آموزش قرآن ۸سورهٔ عنکبوتتلفظ «ظ» و «ض»

درس ۶: معبودهای باطل چون تار عنکبوت‌اند

کسانی که به‌جای خدا سرپرستانی برای خود می‌گیرند، مانند عنکبوتی‌اند که خانه‌ای از تار بافته؛ سست‌ترین خانه‌ها خانهٔ عنکبوت است، اگر می‌دانستند.

شروع درس • صفحات ۵۷ تا ۶۵ کتاب

این درس با یک مثال تکان‌دهنده شروع می‌شود: تکیه‌گاه‌های باطل مثل خانهٔ عنکبوت‌اند؛ با یک فوت از هم می‌پاشند. در جلسهٔ اوّل آیهٔ مقدمهٔ درس یعنی آیهٔ ۴۱ سورهٔ عنکبوت را می‌خوانی و با آیه‌های آغازین همین سوره آشنا می‌شوی که از آزمایش‌شدن مؤمنان حرف می‌زنند. جلسهٔ دوم تمرین تلفظ دو حرف «ظ» و «ض» است و آیه‌های ۴۱ تا ۴۶ سورهٔ عنکبوت؛ آخرش هم خانهٔ نورانی و آیهٔ امیدبخش پایانی سوره منتظرت است.

صفحات ۵۷ تا ۶۰ کتاب

آیهٔ مقدمه و آزمایش مؤمنان

آیهٔ ۴۱ و آیه‌های ۱ تا ۹ سورهٔ عنکبوت، درک معنا و ترجمه

دختران با پرچم در مراسم مذهبی
جایگاه زن در قرآن؛ از صفحه‌های پایانی درس (ص ۶۵)

درس ششم با عنوانی شاعرانه باز می‌شود: «معبودهای باطل چون تار عنکبوت‌اند»؛ یعنی هر چه غیر از خدا را سرپرست و یاور خود بگیری، مثل خانهٔ عنکبوت است: ظاهری دارد ولی استحکامی ندارد. پایهٔ این عنوان، آیهٔ مقدمهٔ درس است: آیهٔ ۴۱ سورهٔ عنکبوت. کتاب این عنوان و آیه را در صفحهٔ ۵۷ کنار هم آورده و فعالت‌های تدبر و حفظ را هم کنارش گذاشته است.

📖 متن کتاب:

﴿مَثَلُ الَّذینَ اِتَّخَذوا مِن دونِ اللهِ اَولِیاءَ کَمَثَلِ الْعَنکَبوتِ اِتَّخَذَت بَیتاً وَاِنَّ اَوهَنَ الْبُیوتِ لَبَیتُ الْعَنکَبوتِ لَو کانوا یَعْلَمون﴾ (سورهٔ عنکبوت، آیهٔ ۴۱) — «مثال کسانی که به‌جای خدا سرپرستانی گرفته‌اند، مانند مثال عنکبوت است که خانه‌ای (از تار) گرفته (بافته) است؛ و آری سست‌ترین خانه‌ها خانهٔ عنکبوت است، اگر می‌دانستند.»

خانهٔ عنکبوت از تارهای لطیف و بی‌میزان بافته می‌شود؛ کمترین باد یا حرکتی آن را می‌پاشاند و خود عنکبوت هم به‌جای این‌که تکیه‌گاهش باشد، گاهی در تار خود گرفتار می‌شود.

خدا می‌فرماید تکیه‌گاه‌های ساختگیِ غیر خدا همین وضع را دارند: شکل و شمایلی از قدرت دارند، اما با اولین سختی از هم می‌پاشند. جملهٔ «لَو کانوا یَعْلَمون» هم یعنی اگر می‌دانستند یا ای کاش می‌دانستند؛ و نادانیِ نگاه‌نکردن را نشان می‌دهد.

فکر کن و گفت‌وگو کن

سؤال‌های تدبر کتاب (ص ۵۷): چرا خانه و خانوادهٔ عنکبوت سست‌بنیان است؟ و این مثال دربارهٔ چه کسانی به کار می‌رود؛ چرا؟ پاسخ اوّل را از جنس تار و باد پیدا کن و پاسخ دوم را از آغاز آیه که دربارهٔ «اِتَّخَذوا مِن دونِ اللهِ» است. بعد فکر کن: کدام پشتوانه‌های اطراف تو پایدارند و کدام شبیه تارند؟

پاسخ تدبّر اوّل (کتاب — ص ۵۷)

چرا خانه و خانوادهٔ عنکبوت، سست‌بنیان است؟

پاسخ تدبّر دوم (کتاب — ص ۵۷)

این مثال دربارهٔ چه کسانی به کار می‌رود؛ چرا؟

فعالیت آیهٔ مقدمه (کتاب — ص ۵۷)
  1. ۱آیهٔ ۴۱ سورهٔ عنکبوت را همراه با رمزینهٔ سریع پاسخ بخوان.
  2. ۲ترجمهٔ این آیه را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کن.
  3. ۳به سؤال‌های تدبر پاسخ بده: چرا خانه و خانوادهٔ عنکبوت سست‌بنیان است؟ این مثال دربارهٔ چه کسانی به کار می‌رود؛ چرا؟
  4. ۴به انتخاب خودت یک جمله (پیام قرآنی) از این آیه را از حفظ بخوان.

💡 صورت فعالیت کتاب: «آیه ۴۱ سورۀ عنکبوت را همراه با رمزینۀ سریع پاسخ بخوانید و ترجمۀ آن را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کنید» و «به انتخاب خود یک جمله (پیام قرآنی) از این آیه را از حفظ بخوانید».

آیه‌های قرائت جلسهٔ اوّل، آیه‌های ۱ تا ۹ سورهٔ عنکبوت است که از صفحه‌های ۳۹۶ و ۳۹۷ قرآن کامل گرفته شده و با یک پرسش بزرگ آغاز می‌شود: آیا مردم گمان می‌کنند فقط بگویند «ایمان آوردیم» و رها شوند؟ این آیه‌ها دربارهٔ آزمایش‌شدن مؤمنان، بی‌نیازی خدا و نیکی به پدر و مادر حرف می‌زنند. کتاب این بخش را با کادر «خواندن در گروه، استماع و فردخوانی» پیش می‌برد.

مرحلهٔ ۱: گمان نادرست

آیهٔ ۱ می‌پرسد: آیا مردم گمان کردند که فقط بگویند «ایمان آوردیم» و به حال خود رها شوند؟

روی هر پله بزن تا توضیحش را ببینی

📖 متن کتاب:

﴿اَحَسِبَ النّاسُ اَن یُترَکوا اَن یَقولوا آمَنّا وَهُم لا یُفتَنون، وَلَقَد فَتَنّا الَّذینَ مِن قَبلِهِم فَلَیَعْلَمَنَّ اللهُ الَّذینَ صَدَقوا وَلَیَعْلَمَنَّ الْکاذِبین﴾ (سورهٔ عنکبوت، آیه‌های ۱ و ۲) — «آیا مردم گمان کردند که رها شوند که بگویند ایمان آوردیم و آزمایش نشوند؟ و ما کسانی را که پیش از آنها بودند آزمودیم؛ پس خداوند یقیناً راستگویان را می‌شناسد و یقیناً دروغگویان را (هم) می‌شناسد.»

دو واژهٔ این آیه‌ها مهم‌اند: «یُترَکوا» یعنی به حال خود رها شوند و «یُفتَنون» از «فِتنَة» یعنی آزمایش شدن. پس ادعای ایمان کافی نیست؛ ایمان مثل طلا باید در آتش آزمایش بیاید تا اصالتش معلوم شود. نکتهٔ امیدبخش این است که این آزمایش‌ها حساب‌شده‌اند؛ سختی امروز تو، ورزشگاه ایمان توست و نتیجه‌اش در آیندهٔ خودت معلوم می‌شود.

🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!

۰ از ۶ وصل شد

ترکیب قرآنی

معنا

ردیفکلمهمعنا
۱حَسِبَگمان کرد
۲آمَنّاایمان آوردیم
۳جاهَدجهاد و تلاش می‌کند
۴نَفْسجان؛ جمع: اَنْفُس
۵لَغَنِیٌّبی‌نیاز
۶لِنَفْسِهخودش

فعالیت اول کتاب (ص ۵۹) — جدول معنای واژه‌های آیه‌های جلسهٔ اوّل

📖 متن کتاب:

﴿وَوَصَّینَا الاِنسانَ بِوالِدَیهِ اِحساناً وَاِن جاهَداکَ لِتُشرِکَ بی ما لَیسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعهُما اِلَیَّ مَرجِعُکُم فَاُنَبِّئُکُم بِما کُنتُم تَعْمَلون﴾ (سورهٔ عنکبوت، آیهٔ ۸) — «و ما به انسان دربارهٔ پدر و مادرش نیکی را سفارش کردیم؛ و اگر آنها تلاش کنند که چیزی را که به آن علم نداری، شریک من قرار دهی، از آنها اطاعت مکن؛ بازگشت شما به سوی من است و من به شما خبر می‌دهم از آنچه انجام می‌دادید.»

این آیه دو قانون مهم را کنار هم می‌گذارد: نیکی به پدر و مادر سفارش همیشگی خداست، اما اگر آنها بخواهند تو را به شرک کشانند، آنجا جای اطاعت نیست و خدا می‌گوید «فَلا تُطِعهُما». پس مرز اطاعت پدر و مادر همان مرز فرمان خداست. جملهٔ «اِلَیَّ مَرجِعُکُم» هم یادآوری می‌کند که همهٔ ما روزی به سوی خدا برمی‌گردیم و آنجا از کارهایمان خبر داده می‌شویم.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۶ از ۱۲