جزوهٔ درس — صفحات ۱۲ تا ۲۰ کتاب

جزوهٔ درس ۱: رستگاری در نماز و زکات

درس ۱ آموزش قرآن هشتم با آیه‌های اوّل سورهٔ مؤمنون شروع می‌شود؛ آیه‌هایی که رمز رستگاری را باز می‌کنند و کتاب پیامشان را یک‌جا گفته: رستگاری در صلات است و زکات. کتاب هم به سخن امام خمینی (ره) یادآوری می‌کند که قرآن کتاب انسان‌سازی است. خدا در این آیه‌ها سه نشانه برای مؤمنان برمی‌شمارد: خشوع در نماز، روی‌گرداندن از لَغو و پرداخت زکات. تو در جلسهٔ اوّل این آیه‌ها را می‌خوانی، معنای واژه‌ها را از جدول درک و فهم پیدا می‌کنی و با نکتهٔ ترجمهٔ کتاب آشنا می‌شوی که می‌گوید گاهی باید کلمهٔ غیرفعل را فعل‌گونه معنا کنیم. در جلسهٔ دوم یاد و تمرین وقف بر جمله را داریم؛ علائمی که جای توقف در قرائت را نشان می‌دهند تا معناها قاطی نشوند. بعد سراغ سورهٔ نور می‌رویم و می‌شنویم که هر که در آسمان‌ها و زمین است و پرندگان بال‌گشوده، برای خدا تسبیح می‌گویند و راه نیایش خود را می‌دانند. آخر درس هم برنامهٔ خانهٔ نورانی یعنی خواندن روزانهٔ قرآن و بخش «نامه‌ای از یک پدر به فرزند» منتظر توست؛ نامهٔ امام علی به امام حسن که می‌گوید بهترین بذر برای قلب نوجوان، آموزش قرآن است. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌خوانی آیه‌های ۱ تا ۴ سورهٔ مؤمنون را با ترجمهٔ کتاب و می‌گویی رمز رستگاری در صلات است و زکات.

۲

می‌نویسی معنای واژه‌های آیه‌ها را؛ اَفلَحَ، خاشِع، لَغو، مُعرِضون، فاعِلون و حافِظون.

۳

می‌گویی تدبر یعنی چه، اوّلین سطح آن چیست و نمونه‌های لَغو کدام‌اند.

۴

می‌شناسی سه دستهٔ علائم وقف بر جمله را و در قرائت آیه‌ها به کار می‌بری.

۵

می‌فهمی آیه‌های تسبیح موجودات در سورهٔ نور چه می‌گویند و چرا کلمهٔ «مَن» معنا نمی‌شود.

۶

می‌دانی برنامهٔ خانهٔ نورانی این درس چیست و مضمون نامهٔ امام علی به امام حسن را می‌گویی.

نکات کلیدی

  1. ★هر درس آموزش قرآن هشتم با یک «آیهٔ مقدمه» شروع می‌شود؛ آیهٔ مقدمهٔ این درس، آیه‌های ۱ تا ۴ سورهٔ مؤمنون است و کتاب کنار آن کل پیام درس را نوشته: رستگاری در صلات است و زکات؛ یعنی خوشبختی واقعی از سه چیز می‌آید (ص ۱۲).
  2. ★آیهٔ محوری درس: ﴿قَد اَفلَحَ الْمُؤمِنونَ، اَلَّذینَ هُم فی صَلاتِهِم خاشِعونَ، وَالَّذینَ هُم عَنِ اللَّغوِ مُعرِضونَ، وَالَّذینَ هُم لِلزَّکوةِ فاعِلونَ﴾ با ترجمهٔ کتاب «به‌یقین رستگار شدند مؤمنان؛ همان‌ها که در نمازشان فروتن‌اند، و همان‌ها که از (کارهای) بیهوده روی می‌گردانند، و همان‌ها که زکات می‌دهند» (سورهٔ مؤمنون، آیه‌های ۱ تا ۴؛ ص ۱۲).
  3. ★سه ویژگی مؤمنان در آیه‌ها: هنگام نماز خاشع‌اند یعنی فروتن و متواضع و دلشان جای دیگری نمی‌رود؛ از «لَغو» یعنی سخن و کار بیهوده روی می‌گردانند و وقتی‌شان را تلف نمی‌کنند؛ زکات می‌دهند و مالشان را با فقرا شریک می‌کنند؛ خدا هم اوّل آیه نتیجه را اعلام کرده: این آدم‌ها «اَفلَحَ» یعنی رستگار شدند (ص ۱۲).
  4. ★تدبر یعنی تفکر و اندیشه در یک آیه یا یک عبارت از قرآن کریم و اوّلین سطح آن، اثرپذیری قلب از کلام الهی در زندگی است؛ شرط رستگاری نمازِ خاشعانه همراه با دوری از کارهای بیهوده و پرداخت زکات است و نمونه‌های لَغو هم شایعه‌سازی، بیهوده‌گویی، جر و بحث‌های بی‌سود و وقت‌گذرانی‌های بی‌فایده‌اند (ص ۱۲).
  5. ★آیهٔ ۵ سورهٔ مؤمنون: «وَالَّذینَ هُم لِفُروجِهِم حافِظونَ» یعنی مؤمنان نگه‌دار پاکدامنی خودشان هستند؛ پس پاکدامنی هم در فهرست نشانه‌های مؤمن است و کتاب توصیه کرده این آیات را حفظ کنیم و همیشه در زندگی داشته باشیم تا رستگار شویم (ص ۱۵).
  6. ★آیه‌های قرائت جلسهٔ اوّل از آغاز سورهٔ مؤمنون و در صفحهٔ ۳۴۲ قرآن کامل است؛ روش مطالعهٔ کتاب: آیات را در گروه دو یا سه نفره برای یکدیگر بخوان، قرائت آموزشی را بار اوّل گوش کن و بار دوم همراه با آن زمزمه کن و آن‌گاه هر دانش‌آموز یک جمله از آیات را برای کلاس بخواند تا اتصال‌ها و وقف‌ها به چشم بیاید (صفحه‌های ۱۲ تا ۱۵ کتاب).
  7. ★نکتهٔ ترجمهٔ کتاب (ص ۱۴ و ۱۵): گاهی بهتر است کلمه‌ای را که در جملهٔ قرآنی فعل نیست، به صورت فعل معنا کنیم؛ «لِلزَّکاةِ فاعِلون» یعنی «برای زکات انجام‌دهنده هستند» و ترجمهٔ روان آن می‌شود «زکات (را) می‌دهند»؛ در ترجمه لازم نیست کلمه‌به‌کلمه بمانی؛ مهم این است که جملهٔ فارسی روان و درست از آب دربیاید.
  8. ★معنای «عَنِ اللَّغوِ مُعرِضون»: «عَن» حرف جرّ است و یعنی «از» و «مُعرِضون» صفت جمع مؤمنان است؛ پس جملهٔ روان می‌شود «از کارهای بیهوده روی می‌گردانند» (آیهٔ ۳ سورهٔ مؤمنون؛ فعالیت ص ۱۵).
  9. ★وقف یعنی ایستادن کوتاه در خواندن تا جمله‌ها از هم جدا شوند و معناها قاطی نشوند؛ برای آسان شدن خواندن متن قرآن، عبارات آن با علائم تقسیم‌بندی شده است: علامت شمارهٔ آیه در آخر آیه است و شایسته است برای تجدید نفس بر آن توقف کنیم؛ در آیات چندجمله‌ای علائم وقف دیگری هم هست مانند توقف میان آیه‌های ۳ و ۴ سورهٔ مؤمنون؛ آیات چندجمله‌ایِ بدون علامت وقف معمولاً جمله‌هایشان با حروفی مانند «وَ»، «فَ» و «ثُمَّ» می‌آید و کتاب بین جمله‌ها فاصله انداخته است، مانند آیهٔ ۱۴ سورهٔ مؤمنون (ص ۱۶).
  10. ★آیه‌های قرائت جلسهٔ دوم از سورهٔ نور و در صفحهٔ ۳۵۵ قرآن کریم است: هر که در آسمان‌ها و زمین است و پرندگان بال‌گشوده، برای خدا تسبیح می‌گویند و هر کس راه نیایش و تسبیح خود را می‌داند؛ فرمانروایی آسمان‌ها و زمین از آنِ خداست و بازگشت همه به سوی خداست (سورهٔ نور، آیه‌های ۴۱ و ۴۲).
  11. ★نکتهٔ ترجمهٔ کتاب (ص ۱۷): بهتر است کلمهٔ «مَن» در ترکیب «یُسَبِّحُ لَهُ مَن فِی السَّماواتِ وَالاَرضِ» معنا نشود؛ چون اگر بگوییم «هر کس» انگار فقط انسان‌ها تسبیح می‌گویند، در حالی که منظور همهٔ موجودات است؛ عبارت «هر که در آسمان‌ها و زمین است» جملهٔ فارسی را روان‌تر و درست‌تر نشان می‌دهد.
  12. ★فعالیت ص ۱۹ کتاب: در صفحهٔ ۳۵۳ قرآن کریم دستورهای خداوند به مردان و زنان مؤمن دربارهٔ عفاف و حجاب آمده است؛ آیهٔ ۳۰ سورهٔ نور به مردان مؤمن می‌گوید نگاه‌هایشان را فرو گیرند و پاکدامنی پیشه کنند و آیهٔ ۳۱ همان دستور را برای زنان مؤمن تکرار می‌کند و اضافه می‌کند زینت‌های خود را آشکار نکنند؛ بخش «آیا می‌دانید» هم می‌گوید برای ترجمهٔ کلمه‌های مشکل‌تر از دبیران، والدین و روحانی مسجد محل کمک بگیر.
  13. ★خانهٔ نورانی این درس: جلسهٔ اوّل هر روز یک صفحه از صفحات ۳۴۲ تا ۳۴۹ قرآن بخوان و از صفحهٔ ۳۴۹ چند ترکیب ساده انتخاب و معنا کن؛ جلسهٔ دوم هر روز یک صفحه از صفحات ۳۵۰ تا ۳۵۵ قرآن بخوان و از صفحهٔ ۳۵۳ ترکیب بردار؛ نمونه‌ها: «اِغفِر» یعنی بیامرز، «ارحَم» یعنی رحمت کن و «اَنتَ خَیرُ الرّاحِمین» یعنی تو بهترینِ رحمت‌کنندگانی (ص ۱۵ و ۱۹).
  14. ★بخش پایانی درس، صفحهٔ «نامه‌ای از یک پدر به فرزند» است؛ بخشی از نامهٔ ۳۱ نهج‌البلاغه که امیرالمؤمنین حضرت علی به فرزندشان امام حسن مجتبی نوشته‌اند؛ مضمون نامه این است که قلب نوجوان مثل زمینی آمادهٔ کاشت هر بذر است و بهترترین بذر، آموزش قرآن و احکام دین است (ص ۲۰).

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ آموزش قرآن پایهٔ هشتم — صفحات ۱۲ تا ۲۰ کتاب — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۱ از ۱۲