جزوهٔ درس — صفحات ۳۰ تا ۳۸ کتاب

جزوهٔ درس ۳: همه عالم جمال طلعت اوست

درس سوم با بیت سعدی «همه عالم جمال طلعت اوست» باز می‌شود؛ یعنی هرچه در عالم می‌بینی، جلوه‌ای از جمال خداست. پایهٔ این عنوان، آیه‌های ۷ تا ۹ سورهٔ شعراء است که ما را به نگاه و دقت به زمین دعوت می‌کنند: خدا در آن از هر نوع گیاه ارزشمند و مفیدی رویانده است و همین رویش آیه‌ای از قدرت اوست. در جلسهٔ اوّل با آیه‌های قرائت، داستان حضرت موسی و فرعون را آغاز می‌کنی و می‌بینی موسی سه نگرانی را با خدا در میان گذاشت و خدا با وعدهٔ «اِنّا مَعَکُم مُستَمِعون» او را آرام کرد. دو نکتهٔ ترجمهٔ این جلسه هم امتحانی است: فعل مفرد با معنای جمع و جمله‌های «اِنَّ» با حرف تأکید «لَـ». جلسهٔ دوم مال داستان حضرت نوح در همین سوره است؛ می‌بینی نوح مؤمنانِ کم‌بها را نمی‌رانَد و دو دستور مشترک همهٔ پیامبران یعنی «فَاتَّقوا اللهَ وَاَطیعون» را می‌آموزی. تمرین تلفظ دو حرف «غ» نرم و «ق» محکم هم همین‌جاست تا این دو هیچ‌وقت با هم قاطی نشوند. در پایان، برنامهٔ خانهٔ نورانی با خواندن روزانهٔ صفحات ۳۶۷ تا ۳۷۶ قرآن و دعای حضرت ابراهیم در پایان صفحهٔ ۳۷۰ منتظرت است و سفارش‌های قرآن دربارهٔ نیکی به پدر و مادر را می‌خوانی. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌گویی عنوان درس از بیت کدام شاعر است و مصراع دوم آن بیت چیست.

۲

می‌نویسی آیهٔ مقدمهٔ درس یعنی آیه‌های ۷ تا ۹ سورهٔ شعراء را با ترجمهٔ کتاب و پیام رویش گیاهان را.

۳

می‌شناسی سه نگرانی حضرت موسی در آیه‌های ۱۰ تا ۱۵ سورهٔ شعراء و پاسخ آرام‌کنندهٔ خدا را بازگو می‌کنی.

۴

می‌دانی فعل مفرد با معنای جمع چگونه ترجمه می‌شود و حرف تأکید «لَـ» در جمله‌های «اِنَّ» را در فارسی معنا نمی‌کنی.

۵

می‌خوانی تلفظ «غ» نرم و کشش‌دار و تلفظ «ق» محکم از ته گلو را و مثال‌های کتاب را درست تفکیک می‌کنی.

۶

می‌نویسی دو دستور مشترک پیامبران را در آیهٔ «فَاتَّقوا اللهَ وَاَطیعون» و برنامهٔ خانهٔ نورانی و سفارش‌های قرآن دربارهٔ پدر و مادر را.

نکات کلیدی

  1. ★عنوان درس از بیت سعدی «همه عالم جمال طلعت اوست» است؛ یعنی هرچه در عالم است، جلوه‌ای از زیبایی و جمال خداست؛ سعدی شاعر بزرگ ایرانی در سدهٔ هفتم هجری می‌زیست، گلستان و بوستان از آثار مشهور اویند و مصراع دوم آن بیت «همه نقش عالم شکل خیال اوست» است (ص ۳۰).
  2. ★آیهٔ مقدمهٔ درس، آیه‌های ۷ تا ۹ سورهٔ شعراء است: ﴿اَوَلَم یَرَوا اِلَی الاَرضِ اَنبَتنا فیها مِن کُلِّ زَوجٍ کَریمٍ، اِنَّ فی ذٰلِکَ لَآیَةً، وَما کانَ اَکثَرُهُم مُؤمِنین، وَاِنَّ رَبَّکَ لَهُوَ اَلعَزیزُ اَلرَّحیم﴾ با ترجمهٔ کتاب «آیا (اینها) به زمین نگاه و دقت نکردند که در آن از هر نوع گیاه ارزشمند و مفیدی رویاندیم؟ قطعاً در آن آیه‌ای (از قدرت خدا) است، ولی بیشترشان مؤمن نبودند؛ و آری، پروردگار تو عزیز و رحیم است» (ص ۳۰).
  3. ★در این آیه‌ها اوّل پرسش مطرح می‌شود که «آیا به زمین نگاه و دقت نکردند؟» و بعد پاسخ روشن است؛ این شیوهٔ پرسش و پاسخ از تو می‌خواهد فقط نگاه نکنی، بلکه با دقت بنگری؛ «زَوج» یعنی نوع و گونه و «کَریم» یعنی گیاهی که هم زیباست و هم به کار مردم می‌آید؛ مانند درختان میوه، غله‌ها و گیاهان دارویی؛ جواب تدبر ص ۳۰ هم این است که رویش گیاهان گوناگون نشانهٔ قدرت و آیه‌ای از خداست (ص ۳۰ و ۳۲).
  4. ★آیه‌های قرائت جلسهٔ اوّل، ادامهٔ آیهٔ مقدمه است و داستان حضرت موسی و فرعون را آغاز می‌کند؛ صفحهٔ آن، صفحهٔ ۳۶۷ قرآن کامل است و روش مطالعه سه گام دارد: خواندن در گروه دو یا سه نفره، استماع قرائت آموزشی و فردخوانی (ص ۳۱).
  5. ★در آیه‌های ۱۰ تا ۱۵ سورهٔ شعراء حضرت موسی سه نگرانی را با خدا در میان می‌گذارد: تکذیب شدن، تنگی سینه و ناگویا بودن زبان، و خطر کشته شدن؛ خدا هم هر سه نگرانی را با یک پاسخ آرام می‌کند: «کَلّا» یعنی هرگز نترس، و بعد قول می‌دهد همراه آنها باشد و بشنود؛ جملهٔ «اِنّا مَعَکُم مُستَمِعون» خیلی آرام‌بخش است؛ وقتی خدا با تو باشد و بشنود، دیگر ترس جایی ندارد (ص ۳۱).
  6. ★نکتهٔ ترجمهٔ فعل مفرد با معنای جمع (ص ۳۲): گاهی فعل مفرد است، اما با نگاه به سایر اجزای جمله به صورت جمع معنا می‌شود؛ مثال کتاب «فَسَجَدَتِ اَلمَلائِکَة» از سورهٔ حجر (آیهٔ ۳۰) است که ترجمه‌اش می‌شود «پس سجده کردند فرشتگان»؛ یعنی همهٔ فرشتگان با هم سجده کردند، نه فقط یکی از آنها.
  7. ★نکتهٔ ترجمهٔ «اِنَّ» و حرف تأکید «لَـ» (ص ۳۲): معمولاً در جمله‌هایی که با «اِنَّ» شروع می‌شوند حرف تأکید «لَـ» هم می‌آید، اما لازم نیست در فارسی این حرف را معنا کنی؛ مثال «اِنَّ اللهَ بِالنّاسِ لَرَؤُفٌ رَحیم» (حج ۶۵) یعنی «قطعاً خدا نسبت به مردم بسیار دلسوز و مهربان است» و همین الگو در آیهٔ مقدمهٔ درس هم هست: «اِنَّ فی ذٰلِکَ لَآیَةً» یعنی «قطعاً در آن آیه‌ای است».
  8. ★تلفظ «غ» (ص ۳۴): در قرائت قرآن و نماز حرف «غ» به صورت نرم و با کشش تلفظ می‌شود؛ یعنی لطیف و دراز از گلو بیرون می‌آید؛ مثال‌های کتاب «اَستَغفارَ رَبِّهِم» و «اَلغَضَبِ عَلَیهِم» است.
  9. ★تلفظ «ق» (ص ۳۴): حرف «ق» به صورت محکم و غیرقابل کشش از ته گلو تلفظ می‌گردد؛ مثال‌های کتاب «قامَتِ اَلصَّلاةُ»، «اِهدِنا اَلصِّراطَ اَلمُستَقیم»، «قُل هُوَ اللهُ اَحَد» و «بِحَولِ اللهِ وَقُوَّتِه اَقومُ وَاَقعُدُ» است؛ در زبان فارسی این دو حرف گاهی به جای یکدیگر خوانده می‌شوند، اما در قرائت قرآن و نماز هیچ‌وقت نباید با هم قاطی شوند.
  10. ★آیه‌های قرائت جلسهٔ دوم، داستان حضرت نوح و قومش است: آیه‌های ۱۰۵ تا ۱۲۲ سورهٔ شعراء در صفحه‌های ۳۷۱ و ۳۷۲ قرآن کامل؛ این آیه‌ها الگوی دعوت همهٔ پیامبران را نشان می‌دهند: دعوت به تقوا، هشدار دربارهٔ روز حساب و پایداری در برابر ردّ کردن قوم (ص ۳۵).
  11. ★قوم نوح گفتند آیا به تو ایمان بیاوریم در حالی که انسان‌های کم‌بها و ضعیف هم تو را دنبال کرده‌اند؟ نوح پاسخ داد من به دانایی خدا از کارهایشان چیزی نمی‌دانم و حسابشان فقط با پروردگار من است؛ «وَما اَنَا بِطارِدِ اَلمُؤمِنین» یعنی من مؤمنان را نمی‌رانم؛ من جز هشداردهنده‌ای آشکار نیستم؛ قوم به جای شنیدن تهدید کردند سنگسارت می‌کنیم و نوح به‌جای عقب‌نشینی از خدا داوری و نجات خواست؛ خدا هم او و همراهانش را در کشتی پر نجات داد و ماندگان را غرق کرد (ص ۳۵).
  12. ★دو دستور مشترک همهٔ پیامبران در آیهٔ کوتاه «فَاتَّقوا اللهَ وَاَطیعون» یک‌جا آمده است: پس تقوای خدا را پیشه کنید و از من اطاعت کنید؛ این آیه در آیه‌های ۱۰۸ و ۱۱۰ سورهٔ شعراء پشت‌سرهم آمده و در فرمان چند پیامبر دیگر در همین سوره تکرار شده است؛ نکتهٔ ترجمهٔ ص ۳۶ هم این است که گاهی ضمیر «نی» به معنای «مرا» به پایان فعل می‌چسبد؛ «اَطیعوا + نی» می‌شود «اَطیعونِ» و ترجمه‌اش «اطاعت کنید مرا» است.
  13. ★خانهٔ نورانی جلسهٔ اوّل (ص ۳۳): هر روز یک صفحه از صفحات ۳۶۷ تا ۳۷۱ قرآن کریم بخوان و از صفحهٔ ۳۷۰ چند ترکیب یا جملهٔ سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کن؛ نمونه‌ها از دعای حضرت ابراهیم: «حُکماً» یعنی فرمانروایی، «لِسانَ صِدقٍ» یعنی زبان حق و «جَنَّةِ النَّعیم» یعنی بستان نعمت (بهشت پرنعمت).
  14. ★خانهٔ نورانی جلسهٔ دوم (ص ۳۷): هر روز یک صفحه از صفحات ۳۷۲ تا ۳۷۶ قرآن کریم بخوان و از صفحهٔ ۳۷۳ ترکیب معنا کن؛ پیام قرآنی جلسهٔ دوم، آیهٔ ۱۴ سورهٔ مریم دربارهٔ نیکی به والدین است (ص ۳۸)؛ صفحهٔ ۳۸ کتاب هم سفارش‌های قرآن دربارهٔ پدر و مادر را آورده و گفته حق پدر و مادر بلافصلِ حق خداست.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ آموزش قرآن پایهٔ هشتم — صفحات ۳۰ تا ۳۸ کتاب — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۳ از ۱۲