جزوهٔ درس — صفحات ۲۱ تا ۲۹ کتاب

جزوهٔ درس ۲: باد و خاک و آب و آتش بنده‌اند

عنوان درس دوم از یک بیت مولوی برداشته شده: «باد و خاک و آب و آتش، بنده‌اند»؛ یعنی همهٔ عناصر طبیعت در بند خدایند و فقط با فرمان او کار می‌کنند. آیهٔ مقدمهٔ درس همین را با زبان قرآن می‌گوید: آیه‌های ۴۷ و ۴۸ سورهٔ فرقان؛ خدا شب را پوشش و خواب را آرامش، روز را زمان تلاش و زندگی، بادها را بشارت‌دهندهٔ پیش از باران قرار داده و از آسمان آبی پاک فرو فرستاده است. تو در جلسهٔ اوّل آیه‌های اوّل سورهٔ فرقان را می‌خوانی؛ آیه‌هایی که از قرآن و خدایی که آن را فرو فرستاده حرف می‌زنند و قاعدهٔ مهم «لِـ» قبل از فعل را یاد می‌گیری. در جلسهٔ دوم تمرین تلفظ دو حرف «ح» و «ع» را داریم؛ دو حرفی که در تقریباً همهٔ جمله‌های نماز به آنها برمی‌خوریم. بعد آیه‌های نعمت‌های خدا را می‌خوانیم: سایه و آفتاب، شب و خواب، روز و تلاش، باد و باران و حتی دو دریای شیرین و شور. در پایان، دعای «وَاجعَلنا لِلمُتَّقینَ اِماماً» را می‌بینی؛ دعایی که از یک زندگی پاک و باهوش در نوجوانی شروع می‌شود. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌خوانی آیه‌های ۴۷ و ۴۸ سورهٔ فرقان را با ترجمهٔ کتاب و می‌گویی شب پوشش، خواب آرامش، روز زمان تلاش و بادها بشارت‌دهندهٔ باران‌اند.

۲

می‌نویسی معنای واژه‌های درس را؛ فُرقان، نَذیر، لِباس، سُبات، نُشور، بَشیر و طَهور.

۳

می‌گویی قاعدهٔ «لِـ» قبل از فعل چگونه معنا می‌شود و روی فعل‌های آیه‌ها به کارش می‌بری.

۴

می‌خوانی آیه‌های اوّل سورهٔ فرقان را و تلفظ دو حرف «ح» و «ع» را با نمونه‌های نماز تمرین می‌کنی.

۵

می‌فهمی آیهٔ ۵۳ سورهٔ فرقان دربارهٔ دو دریا چه می‌گوید و نعمت‌های آیه‌های ۴۵ تا ۴۹ را با ترتیب می‌گویی.

۶

می‌دانی دعای «وَاجعَلنا لِلمُتَّقینَ اِماماً» یعنی چه و برنامهٔ خانهٔ نورانی این درس را می‌گویی.

نکات کلیدی

  1. ★عنوان درس از یک بیت مولوی برداشته شده: «باد و خاک و آب و آتش، بنده‌اند»؛ یعنی همهٔ عناصر طبیعت در بند خدا هستند و فقط با فرمان او کار می‌کنند؛ آیهٔ مقدمهٔ درس هم آیه‌های ۴۷ و ۴۸ سورهٔ فرقان است (ص ۲۱).
  2. ★آیهٔ محوری درس: ﴿وَهُوَ الَّذی جَعَلَ لَکُمُ اللَّیلَ لِباساً وَالنَّومَ سُباتاً وَجَعَلَ النَّهارَ نُشوراً؛ وَهُوَ الَّذی اَرسَلَ الرّیاحَ بُشراً بَینَ یَدَی رَحمَتِهِ وَاَنزَلنا مِنَ السَّماءِ ماءً طَهوراً﴾ با ترجمهٔ کتاب «و اوست که شب را برای شما پوشش و خواب را آرامش قرار داد و روز را زمان تلاش و زندگی ساخت. و اوست که بادها را بشارت‌دهنده‌ای پیش از رحمت خود (باران) فرستاد و ما از آسمان آبی پاک فرو فرستادیم» (سورهٔ فرقان، آیه‌های ۴۷ و ۴۸؛ ص ۲۱).
  3. ★نعمت‌های شب و روز: شب پوشش و لباس انسان است (لِباس) و خواب آرامش و استراحت (سُبات)؛ روز زمان تلاش و زندگی است (نُشور) و انسان در آن کار و درس و معاش می‌کند؛ بادها هم پیش از رحمت خدا یعنی پیش از باران فرستاده می‌شوند، هوای سنگین را می‌شکنند و خبر باران را می‌آورند (ص ۲۱).
  4. ★آیه‌های قرائت جلسهٔ اوّل از آغاز سورهٔ فرقان و در صفحات ۳۵۹ و ۳۶۰ قرآن کامل است؛ آیه‌های اوّل این سوره دربارهٔ خود قرآن و خدایی که آن را فرو فرستاده حرف می‌زنند: ﴿تَبارَکَ الَّذی نَزَّلَ الفُرقانَ عَلی عَبدِهِ لِیَکونَ لِلعالَمینَ نَذیراً﴾ (سورهٔ فرقان، آیهٔ ۱)؛ «فُرقان» وسیلهٔ تشخیص حق از باطل و «نَذیر» یعنی هشداردهنده است.
  5. ★آیهٔ ۲ سورهٔ فرقان توحید را می‌گوید: فرمانروایی آسمان‌ها و زمین از آنِ خداست، فرزندی برنگرفته و در فرمانروایی شریکی نداشته و هر چیزی را آفریده و اندازه‌اش را به‌دقیق اندازه گرفته است؛ «قَدَّرَ» یعنی اندازه‌گیری کرد.
  6. ★قاعدهٔ «لِـ» قبل از فعل (ص ۲۴): حرف «لِـ» یعنی «برای»؛ هرگاه قبل از فعل بیاید، به صورت «تا» معنا می‌شود و تغییر جزئی در معنای فعل ایجاد می‌کند؛ «لِـ + یَکون (می‌باشد)» می‌شود «لِیَکون: تا باشد» و «لِیَعلَم» می‌شود «تا بداند»؛ همین قاعده را در «لِیَکونَ لِلعالَمینَ نَذیراً» می‌بینی که یعنی «تا هشداردهندهٔ جهانیان باشد».
  7. ★ترجمهٔ فعل‌های درک معنا با الگوی «تا»: «لِیَعلَموا» تا بدانند؛ «لِتَعقِلوا» تا بفهمند؛ «لِتُؤمِنوا» تا ایمان بیاورند؛ «لِنُحیِیَ بِهِ بَلدَةً مَیتاً» تا با آن سرزمین مرده را زنده کنیم.
  8. ★نام «فُرقان»: یکی از نام‌های قرآن کریم است و یعنی آن که حق را از باطل جدا می‌کند؛ سورهٔ بیست‌وپنجم قرآن هم همین نام را دارد؛ ماه رمضان نیز چون قرآن در آن فرو فرستاده شده، نزد مسلمانان به «ماه فُرقان» معروف است.
  9. ★تلفظ حرف «ح» (ص ۲۶): به صورت غلیظ و با گرفتگی گلو تلفظ می‌شود؛ هنگام ادایش گلو کمی جمع می‌شود و صدا از ته گلو بیرون می‌آید؛ این حرف در قرائت نماز پرکاربرد است؛ نمونه‌های کتاب: «اَلحَمدُلِلّٰهِ رَبِّ العالَمین»، «اَلرَّحمٰنِ الرَّحیمِ» و «قُل هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ».
  10. ★تلفظ حرف «ع» (ص ۲۶): نیز به صورت غلیظ و با فشردگی گلو تلفظ می‌شود و در قرائت نماز پرکاربرد است؛ فرقش با «ح» این است که در «ع» صدا همراه فشار و لرزش بیشتری از گلو عبور می‌کند؛ نمونه‌های کتاب: «اَعوذُ بِاللّٰهِ»، «اِیّاکَ نَعبُدُ وَاِیّاکَ نَستَعین» و «اَنعَمتَ عَلَیهِم».
  11. ★آیه‌های قرائت جلسهٔ دوم در صفحهٔ ۳۶۴ قرآن کریم است و یکی‌یکی نعمت‌های خدا را می‌شمارند: سایه و آفتاب، شب و خواب، روز و تلاش، باد و باران و حتی دو دریای شیرین و شور؛ ﴿لِنُحیِیَ بِهِ بَلدَةً مَیتاً وَنُسقِیَهُ مِمّا خَلَقنا اَنعاماً وَاِنساً کَثیراً﴾ یعنی تا با آن سرزمین مرده را زنده کنیم و از آفریدگان خود، چهارپایان و انسان‌های بسیار را بنوشانیم (سورهٔ فرقان، آیه‌های ۴۸ و ۴۹).
  12. ★آیهٔ ۵۳ سورهٔ فرقان در همان صفحهٔ ۳۶۴ می‌گوید خدا دو دریا را کنار هم جاری کرد؛ یکی شیرین و گوارا و دیگری شور و تلخ؛ با این حال میان آنها برزخی نهاده است که دو دریا به هم نمی‌آمیزند.
  13. ★دعای پایانی درس (ص ۲۹): خداوند در اواخر سورهٔ فرقان ویژگی‌های بندگان خوب خود را برشمرده و آخرین ویژگی این است که خدا می‌خواهد آنها را الگو، نمونه، پیشوا و امام برای پرهیزگاران قرار دهد؛ این یعنی درخواستِ «وَاجعَلنا لِلمُتَّقینَ اِماماً»؛ جملهٔ کامل دعا: خدایا ما و فرزندانمان را مایهٔ روشنی چشم قرار بده و ما را پیشوای پرهیزگاران کن؛ رسیدن به این جایگاه معجزه نیست و از یک زندگی پاک و باهوش در نوجوانی شروع می‌شود.
  14. ★برنامهٔ خواندن روزانهٔ این درس در خانهٔ نورانی: در جلسهٔ اوّل روزی یک صفحه از صفحات ۳۵۶ تا ۳۶۱ قرآن بخوان و از صفحهٔ ۳۵۶ چند ترکیب یا پیام کوتاه انتخاب و معنا کن؛ در جلسهٔ دوم روزی یک صفحه از صفحات ۳۶۲ تا ۳۶۶ قرآن بخوان و از صفحهٔ ۳۶۶ ترکیب بردار؛ نمونه‌ها: «نَزَّلَ» یعنی نازل کرد، «نَذیر» یعنی هشداردهنده، «سُبات» یعنی آرامش و استراحت و «نُشور» یعنی به‌حرکت‌درآمدن (ص ۲۵ و ۲۹).

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ آموزش قرآن پایهٔ هشتم — صفحات ۲۱ تا ۲۹ کتاب — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۲ از ۱۲