آموزش قرآن ۸سورهٔ نملتلفظ «ص» و «ط»

درس ۴: چون سلیمان از خدا حاجت بخواه

سلیمان لبخند زد و دعایش را شروع کرد: پروردگارا، شکرگزار نعمتت باشم و کاری کنم که تو را خشنود کند و با رحمتت در جمع بندگان شایسته‌ات جایم بده.

شروع درس • صفحات ۳۹ تا ۴۸ کتاب

عنوان این درس از داستان حضرت سلیمان و مورچه است؛ لحظه‌ای که او سخن مورچه را شنید، لبخند زد و بلندترین حاجتش را با خدا در میان گذاشت. در جلسهٔ اوّل دعای سلیمان را می‌خونی و الگوی «اَن + فعل» را یاد می‌گیری. جلسهٔ دوم مال تلفظ دو حرف «ص» و «ط» و آیه‌های زیبای «اَمَّن» در سورهٔ نمل است؛ آخرش هم خاطرهٔ انس با قرآن منتظرته.

صفحات ۳۹ تا ۴۲ کتاب

آیهٔ مقدمه، تدبر و قرائت سورهٔ نمل

دعای حضرت سلیمان (آیهٔ ۱۹ نمل) و آیه‌های ۱۵ تا ۱۹

مرد عمامه‌سیاه با پسربچه
انس با قرآن کریم؛ خاطرهٔ کودکی از قرآن‌خوانی مادر (ص ۴۷)
مجلس قرائت قرآن
جلسهٔ قرآنی؛ توصیه‌های انس با قرآن (ص ۴۸)

درس چهارم با بیت «والدینت را دعا کن ره پگاه» باز می‌شود؛ یعنی دعا برای پدر و مادر را در سحرگاه از دست نده، چون راه رسیدن به خیر است. پایهٔ این عنوان، آیهٔ مقدمهٔ درس است: آیهٔ ۱۹ سورهٔ نمل که دعای حضرت سلیمان است. کتاب این بیت را بالای صفحهٔ ۳۹ نوشته و آیهٔ مقدمه را کنارش آورده است.

📖 متن کتاب:

﴿رَبِّ اَوزِعنی اَن اَشکُرَ نِعمَتَکَ اَلَّتی اَنعَمتَ عَلَیَّ وَعَلی والِدَیَ وَاَن اَعمَلَ صالِحاً تَرضاهُ وَاَدخِلنی بِرَحمَتِکَ فی عِبادِکَ اَلصّالِحین﴾ (سورهٔ نمل، آیهٔ ۱۹) — «پروردگارا، به من الهام کن که نعمتت را که به من و پدر و مادرم ارزانی داشتی شکر بگذارم و عملی شایسته انجام دهم که تو از آن راضی باشی و به رحمتت مرا در جمع بندگان شایسته‌ات داخل کن.»

این دعا از زبان کسی می‌آید که هم پادشاهی بزرگ داشت و هم لشکری از جنیان و انسان‌ها و پرندگان؛ با این حال حاجت اوّلش شکرگزاری بود، نه مال و مقام. یعنی بزرگ‌ترین خواستهٔ سلیمان، دلِ شکرگزار بود. حاجت‌های بعدی همه از همین ریشه سبز می‌شوند.

سلیمان چهار حاجت دارد: اوّل اینکه خدا شکرگزاری را در دلبش گسترده کند. دوّم اینکه شکرش شامل نعمت‌های خودش و پدر و مادرش شود. سوّم اینکه عملی شایسته انجام دهد که خدا از آن راضی باشد، و چهارم اینکه با رحمت خدا در جمع بندگان صالح و شایسته جای بگیرد.

دقت کن که ورود به جمع شایستان هم به «رحمت» خدا گره خورده، نه فقط به تلاش خودش. یعنی تلاشِ ما هم لازم است. اما آخرین حرف را رحمت خدا می‌زند.

فکر کن و گفت‌وگو کن

سؤال‌های تدبر کتاب (ص ۳۹): شکر نعمت عقل، زبان، سلامتی و پدر و مادر در چیست؟ و شرط ورود در جمع بندگان صالح و شایستهٔ خداوند چیست؟ پاسخت را با خودِ دعا بسنج؛ خودِ سلیمان جواب را کنار هم چیده است: شکر، سپس عملی که رضایت خدا را به همراه دارد. در کلاس گفت‌وگو کن که هر کدام از نعمت‌های نام‌برده را چطور می‌شود شکر کرد.

پاسخ تدبر (کتاب — ص ۳۹)

شکر نعمت عقل، زبان، سلامتی و پدر و مادر در چیست؟ و شرط ورود در جمع بندگان صالح و شایستهٔ خداوند چیست؟

فعالیت (کتاب — ص ۳۹)
  1. ۱آیهٔ ۱۹ سورهٔ نمل را همراه با رمزینهٔ سریع پاسخ بخوان.
  2. ۲ترجمهٔ این آیه را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کن.
  3. ۳به دو سؤال تدبر کتاب پاسخ بده و یک پیام از این آیه را از حفظ بخوان.

💡 صورت فعالیت کتاب: «آیۀ ۱۹ سورۀ نمل را همراه با رمزینۀ سریع پاسخ بخوانید و ترجمۀ آن را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کنید» و «یک پیام از این آیه را از حفظ بخوانید». اول خودت امتحان کن، بعد پاسخ را باز کن.

پاسخ فعالیت (کتاب — ص ۳۹)

یک پیام از آیهٔ ۱۹ سورهٔ نمل را از حفظ بخوان.

آیه‌های قرائت این جلسه، خودِ داستانِ پشتِ دعاست؛ آیه‌های ۱۵ تا ۱۹ سورهٔ نمل که در صفحهٔ ۳۷۸ قرآن کامل قرار دارند. روش مطالعه مثل درس‌های قبل است: خواندن در گروه، استماع و فردخوانی. هنگام گوش دادن حواست به مواضع «ص» و «ط» هم باشد، چون جلسهٔ دوم دربارهٔ تلفظ همین دو حرف است.

📖 متن کتاب:

﴿وَلَقَد آتَینا داوودَ وَسُلَیمانَ عِلماً وَقالا اَلحَمدُ لِلهِ اَلَّذی فَضَّلَنا عَلی کَثیرٍ مِن عِبادِهِ اَلمُؤمِنین، وَوَرِثَ سُلَیمانُ داوودَ وَقالَ یا اَیُّهَا النّاسُ عُلِّمنا مَنطِقَ اَلطَّیرِ وَاُوتینا مِن کُلِّ شَیءٍ اِنَّ هذا لَهُوَ اَلفَضلُ اَلمُبین، وَحُشِرَ لِسُلَیمانَ جُنودُهُ مِنَ اَلجِنِّ وَالْاِنسِ وَاَلطَّیرِ فَهُم یُوزَعون، حَتّی اِذا اَتَوا عَلی وادِ اَلنَّملِ قالَت نَملَةٌ یا اَیُّهَا اَلنَّملُ اُدخُلوا مَساکِنَکُم لا یَحتِمَنَّکُم سُلَیمانُ وَجُنودُهُ وَهُم لا یَشعُرون، فَتَبَسَّمَ ضاحِکاً مِن قَولِها﴾ (سورهٔ نمل، آیه‌های ۱۵ تا ۱۹) — «به راستی به داوود و سلیمان دانش دادیم و گفتند: ستایش خدا را که ما را بر بسیاری از بندگان مؤمنش برتری داد. و سلیمان وارث داوود شد و گفت: ای مردم، زبان پرندگان به ما یاد داده شد و از هر چیزی به ما داده شده است؛ این همان فضل آشکار است. و لشکریان سلیمان از جنیان و انسان‌ها و پرندگان گرد آورده شدند و آنها (منظم) گسترده می‌شدند؛ تا اینکه بر وادی مورچه‌ها رسیدند. مورچه‌ای گفت: ای مورچگان، به لانه‌هایتان درآیید؛ سلیمان و لشکریانش شما را (از روی ناچاری) له نکنند، در حالی که نمی‌فهمند. پس سلیمان از سخن مورچه لبخند شادی زد.»
بیشتر بدانید: مورچه‌ای که هشدار داد (آیهٔ ۱۸ نمل)
مورچهٔ درس ما به همنوعانش هشدار داد از راه لشکر سلیمان عبور کنند تا پاهایشان له نشود. پس سلیمان لبخند زد و به‌جای خشم، دعای شکر گفت. کتاب از همین داستان نام درس را «چون سلیمان از خدا حاجت بخواه» برگزیده است؛ یعنی بزرگ‌ترین حاجتِ یک انسان قوی، شکرگزاری و رضایت خداست.

مرحلهٔ ۱: شکرگزاری

«اَوزِعنی اَن اَشکُرَ» یعنی پروردگارا شکرگزاری را در دلبم گسترده کن؛ سلیمان از خدا نمی‌خواهد فقط شکر کند، می‌خواهد شکرگزار بماند.

روی هر پله بزن تا توضیحش را ببینی

در بخش درک معنا، الگویی مهم برای ترجمه یاد می‌گیری: «اَن + فعل مضارع» تغییر جزئی در معنای فعل ایجاد می‌کند. مثلاً «اَن + اَعبُدُ» اوّل یعنی «که عبادت می‌کنم» و با تغییر شکل فعل می‌شود «اَن اَعبُدَ» یعنی «که عبادت کنم». همین الگو در دعای سلیمان چند بار تکرار شده است: «اَن اَشکُرَ» یعنی شکر بگذارم و «وَاَن اَعمَلَ» یعنی عمل کنم.

تمرین حل‌شده (کتاب — ص ۴۱)

به الگوی کتاب دقت کن و معنای «اَن اَتلُوَ» را بنویس.

تمرین حل‌شدهٔ دوم (کتاب — ص ۴۰ و ۴۱)

به الگوی «لِ + یَشکُرونَ» در فعالیت دوم کتاب دقت کن و معنای آن را بنویس.

🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!

۰ از ۶ وصل شد

واژهٔ قرآنی

معنا

فعالیت اوّل (کتاب — ص ۴۰)

جدول فعالیت اوّل ص ۴۰ را کامل کن: معنای «اَن»، «اَلّٰذی»، «اَشکُرُ»، «اَنعَمت»، «اَعمَلُ» و «اَلّٰتی» را بنویس.

ترکیب قرآنیترجمه
وَقالَ رَبِّ اَوزِعنی اَن اَشکُرَ نِعمَتَکَگفت: پروردگارا، به من الهام کن که نعمتت را شکر بگذارم
اَلَّتی اَنعَمتَ عَلَیَّ وَعَلی والِدَیَکه به من و پدر و مادرم ارزانی داشتی
وَاَن اَعمَلَ صالِحاً تَرضاهُو (اینکه) عملی شایسته انجام دهم که تو از آن راضی باشی
وَاَدخِلنی بِرَحمَتِکَو مرا به کمک رحمت خودت وارد کن
فی عِبادِکَ اَلصّالِحیندر (گروه) بندگان شایسته‌ات
هٰذا مِن فَضلِ رَبّیاین از فضل پروردگار من است

درک و فهم آیات — ترجمهٔ جمله‌های دعای سلیمان (کتاب — ص ۴۱ و ۴۲)

نکتهٔ ترجمه: «رَبِّ» و ضمیرها (کتاب — ص ۴۱)
کلمهٔ «رَبّ» با یای اضافه یعنی «پروردگار من» و وقتی صدازده شود «پروردگارا» ترجمه می‌شود. پسوند «ـی» روی فعل یا اسم یعنی «ای» یا «برای من»؛ کتاب مثال «ـلی» را «برای من» و «ـی» را «ای» معنا کرده است. همین پسوردها هستند که «رَبِّ» را به «پروردگار من، پروردگارا» و «اَوزِعنی» را به «در دلبم گسترده کن» تبدیل می‌کنند.
فعالیت سوم (کتاب — ص ۴۱ و ۴۲)
  1. ۱معنای ترکیب‌ها و جمله‌های قرآنی «وَقالَ رَبِّ اَوزِعنی...» تا «فی عِبادِکَ اَلصّالِحین» را با جدول بالا کامل کن.
  2. ۲«هٰذا مِن فَضلِ رَبّی» را ترجمه کن و به نظرت چه نکته‌های قابل توجهی دارد؟ در کلاس بگو.
  3. ۳این کلام زیبا را حفظ کن و در زمان مناسب آن را به کار ببر.

💡 صورت فعالیت کتاب: «این کالم زیبا را که به نقل از حضرت سلیمان در قرآن کریم آمده است، ترجمه کنید. به نظر شما این کالم چه نکات قابل توجهی دارد؟ سعی کنید آن را حفظ کرده، در زمان مناسب آن را به‌کار ببرید».

پاسخ فعالیت سوم (کتاب — ص ۴۱ و ۴۲)

معنای ترکیب‌ها و جمله‌های دعای سلیمان را با جدول بالا کامل کن و بگو «هٰذا مِن فَضلِ رَبّی» چه نکته‌های قابل توجهی دارد.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۴ از ۱۲