خداوند میخواهد بر مستضعفان زمین منت بگذارد، آنها را پیشوا و وارث زمین کند و به فرعون و هامان همان چیزی را بنمایاند که از آن بیم داشتند.
شروع درس • صفحات ۴۹ تا ۵۶ کتاب
عنوان این درس یک فراخوان آشناست: «ای وارث پیامبر و قرآن و دین بیا»؛ یعنی وارثِ راستین پیامبر، کسی است که قرآن و دین را زنده نگه میدارد. در جلسهٔ اوّل با آیهٔ مقدمهٔ درس یعنی آیهٔ ۵ سورهٔ قصص روبهرو میشوی و با آیههای ۱ تا ۱۲ همین سوره، سرآغاز داستان حضرت موسی را میخوانی. جلسهٔ دوم تمرین تلفظ دو حرف «ذ» و «ث» است و بعد داستان قارون؛ آخرش هم برنامهٔ خانهٔ نورانی و دعای زیبای حضرت موسی منتظرت است.
صفحات ۴۹ تا ۵۲ کتاب
آیهٔ ۵ و آیههای ۱ تا ۱۲ سورهٔ قصص، درک معنا و ترجمه
درس پنجم با فراخوانی آشنا باز میشود: «ای وارث پیامبر و قرآن و دین بیا»؛ یعنی وارثِ واقعی پیامبر کسی است که قرآن و دین او را زنده نگه دارد و دنبال کند. پایهٔ این عنوان، آیهٔ مقدمهٔ درس است: آیهٔ ۵ سورهٔ قصص که در آن خدا خواستهٔ خود را دربارهٔ مستضعفان زمین اعلام میکند. کتاب این عنوان را بالای صفحهٔ ۴۹ نوشته و آیهٔ مقدمه را کنارش آورده است.
📖 متن کتاب:
در این آیه سه خواستهٔ خدا دربارهٔ مستضعفان دیده میشود: اوّل «نَّمُنَّ» یعنی بر آنها منت میگذاریم و به آنها نعمت و عزّت میبخشیم. دوم «نَجعَلَهُم اَئِمَّةً» یعنی آنها را پیشوایان مردم قرار میدهیم. سوم «نَجعَلَهُمُ الْوارِثین» یعنی آنها را وارث زمین میکنیم.
کتاب برای همین عبارت میگوید یعنی آنها را در زمین به حکومت برسانیم. «مُستَضعِف» هم کسی است که او را ضعیف و ناتوان کردهاند. فرعون چنین کاری با بنیاسرائیل کرد و خدا وعده داد این وضع را برعکس کند.
فکر کن و گفتوگو کن
سؤال تدبر کتاب (ص ۴۹): اراده و خواست خداوند در مورد مستضعفان زمین چیست؟ پاسخ را از دل سه فعل آیه پیدا کن و ببین هر سه به یک نتیجه میرسند. بعد کمی فکر کن: وقتی خدا کار ضعیفان را میسازد و زورمندان را خوار میکند، این یعنی تکیهگاهِ واقعیِ ما کیست؟
اراده و خواست خداوند در مورد مستضعفان زمین چیست؟
آیهٔ ۵ سورهٔ قصص را از حفظ بخوان و ترجمهٔ آن را کامل کن.
💡 صورت فعالیت کتاب: «آیه ۵ سورۀ قصص را همراه با رمزینۀ سریع پاسخ بخوانید و ترجمۀ آن را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کنید» و «این آیه را از حفظ بخوانید».
آیههای قرائت جلسهٔ اوّل، آیههای ۱ تا ۱۲ سورهٔ قصص است که از صفحههای ۳۸۵ و ۳۸۶ قرآن کامل گرفته شده و سرآغاز داستان حضرت موسی است. کتاب آن را با کادر «خواندن در گروه، استماع و فردخوانی» پیش میبرد. روش مطالعه مثل درسهای قبل است؛ آیهها را برای یکدیگر بخوانید و به قرائت آموزشی گوش بدهید.
این آیهها اوّل خبر موسی و فرعون را بازگو میکنند و بعد به خانهٔ فرعون و وحی خدا به مادر موسی میرسند. آیهها را همان ترتیبی بخوان که کتاب خواسته. با این کار تلفظ و آهنگشان در ذهنت درست بنشیند.
مرحلهٔ ۱: خواندن در گروه
آیهها را در گروه دو یا سه نفره برای هم بخوانید؛ هر کس یک جمله بخواند تا وقفها و اتصالها به گوش همه برسد.
📖 متن کتاب:
آیهٔ اوّل مثل یک دیباچهٔ داستان عمل میکند: خدا میگوید «تِلکَ آیَتُ الْکِتابِ الْمُبین» یعنی این آیههای کتاب روشن است و بعد میگوید از خبر موسی و فرعون «بِالْحَقِّ» یعنی بر پایهٔ حق برای تو میخوانیم. نکتهٔ ظریف این است که این خبر «لِقَومٍ یُؤمِنون» است؛ یعنی برای گروهی که ایمان میآورند.
پس قرآن خبرش را برای مؤمنان میخواند تا از نتیجهٔ استضعاف و استکبار درس بگیرند. «شِیَعاً» هم جمع «شِیعَة» است و یعنی گروه و دسته. فرعون مردم را گروهگروه کرد تا گروهی را زیر فشار بگذارد؛ همین دستهبندی، ریشهٔ سخن «مُستَضعِف» و «مُستَکبِر» در این داستان است.
🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!
۰ از ۵ وصل شدترکیب قرآنی
معنا
| ردیف | کلمه | معنا |
|---|---|---|
| ۱ | نَتْلُوا | تلاوت میکنیم، میخوانیم |
| ۲ | نَبَأ | خبر؛ جمع: اَنباء |
| ۳ | نُرید | میخواهیم |
| ۴ | نَجعَل | قرار میدهیم |
| ۵ | اَئِمَّة | جمع امام؛ پیشوایان |
| ۶ | وارِثین | جانشینان |
فعالیت اول کتاب (ص ۵۱) — جدول معنای واژههای آیههای جلسهٔ اوّل
معنای ترکیبها و جملههای قرآنی جلسهٔ اوّل را بنویس.
📖 متن کتاب:
در این آیهها نکتهٔ عجیبی هست: فرعون دشمن را به خانهٔ خودش آورد و نمیدانست همین کودک، برونکنندهٔ حکومت او میشود. «رادُّهُ اِلَیکِ» یعنی ما او را به تو بازمیگردانیم. خدا هم این وعده را چگونه اجرا کرد که خوردن شیر هر مادر شیردهای را بر موسی حرام کرد تا کار به آغوش مادر خودش برسد (آیهٔ ۱۲: «وَحَرَّمنا عَلَیهِ الْمَراضِعَ مِن قَبلُ»).
«مَراضِع» جمع «مَرضَع» است و یعنی مادرانِ شیرده. «قُرَّةُ عَین» در سخن عزیز فرعون یعنی روشنی و خوشی چشم. این دو واژه را در جدول فعالیت اوّل هم میبینی.
پس دشمنان با نقشهٔ خودشان بذر نابودی خودشان را کاشتند. این یکی از درسهای بزرگ داستان موسی است. از همین آیهها برای مؤمنان روشن میشود که نقشهٔ خدا از همهٔ نقشهها برتر است.
ترجمهٔ دو آیهٔ آغازین سورهٔ قصص را کامل کن: ﴿تِلکَ آیَتُ الْکِتابِ الْمُبین، نَتْلوا عَلَیکُم مِن نَّبَاِ مَوسی وَفِرعَونَ بِالْحَقِّ لِقَومٍ یُؤمِنون﴾
در ادامهٔ فعالیت کتاب، داستان رسیدن حضرت موسی به شهر «مَدیَن» آمده است: وقتی به این شهر رسید از شدت خستگی به سایهٔ درختی پناه برد و در آن شهر هیچکس و هیچچیز نداشت. اما خدا را از یاد نبرد و چنین دعا کرد: ﴿رَبِّ اِنّی لِما اَنزَلتَ اِلَیَّ مِن خَیرٍ فَقیرٌ﴾ (سورهٔ قصص، آیهٔ ۲۴).
کتاب پیام قرآنی این دعا را چنین آورده: «پروردگارا، هر خیر و نیکی بر من فرستی، به آن نیازمندم.» چه خوب است این دعای زیبا و پرمعنا را حفظ کنیم. بعد آن را با توجه به معنایش در قنوت نماز خود بخوانیم.
دعای حضرت موسی در شهر مَدیَن را بنویس، ترجمه کن و بگو کتاب چه توصیهای دربارهٔ آن دارد.
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!
آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.
بزن بریم آزمون!لینکهای مرتبط
درس ۵ از ۱۲