کتاب
فصل قبل فهمیدیم انرژی چطور از شکلی به شکل دیگه تبدیل میشه؛ حالا سؤال مهمتر: این انرژی رو از کجا بیاریم؟ دستیابی به منابع انرژی و استفادهٔ درست ازشون یکی از مهمترین نشانههای توسعهٔ هر کشوریه — یعنی انرژی یعنی آینده! تو این فصل با منابع انرژی، هم تجدیدپذیر و هم تجدیدناپذیر، و اهمیتشون تو دنیای امروز آشنا میشیم. بزن بریم!
صفحهٔ ۷۷ کتاب — شروع فصل ۹
تقریباً منبع همهٔ انرژیهایی که به کار میبریم، خورشیده!
فصل قبل با انرژی و تبدیلش آشنا شدیم. دستیابی به منابع انرژی و استفادهٔ درست ازشون یکی از مهمترین نشانههای توسعهٔ هر کشوره. تو این فصل هم با منابع انرژی و اهمیتش تو دنیای امروز آشنا میشیم.
📖 متن کتاب:
نمودارهای الف و ب صفحهٔ ۷۷ کتاب، درصد مصرف انرژیهای مختلف تو جهان رو سال ۱۴۰۰ و پیشبینیش برای سال ۱۴۲۰ نشون میدن. تو این نمودارها نفت، گاز طبیعی و زغال سنگ زیر گروه سوختهای فسیلی دستهبندی شدن. جدول زیر هم دستههای نمودار رو خلاصه میکنه که جواب دادن به پرسشهای فعالیت راحتتر بشه.
| گروه انرژی | انرژیهای هر گروه طبق نمودار کتاب |
|---|---|
| سوختهای فسیلی | نفت، گاز طبیعی، زغال سنگ |
| برق آبی | انرژی آب ذخیرهشده پشت سدها |
| هستهای | نیروگاههای سوخت هستهای |
| خورشیدی، بادی، موج دریا، جزر و مد | انرژیهای نو و تجدیدپذیر |
| زمینگرمایی و سوختهای گیاهی | گرمای اعماق زمین و سوخت زیستی |
دستههای انرژی در نمودارهای الف (سال ۱۴۰۰) و ب (پیشبینی سال ۱۴۲۰) — صفحهٔ ۷۷ کتاب.
💡 راهنما: تو نمودار ۱۴۰۰ بزرگترین سهم مال سوختهای فسیلیه؛ چون کتاب میگه بیش از ۸۰ درصد انرژی جهان از منابع تجدیدناپذیر تأمین میشه.
صفحهٔ ۷۸ کتاب
میلیونها سال برای ساختنشون طول کشیده؛ بعد از مصرف هم تقریباً جایگزین نمیشن!
📖 متن کتاب:
بیش از ۸۰ درصد انرژی مصرفی جهان امروز از منابعی میاد که میلیونها سال طول کشیده ساخته بشن. بعد از مصرف هم تقریباً نمیشه جایگزینشون کرد؛ برای همین بهشون میگن منابع انرژی تجدیدناپذیر. سوختهای فسیلی (نفت، گاز و زغال سنگ) و سوختهای هستهای جزو همین منابع حساب میشن — استفادهش که بکنی، دیگه پس نداری!
| ویژگی | منابع تجدیدناپذیر | منابع تجدیدپذیر |
|---|---|---|
| جایگزینی پس از مصرف | تقریباً غیرممکن است | به طور دائم جایگزین میشوند |
| مدت تشکیل | میلیونها سال زمان صرف شده است | پیوسته و مداوم بازتولید میشوند |
| آلودگی | زمین، اقیانوسها و هوا را آلوده میکنند | زمین را آلوده نمیکنند |
| گرمایش جهانی | با آزاد شدن کربن دیاکسید موجب آن میشوند | باعث گرمایش جهانی نمیشوند |
| نمونهها | نفت، گاز طبیعی، زغال سنگ، سوخت هستهای | خورشیدی، باد، موج دریا، جزر و مد، زمینگرمایی، سوخت گیاهی |
مقایسهٔ دو گروه منابع انرژی بر پایهٔ متن صفحات ۷۸ و ۸۰ کتاب.
🗂️ بازی طبقهبندی: اول یک مورد را انتخاب کن، بعد سبدش را بزن — آخرش «بررسی» را بزن!
۰ از ۱۰ جا شدصفحهٔ ۷۸ کتاب — شکل ۱
از بقایای موجودات زندهٔ دریاها و خشکی تا نفت، گاز و زغال سنگ
سوختهای فسیلی ماجراشون به میلیونها سال پیش برمیگرده. بقایای بعضی گیاهان و جانداران (ذرهبینی) که روی زمین و مخصوصاً تو دریاها زندگی میکردن، زیر لایههای گل و لای دفن شدن. با گذر زمانی طولانی، این لایهها هر بار متراکمتر شدن و در اثر فشار زیاد و دمای مناسب، بقایا به سوختهای فسیلی تبدیل شدن (شکل ۱). یعنی هر بار سوخت میزنی، داری از انرژی موجودات دریاییِ میلیونها سال پیش استفاده میکنی!

💡 نکته: مسیر این تبدیل رو تو بازی پلهای بخش «نفت و خط لوله» میبینی؛ گزارشت رو باهاش مقایسه کن.
صفحهٔ ۷۹ کتاب
۱۴۰۰۰ کیلومتر خط لوله تو ایران و مرحلههای تولید برق تو نیروگاه
انتقال مطمئن و پیوستهٔ حجم عظیمی از نفت خام به پالایشگاهها و بردن فرآوردههای نفتی به نقاط دیگه، یکی از نشانههای مهم توسعهٔ هر کشوره. تو ایران روزانه بیش از ۳۳۰ میلیون لیتر مواد نفتی (نفت خام و فرآوردههاش) از طریق ۱۴۰۰۰ کیلومتر خط لولهٔ زیرزمینی به قطر ۱۵ تا ۹۰ سانتیمتر جابهجا میشه؛ یعنی یه شبکهٔ لولهکشی عظیم زیر پای ماست! سوخت مایع مورد نیاز نیروگاهها، صنایع و جایگاههای سوخت (بنزین، نفت، گاز، نفت سفید، سوخت هواپیماها و...) هم با همین خطهای لوله به جاش میرسه.

💡 راهنمای محاسبهٔ قسمت الف: ۳۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ لیتر ÷ ۲۰٬۰۰۰ لیتر = ۱۶٬۵۰۰ تانکر در روز! تصورش رو بکن!

مرحلهٔ ۱: سوخت فسیلی میسوزد
انرژی شیمیایی ذخیرهشده تو سوخت فسیلی، تو نیروگاه به انرژی گرمایی تبدیل میشه.
مثل بازی پلهای که دیدی، مسیر انرژی تو نیروگاه سوخت فسیلی از سوختِ درون دیگ بخار شروع میشه. گرمای سوخت، آب رو به بخار داغ و پرفشار تبدیل میکنه؛ بخار هم توربین رو میچرخونه تا مولد (ژنراتور) برق به کار بیفته. آخرش هم انرژی الکتریکی از طریق خطهای انتقال میره سراغ شهرها و گرمای گرفتهشده از بخار، با تلمبه (پمپ) دوباره به دیگ بخار برمیگرده — یه چرخهٔ بیوقفه.
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!
آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.
بزن بریم آزمون!لینکهای مرتبط
درس ۹ از ۱۵