جزوهٔ درس ۵: درس آزاد

جزوهٔ درس — صفحه‌های ۴۳ تا ۴۶ کتاب فارسی هشتم

جزوهٔ درس ۵: درس آزاد

درس پنجم کتاب فارسی هشتم «درس آزاد» نام دارد و در فصل آزاد با عنوان «ادبیات بومی ۱» از صفحهٔ ۴۳ قرار گرفته است. واژهٔ «آزاد» یعنی متن این درس مانند بقیهٔ درس‌ها از پیش برای همهٔ کشور تعیین نشده و هر استان آن را از شعر، ترانه، حکایت و نوشته‌های همان سرزمین برمی‌گزیند. کتاب فصل آزاد را با بیتی از فردوسی گشوده است و در صفحهٔ ۴۶ آن را با یک حکایت و یک شعرخوانی بسته می‌کند. در این جزوه یاد می‌گیری فصل آزاد چیست، ادبیات بومی را چگونه بخوانی، قلمروهای موضوعی کدام‌اند و چطور خودت متن درس آزاد استانت را بسازی. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌شناسی فصل آزاد چیست و چرا متن درس پنجم را «درس آزاد» نامیده‌اند.

۲

ادبیات بومی را تعریف می‌کنی و ترانهٔ محلی، متل، ضرب‌المثل و حکایت را نمونه‌هایش می‌دانی.

۳

می‌توانی دو بخش ویژهٔ درس آزاد یعنی متن بومی و واژه‌نامهٔ بومی را با نقش هر یک نام ببری.

۴

گام‌های مطالعهٔ درس آزاد را می‌گویی: خواندن بلند و با لحن، یافتن واژه‌های بومی، درک پیام، پرس‌وجو از اهل فضل و بازگویی برای دیگران.

۵

قلمروهای موضوعی پیشنهادی مقدمهٔ کتاب را می‌دانی و برای هر کدام یک نمونهٔ موضوع می‌گویی.

۶

می‌توانی درس آزاد خودت را با انتخاب موضوع، پرس‌وجو از بزرگ‌ترها، نوشتن متن و دو پرسش برای کارگاه طراحی کنی.

نکات کلیدی

  1. ★درس پنجم فارسی هشتم در فصل آزاد با عنوان «ادبیات بومی ۱» از صفحهٔ ۴۳ قرار دارد.
  2. ★واژهٔ «آزاد» یعنی متن این درس از پیش برای همهٔ کشور تعیین نشده است؛ هر استان متن درس آزاد خود را از شعر، ترانه، حکایت و نوشته‌های همان سرزمین برمی‌گزیند.
  3. ★کتاب فصل آزاد را با بیت فردوسی گشوده است: «چو یاران نوشباد، تن من مباد / بَدی در بوم و بر، زنده‌یاد تن مباد»؛ حضور شعر کلاسیک در سرآغاز فصل، پیوند ادبیات بومی با ادب پارسی را نشان می‌دهد.
  4. ★ادبیات بومی یعنی سروده‌ها و نوشته‌هایی که از زندگی، طبیعت، آداب و زبان مردم یک سرزمین برخاسته‌اند.
  5. ★بخش بزرگی از ادبیات بومی سینه‌به‌سینه از پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها به نسل‌های بعد رسیده و هنوز با همان گویش محلی گفته و شنیده می‌شود.
  6. ★ترانهٔ محلی، متل و ضرب‌المثل نمونه‌های ادبیات شفاهی مردم‌اند و شعر بومی در کتاب درسی و متن نثر بومی درس آزاد نمونهٔ نوشته و چاپ‌شده‌اند.
  7. ★مقدمهٔ کتاب (ص ۸) فصل ادبیات بومی را فرصت بسیار مناسب برای گنجینه‌های فرهنگ سرزمینی و مشارکت دانش‌آموزان و دبیران در تألیف بخشی از کتاب می‌داند؛ پس تو هم می‌توانی با یافتن یک ترانهٔ محلی در ساختن درس آزاد استانت شریک شوی.
  8. ★ساختار درس آزاد شبیه درس‌های دیگر است، اما دو بخش دارد که به سرزمین شما برمی‌گردد: متن بومی و واژه‌نامهٔ بومیِ همان متن.
  9. ★متن درس آزاد را چند بار می‌خوانی؛ نخست برای آشنایی، بعد با لحن و حس متن و در پایان برای درک پیام.
  10. ★گام‌های مطالعهٔ درس آزاد: خواندن بلند و روان، یافتن واژه‌های بومی، درک پیام متن، پرس‌وجو از اهل فضل و بازگویی برای دیگران.
  11. ★کارگاه متن‌خوانی فهم تو از متن بومی را می‌سنجد؛ اگر در پاسخ به پرسش‌ها گیر کردی، متن را همان‌جا دوباره بخوان؛ پاسخ اغلب در خود متن است.
  12. ★قلمروهای موضوعی پیشنهادی برای محتوای درس آزاد: فرهنگ، ادبیات بومی، آداب و سَنَن محلی و نیازهای ویژهٔ نوجوانان.
  13. ★فصل آزاد در صفحهٔ ۴۶ با یک حکایت و یک شعرخوانی بسته می‌شود و فصل آزاد دوم یعنی «ادبیات بومی ۲» از صفحهٔ ۱۰۷ با درس پانزدهم آغاز می‌شود.
  14. ★سه کلید مطالعهٔ درس آزاد: خواندن بلند و با لحن، یافتن معنی واژه‌های بومی و پرس‌وجو از اهل فضل.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ فارسی پایهٔ هشتم — صفحه‌های ۴۳ تا ۴۶ کتاب فارسی هشتم — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۵ از ۱۲