جزوهٔ درس — صفحات ۳۹ تا ۴۸ کتاب

جزوهٔ درس ۴: چون سلیمان از خدا حاجت بخواه

درس چهارم با بیت «والدینت را دعا کن ره پگاه» باز می‌شود؛ یعنی دعا برای پدر و مادر را در سحرگاه از دست نده، چون راه رسیدن به خیر است. پایهٔ این عنوان، آیهٔ ۱۹ سورهٔ نمل است: دعای حضرت سلیمان که پس از شنیدن سخن مورچه لبخند زد و بلندترین حاجتش را با خدا در میان گذاشت. در جلسهٔ اوّل دعای چهاربخشی سلیمان را می‌خوانی: شکرگزاری، شکر نعمت خدا و والدین، عمل صالحِ رضایت‌خواه و ورود با رحمت خدا به جمع بندگان صالح. با آیه‌های ۱۵ تا ۱۹ همین سوره، داستان لشکر سلیمان و سخن مورچه را می‌بینی و الگوی ترجمهٔ «اَن + فعل» را یاد می‌گیری. جلسهٔ دوم مال تلفظ دو حرف «ص» و «ط» است که هر دو درشت و پر با تکیه بر گلو ادا می‌شوند؛ بعد آیه‌های زیبای «اَمَّن» سورهٔ نمل را می‌خوانی که هر آیه یک نشانه از نشانه‌های خدا را نشان می‌دهد و می‌پرسد آیا معبودی با خدا هست؟ پیام قرآنی «هٰذا مِن فَضلِ رَبّی» و آیهٔ حرکت کوه‌ها را هم حفظ می‌کنی. در پایان، خاطرهٔ انس با قرآن رهبر معظم انقلاب و توصیه‌های او برای انس روزانه با قرآن منتظرت است. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌گویی عنوان درس از کدام داستان قرآنی گرفته شده و بیت آغازین آن چه سفارشی دارد.

۲

می‌نویسی دعای حضرت سلیمان یعنی آیهٔ ۱۹ سورهٔ نمل را با ترجمهٔ کتاب و چهار حاجت او را.

۳

می‌شناسی داستان لشکر سلیمان و سخن مورچه را در آیه‌های ۱۵ تا ۱۹ سورهٔ نمل بازگو می‌کنی.

۴

می‌دانی پسوند «ـی» و «رَبِّ» چگونه ترجمه می‌شوند و الگوی «اَن + فعل» را در نمونه‌ها به کار می‌بری.

۵

می‌خوانی تلفظ «ص» و «ط» را درشت و پر با تکیه بر گلو و مثال‌های کتاب را درست تفکیک می‌کنی.

۶

می‌نویسی نشانه‌های خدا در آیه‌های «اَمَّن» و توصیه‌های بخش انس با قرآن کریم را.

نکات کلیدی

  1. ★عنوان درس از بیت «والدینت را دعا کن ره پگاه» است؛ یعنی دعا برای پدر و مادر را در سحرگاه از دست نده، چون راه رسیدن به خیر است؛ کتاب این بیت را بالای صفحهٔ ۳۹ نوشته و آیهٔ مقدمه را کنارش آورده است.
  2. ★آیهٔ مقدمهٔ درس، آیهٔ ۱۹ سورهٔ نمل یعنی دعای حضرت سلیمان است: ﴿رَبِّ اَوزِعنی اَن اَشکُرَ نِعمَتَکَ اَلَّتی اَنعَمتَ عَلَیَّ وَعَلی والِدَیَ وَاَن اَعمَلَ صالِحاً تَرضاهُ وَاَدخِلنی بِرَحمَتِکَ فی عِبادِکَ اَلصّالِحین﴾ با ترجمهٔ کتاب «پروردگارا، به من الهام کن که نعمتت را که به من و پدر و مادرم ارزانی داشتی شکر بگذارم و عملی شایسته انجام دهم که تو از آن راضی باشی و به رحمتت مرا در جمع بندگان شایسته‌ات داخل کن» (ص ۳۹).
  3. ★این دعا از زبان کسی می‌آید که هم پادشاهی بزرگ داشت و هم لشکری از جنیان و انسان‌ها و پرندگان؛ با این حال حاجت اوّلش شکرگزاری بود، نه مال و مقام؛ یعنی بزرگ‌ترین خواستهٔ سلیمان، دلِ شکرگزار بود و حاجت‌های بعدی همه از همین ریشه سبز می‌شوند (ص ۳۹ و ۴۰).
  4. ★دعای سلیمان چهار حاجت دارد: اوّل اینکه خدا شکرگزاری را در دلبش گسترده کند؛ دوّم اینکه شکرش شامل نعمت‌های خودش و پدر و مادرش شود؛ سوّم اینکه عملی شایسته انجام دهد که خدا از آن راضی باشد؛ چهارم اینکه با رحمت خدا در جمع بندگان صالح و شایسته جای بگیرد (ص ۳۹).
  5. ★ورود به جمع شایستان به «رحمت» خدا گره خورده، نه فقط به تلاش خودش؛ یعنی تلاشِ ما هم لازم است، اما آخرین حرف را رحمت خدا می‌زند (ص ۳۹).
  6. ★تدبر ص ۳۹: شکر نعمت عقل، به‌کارگیری آن در مسیر درست است؛ شکر زبان، گفتار نیک و یاد خدا؛ شکر سلامتی، انجام کارهای روزانهٔ نیک؛ شکر پدر و مادر، نیکی و تشکر و دعا برای آنها؛ شرط ورود به جمع بندگان صالح و شایسته هم انجام عمل شایسته و ورود «بِرَحمَتِکَ» یعنی با رحمت خداست.
  7. ★آیه‌های قرائت جلسهٔ اوّل، آیه‌های ۱۵ تا ۱۹ سورهٔ نمل است که در صفحهٔ ۳۷۸ قرآن کامل قرار دارند؛ روش مطالعه مثل درس‌های قبل است: خواندن در گروه، استماع قرائت آموزشی و فردخوانی (ص ۴۰).
  8. ★در آیه‌های ۱۵ تا ۱۹، لشکر سلیمان از جنیان و انسان‌ها و پرندگان برای او گرد آورده شد و تا بر وادی مورچگان رسیدند؛ مورچه‌ای گفت ای مورچگان، به لانه‌هایتان درآیید تا سلیمان و لشکریانش شما را از روی ناچاری له نکنند؛ سلیمان از قول مورچه لبخند شادی زد و در همان لحظه دعای «رَبِّ اَوزِعنی...» را بر زبان آورد (ص ۴۰).
  9. ★بیشتر بدانید (آیهٔ ۱۸ نمل): مورچهٔ درس ما به همنوعانش هشدار داد از راه لشکر سلیمان عبور کنند تا پاهایشان له نشود؛ کتاب از همین داستان نام درس را «چون سلیمان از خدا حاجت بخواه» برگزیده است؛ یعنی بزرگ‌ترین حاجتِ یک انسان قوی، شکرگزاری و رضایت خداست (ص ۴۰).
  10. ★نکتهٔ ترجمهٔ «رَبِّ» و ضمیرها (ص ۴۱): «رَبّ» با یای اضافه یعنی «پروردگار من» و وقتی صدازده شود «پروردگارا» ترجمه می‌شود؛ پسوند «ـی» روی فعل یا اسم یعنی «ای» یا «برای من» و «ـلی» یعنی «برای من»؛ همین پسوردها «رَبِّ» را به «پروردگار من، پروردگارا» و «اَوزِعنی» را به «در دلبم گسترده کن، به من الهام کن» تبدیل می‌کنند.
  11. ★الگوی «اَن + فعل مضارع» تغییر جزئی در معنای فعل ایجاد می‌کند: «اَن + اَعبُدُ» اوّل یعنی «که عبادت می‌کنم» و «اَن اَعبُدَ» یعنی «که عبادت کنم»؛ در دعای سلیمان «اَن اَشکُرَ» یعنی شکر بگذارم و «وَاَن اَعمَلَ» یعنی عمل کنم و «اَن اَتلُوَ» یعنی «که تلاوت کنم»؛ الگوی «لِ + فعل» هم «لِ + یَعلَمونَ» یعنی «تا بدانند» و «لِ + یَشکُرونَ» یعنی «برای قومی که شکر می‌کنند» (ص ۴۰ و ۴۱).
  12. ★تلفظ «ص» و «ط» (ص ۴۳): هر دو حرف درشت و پر با تکیه بر گلو تلفظ می‌گردند؛ مثال‌های «ص»: «اَلصَّلاةُ»، «اَلصِّراطَ اَلمُستَقیم»، «اَلصَّمَد» و «اَلّلهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّد»؛ مثال‌های «ط»: «اَعوذُ بِاللهِ مِنَ اَلشَّیطانِ اَلرَّجیم»، «سَلامٌ هِیَ حَتّی مَطلَعِ اَلفَجَر» و «اِنّا اَعطَیناکَ اَلقَوثَرَ»؛ اگر «ص» را لطیف مثل «س» بخوانی یا «ط» را مثل «ت» نازک ادا کنی، قرائتت از حالت فصیح خارج می‌شود.
  13. ★آیه‌های قرائت جلسهٔ دوم، آیه‌های ۶۰ تا ۶۴ سورهٔ نمل است و در صفحهٔ ۳۸۲ قرآن کامل قرار دارد؛ با پرسش «اَمَّن» شروع می‌شوند یعنی «آیا آن (خدا) بهتر است یا...؟»؛ نشانه‌ها: آسمان‌ها و زمین و باران و باغ‌های شادمانی‌بخش، زمینِ محل آرامش با رودها و کوه‌ها و حاجز میان دو دریا، اجابت دعای درمانده و برطرف کردن بدی و جانشین کردن در زمین، هدایت در تاریکی‌های خشکی و دریا، بادهای بشارت پیش از رحمت (باران) و آغاز آفرینش و بازگرداندن و روزی از آسمان و زمین؛ «تَعالی اللهُ عَمّا یُشرِکون» یعنی خدا از آنچه (مشرکان) شریک قرار می‌دهند برتر است (ص ۴۴ و ۴۵).
  14. ★پیام قرآنی جلسهٔ دوم (ص ۴۶): ﴿وَتَری اَلجِبالَ تَحسَبُها جامِدَةً وَهِیَ تَمُرُّ مَرَّ اَلسَّحاب﴾؛ خانهٔ نورانی جلسهٔ اوّل: خواندن روزانهٔ صفحات ۳۷۷ تا ۳۸۱ قرآن و ترکیب‌های صفحهٔ ۳۸۰ و حفظ «هٰذا مِن فَضلِ رَبّی» (ص ۴۲)؛ جلسهٔ دوم: خواندن روزانهٔ صفحات ۳۸۲ تا ۳۸۵ و ترکیب‌های صفحهٔ ۳۸۴ (ص ۴۶)؛ بخش انس با قرآن (ص ۴۷ و ۴۸) هم خاطرهٔ رهبر معظم انقلاب را آورده: در کودکی مادرشان قشنگ قرآن می‌خواند و زندگی پیامبران را تعریف می‌کرد و ایشان توصیه کردند در هر فراغتی حتی یک دقیقه قرآن را باز کنید؛ سه پلهٔ انس با قرآن هم تلاوت خوب و زیبا و صحیح، فهمیدن معانی و مفاهیم و حفظ قرآن است.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ آموزش قرآن پایهٔ هشتم — صفحات ۳۹ تا ۴۸ کتاب — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۴ از ۱۲