درس ۳: ارمغان ایران
فصل دوم: شکفتنمتن: فرزند ایرانآزمونک ۲۰ سؤالی

درس ۳: ارمغان ایران

ایران، سرزمین سپندِ فر و فروغ و فرزانگی و فرهیختگی است؛ و تو فرزندِ همین سرزمین هستی.

شروع درس • صفحات ۳۰ تا ۳۵ کتاب

در این درس با نامهٔ پدرانهٔ میرجلال‌الدین کزّازی به «فرزند ایران» یعنی خودت آشنا می‌شوی و می‌بینی که برترین ارمغان ایران به جهان چه بوده است. سپس آموزهٔ واج‌آرایی یا نغمهٔ حروف را یاد می‌گیری و با قاعدهٔ املای پسوند «یَن/ان» تمرین جمع و مفرد را انجام می‌دهی. پایان درس هم حکایت «فوت کوزه‌گری» از مصطفی رحماندوست منتظر توست؛ قصهٔ رازی که استاد پای کوره لو می‌دهد.

صفحات ۳۰ تا ۳۲ کتاب

ارمغان ایران؛ نامهٔ پدرانهٔ کزّازی به تو

نوشتهٔ میرجلال‌الدین کزّازی؛ کتاب آن را با کاهش و اندکی تغییر آورده است

درب چوبی قدیمی با کاسهٔ سبزه
درب چوبی قدیمی؛ نماد اصالت و سنت (ص ۳۰)
کوزه‌گر سنتی در حال کار
کوزه‌گر سنتی؛ از صنایع دستی ایران (ص ۳۵)

درس سوم کتاب با عنوان «ارمغان ایران» آغاز می‌شود و متن آن، نوشته‌ای است به نام «فرزند ایران» از میرجلال‌الدین کزّازی (ص ۳۲). زبان متن، نثر ادبی و گرم است و نویسنده مانند پدری مهربان مستقیم با تو حرف می‌زند و چند بار «ای فرزندم!» صدايت می‌کند. حالا با هم ببینیم این نامهٔ پدرانه چه خبر می‌دهد.

نویسنده کار را با تعریف ایران شروع می‌کند: ایران سرزمین کهن و دیریازِ ماست؛ یعنی سرزمینی که تاریخش دراز و دیرینه است. او می‌گوید در درازنای تاریخ، ایران بزرگ‌ترین و آبادترین بوده است. به گفتهٔ او چیزی که ایران ما را از دیگر کشورهای نیرومند جهان جدا می‌کند، این است که کشور ما همواره سرزمینِ پاک و مقدسِ شکوه و روشنایی و دانایی و تربیت بوده است.

📖 متن کتاب:

«کشور ما، همواره سرزمین سپندِّ فر و فروغ و فرزانگی و فرهیختگی بوده است.» (ص ۳۳)

بیا واژه‌های این جمله را با هم باز کنیم. «سپند» یعنی پاک و مقدس؛ «فرّ» یعنی شکوه و بزرگی؛ «فروغ» یعنی روشنایی؛ «فرزانگی» یعنی دانایی؛ و «فرهیختگی» یعنی دانش و تربیت. پس ایران سرزمینی پاک و مقدس و سرشار از شکوه و روشنایی و دانایی بوده است. این جمله مهم‌ترین کلیدواژهٔ درس است، چون پاسخ یکی از پرسش‌های فهم متن هم همین‌جاست.

نویسنده ادامه می‌دهد که ایرانیان با دیگر مردمان، پیوسته به مردی و داد و دانش رفتاری کرده‌اند؛ یعنی با مردانگی و دادگری و دانایی با دیگران برخورد کرده‌اند. به همین دلیل حتی دشمنان تیره‌رای و خیره‌رویِ ما نیز به ناچار این سرزمین را به نام سپندش می‌ستایند و ایرانیان را به پاس آزادگی ارمند می‌نامند. در پایان همین بخش، برترین و گرامی‌ترین ارمغان ایران به دیگر سرزمین‌ها «فرهیختگی و خرد و فرهنگ» معرفی می‌شود.

📖 متن کتاب:

«ایران، این خواستگاه بخردان، حتی دشمنان به کین و دل چرکین را در برابر شکوه خود به زانو در می‌آورد.» (ص ۳۴)

در بخش دوم متن، نویسنده رو به تو می‌کند و می‌گوید هنگامی که آدمی ایران و ایرانی را می‌ستاید، ناگزیر در برابر شکوه و زندگی و والایی آن دو سر فرود می‌آورد و زبانش به ستایش می‌گشاید. سپس میهن را «خاستگاهِ خردان و دانایان و روشنی‌رانان» و «کانون روشنی و راستی» می‌نامد؛ سرزمینی که ما به آن می‌نازیم و سرافرازش هستیم. جمله‌های این بخش را با دقت بخوان، چون آهنگ نثر کزّازی از همین‌جا گرم‌تر می‌شود.

خطاب بعدی نزدیک‌تر می‌شود: تو زادهٔ آزاده و آریازاده هستی. آزادگان کسانی‌اند که جانشان از مهر ایران تابناک است و دلشان به نام و یاد ایران می‌تپد؛ آن‌ها پیام‌دار و پشتیبان ایران‌اند و کوشیده‌اند مهر ایران را به دیگران هم برسانند. نویسنده می‌خواهد بگوید دوست‌داشتن این سرزمین برای تو سزاوار است، اما این دوستی باید با شناخت همراه باشد؛ یعنی اول ایران را بشناسی و آن‌گاه دوستش بداری و پاسداشتش کنی.

نویسنده ایران را به کوهی سترگ تشبیه می‌کند: مانند کوهی گرانی‌داماوند که هر شیرتوشه‌ای نمی‌تواند آن را بلند کند و بشکند. سپس جملهٔ مهم و انگیزشی متن را می‌گوید: نیرومندِ این کوه، فرزندِ ایران است که تویی. یعنی قدرت و شکوه ایران به توانایی و غیرتِ نسل امروز وابسته است و تو بخشی از این قدرت هستی.

هوشیار باش، چون به گفتهٔ نویسنده هر کس ایران را آن‌گونه که هست بشناسد، دل به آن می‌بازد و در آبادی و آزادی و شکوفایی و توانایی ایران رغبت و تکاپو می‌ورزد. او سپس می‌گوید آنچه در این نوشته به تو می‌گویم، آزمون‌گاه توست تا بدانی چه می‌دانی و چه باید بکنی. تو کسی هستی که بر فرّ و فروغ ایران می‌افزایی، جهانیان را به خیره‌گی می‌کشانی و تیره‌گی را می‌زدایی.

هان و هان! خوش‌تن را خوار مدار
نویسنده در پایان نصیحتی رک‌وراست دارد: خودِ خوب و والای خودت را خوار مدار، زیرا در این درازراه ایرانی و در جهان گرامی‌ترینی. کتاب (ص ۳۴) می‌گوید: «دل از هرگونه آلایش و گمان دربارۀ خویش بپیرای و یزدان پاک را سپاس بگذار.» یعنی دل را از هر آلودگی و تردید دربارهٔ خودت پاک نگه دار و به شکوه خودت باور بیاور.

📖 متن کتاب:

«باور آور که فرزند ایران و بیشۀ فرهنگ و ادب و اندیشه را شیر شیران هستی.» (ص ۳۴)

متن با جمله‌های گرم و امیدبخش تمام می‌شود: خدای بزرگ پناه و پناهگاه تو و میهن است و تن و جانت به آبادان باد. زیر متن، کتاب (ص ۳۲) نوشته است: «فرزند ایران، میرجلال‌الدین کزّازی؛ با کاهش و اندکی تغییر». یعنی کتاب بخشی از نوشتهٔ کزّازی را گزیده و برای دانش‌آموزان پایهٔ هشتم کوتاه کرده است.

کزّازی چه کسی است؟
میرجلال‌الدین کزّازی نویسنده و پژوهشگر نامدار معاصر است که به زبان و فرهنگ ایران‌زمین دل می‌بندد و آثار او دربارهٔ فرهنگ و ادب فارسی است. نثر او وزین و آهنگین است و از واژه‌های کهن فارسی مانند «دیریاز»، «سپند» و «آزادزادگان» بهره می‌گیرد. پس خواندن متن او برای تو تمرینی است هم برای شناخت ایران و هم برای شنیدن آهنگ زبان فارسی.

روی کارت‌ها بزن تا برگردند!

تا این‌جا متن درس، پیام‌ها و واژه‌های دشوار آن را شناختی. حالا وقت آن است که برویم سراغ پرسش‌های خود کتاب. در بخش بعد، فهم متن و تمرین مفهوم کلی را با هم جواب می‌زنیم.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۳ از ۱۲