جزوهٔ درس — صفحات ۴۹ تا ۵۶ کتاب

جزوهٔ درس ۵: ای وارث پیامبر و قرآن و دین بیا

درس پنجم با یک فراخوان آشنا باز می‌شود: «ای وارث پیامبر و قرآن و دین بیا»؛ وارثِ راستین پیامبر کسی است که قرآن و دین او را زنده نگه دارد و دنبال کند. پایهٔ این عنوان، آیهٔ مقدمهٔ درس است؛ آیه‌های ۵ و ۶ سورهٔ قصص که خدا در آنها خواستهٔ خود دربارهٔ مستضعفان زمین را اعلام می‌کند: بر آنها منت می‌گذارد، آنها را پیشوا و وارث زمین قرار می‌دهد و به فرعون و هامان همان را بنمایاند که از آن بیم داشتند. سپس سراغ آیه‌های ۱ تا ۱۲ همین سوره می‌رویم و سرآغاز داستان حضرت موسی را می‌خوانیم؛ داستانی که در آن فرعون، دشمنِ خودش را به خانه‌اش آورد. در راه مَدیَن هم با دعای زیبای حضرت موسی آشنا می‌شویم و یاد می‌گیریم آن را با توجه به معنایش در قنوت بخوانیم. جلسهٔ دوم تمرین تلفظ دو حرف «ذ» و «ث» است و بعد داستان قارون؛ همان که کلیدهای گنج‌هایش را گروهی نیرومند به‌زحمت برمی‌داشتند. آیهٔ ۷۷ قصص چهار سفارش بزرگ به قارون دارد: خانهٔ آخرت را بجوی، بهرهٔ دنیا را فراموش مکن، نیکی کن و به‌دنبال فساد مباش. آیهٔ ۸۰ هم پاداش خدا را برای مؤمنِ شایسته‌کار بهتر می‌داند و می‌گوید این پاداش جز به صابران داده نمی‌شود. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌گویی وارثِ واقعی پیامبر کیست و چرا پایهٔ عنوان درس، آیهٔ مقدمهٔ یعنی آیه‌های ۵ و ۶ سورهٔ قصص است.

۲

می‌نویسی آیهٔ مقدمهٔ درس را با ترجمهٔ کتاب و سه خواستهٔ خدا دربارهٔ مستضعفان زمین: منت گذاشتن، پیشوا و وارث قرار دادن.

۳

می‌شناسی سرآغاز داستان حضرت موسی و فرعون را از آیه‌های ۱ تا ۳ سورهٔ قصص بازگو می‌کنی و معنای واژه‌هایی مثل «نَتْلُوا» و «نَبَأ» و «شِیَعاً» را می‌دانی.

۴

می‌یابی وحی خدا به مادر موسی چه بود و چگونه با حرام شدن شیر مادرانِ شیرده، موسی به آغوش مادرش بازگشت.

۵

می‌خوانی حرف «ذ» و «ث» را با قرار دادن زبان بین دندان‌ها و مراقب هستی این دو حرف را با «ز» اشتباه نگیری.

۶

می‌نویسی سفارش‌های آیهٔ ۷۷ سورهٔ قصص به قارون و دعای حضرت موسی در مَدیَن را با ترجمهٔ کتاب و توصیهٔ قنوت.

نکات کلیدی

  1. ★عنوان درس یک فراخوان آشناست: «ای وارث پیامبر و قرآن و دین بیا»؛ یعنی وارثِ واقعی پیامبر کسی است که قرآن و دین او را زنده نگه دارد و دنبال کند؛ کتاب این عنوان را بالای صفحهٔ ۴۹ نوشته و آیهٔ مقدمه را کنارش آورده است (ص ۴۹).
  2. ★آیهٔ مقدمهٔ درس، آیه‌های ۵ و ۶ سورهٔ قصص است: ﴿وَنُریدُ اَن نَّمُنَّ عَلَی الَّذینَ اِستُضعِفوا فِی الْاَرضِ وَنَجعَلَهُم اَئِمَّةً وَنَجعَلَهُمُ الْوارِثین، وَنُمَکِّنَ لَهُم فِی الْاَرضِ وَنُرِیَ فِرعَونَ وَهامانَ وَجُنودَهُما مِنهُم ما کانوا یَحذَرون﴾ با ترجمهٔ کتاب «و می‌خواهیم بر مستضعفان زمین منت گذاریم و آنها را پیشوایان قرار دهیم و آنها را وارثان (در زمین) قرار دهیم؛ و توانمندی را برای آنها در زمین فراهم کنیم و به فرعون و هامان و سپاهیانشان همان را بنمایانیم که از آن بیم داشتند» (ص ۴۹).
  3. ★در این آیه سه خواستهٔ خدا دربارهٔ مستضعفان دیده می‌شود: اوّل «نَّمُنَّ» یعنی بر آنها منت می‌گذاریم و به آنها نعمت و عزّت می‌بخشیم؛ دوم «نَجعَلَهُم اَئِمَّةً» یعنی آنها را پیشوایان مردم قرار می‌دهیم؛ سوم «نَجعَلَهُمُ الْوارِثین» یعنی آنها را وارث زمین می‌کنیم؛ کتاب برای همین عبارت می‌گوید یعنی آنها را در زمین به حکومت برسانیم (ص ۴۹).
  4. ★«مُستَضعِف» کسی است که او را ضعیف و ناتوان کرده‌اند؛ فرعون چنین کاری با بنی‌اسرائیل کرد و خدا وعده داد این وضع را برعکس کند (ص ۴۹)؛ هامان وزیر فرعون بود و در قرآن همیشه در کنار فرعون از او یاد شده است؛ هر دو نماد کسانی‌اند که قدرت را ابزار ستم به مستضعفان کردند.
  5. ★آیه‌های قرائت جلسهٔ اوّل، آیه‌های ۱ تا ۱۲ سورهٔ قصص است که از صفحه‌های ۳۸۵ و ۳۸۶ قرآن کامل گرفته شده و سرآغاز داستان حضرت موسی است؛ کتاب این بخش را با کادر «خواندن در گروه، استماع و فردخوانی» پیش می‌برد؛ آیه‌ها را برای یکدیگر بخوانید و به قرائت آموزشی گوش بدهید (ص ۵۰).
  6. ★آیه‌های ۱ تا ۳ قصص: ﴿تِلکَ آیَتُ الْکِتابِ الْمُبین، نَتْلوا عَلَیکُم مِن نَّبَاِ مَوسی وَفِرعَونَ بِالْحَقِّ لِقَومٍ یُؤمِنون، اِنَّ فِرعَونَ عَلا فِی الْاَرضِ وَجَعَلَ اَهلَها شِیَعاً یَستَضعِفُ طائِفَةً مِنهُم یُذَبِّحُ اَبناءَهُم وَیَستَحیی نِساءَهُم اِنَّهُ کانَ مِنَ الْمُفسِدین﴾؛ ترجمهٔ کتاب: «این آیه‌های کتاب روشن است؛ برای تو از خبر موسی و فرعون به حق می‌خوانیم، برای گروهی که ایمان می‌آورند. آری، فرعون در زمین برتری جست و مردمش را گروه‌گروه کرد؛ یک گروهشان را ناتوان می‌کرد، پسرانشان را سر می‌برید و زنانشان را زنده نگه می‌داشت؛ آری او از تباهکاران بود» (ص ۵۰).
  7. ★نکتهٔ ظریف آیهٔ اوّل: این خبر «بِالْحَقِّ» یعنی بر پایهٔ حق و «لِقَومٍ یُؤمِنون» یعنی برای گروهی که ایمان می‌آورند خوانده می‌شود تا مؤمنان از نتیجهٔ استضعاف و استکبار درس بگیرند؛ «شِیَعاً» جمع «شِیعَة» است و یعنی گروه و دسته و همین دسته‌بندی، ریشهٔ سخن «مُستَضعِف» و «مُستَکبِر» در این داستان است (ص ۵۰).
  8. ★آیهٔ ۷ قصص: ﴿وَاَوحَینا اِلی اُمِّ موسی اَنِ اِرضَعیِه فَاِذا خِفتَ عَلَیهِ فَاَلقیِه فِی الْیَمِّ وَلا تَخافی وَلا تَحزَنی اِنّا رادُّهُ اِلَیکِ وَجاعِلُهُ مِنَ الْمُرسَلین﴾؛ خدا به مادر موسی فرمان داد شیر بدهد و اگر ترسید کودک را در یَمّ (رود نیل) بیندازد؛ «رادُّهُ اِلَیکِ» یعنی ما او را به تو بازمی‌گردانیم و خدا وعده داد او را از پیامبران قرار دهد (ص ۵۰).
  9. ★فرعون دشمن را به خانهٔ خودش آورد و نمی‌دانست همین کودک، برون‌کنندهٔ حکومت او می‌شود؛ خدا برای اجرای وعدهٔ بازگرداندن، خوردن شیر هر مادر شیرده‌ای را بر موسی حرام کرد تا کار به آغوش مادر خودش برسد (آیهٔ ۱۲: ﴿وَحَرَّمنا عَلَیهِ الْمَراضِعَ مِن قَبلُ﴾)؛ پس دشمنان با نقشهٔ خودشان بذر نابودی خودشان را کاشتند و نقشهٔ خدا از همهٔ نقشه‌ها برتر است (ص ۵۱).
  10. ★دعای حضرت موسی در شهر مَدیَن (آیهٔ ۲۴ سورهٔ قصص): ﴿رَبِّ اِنّی لِما اَنزَلتَ اِلَیَّ مِن خَیرٍ فَقیرٌ﴾ با ترجمهٔ کتاب «پروردگارا، هر خیر و نیکی بر من فرستی، به آن نیازمندم.»؛ کتاب می‌گوید این دعای زیبا و پرمعنا را با توجه به معنایش حفظ کن و در قنوت نمازت بخوان (ص ۵۲).
  11. ★جلسهٔ دوم با تمرین تلفظ دو حرف «ذ» و «ث» شروع می‌شود: هر دو حرف نوک‌زبانی و با قرار دادن زبان بین دندان‌ها تلفظ می‌شوند و باید مراقب باشی آنها را با «ز» اشتباه نگیری؛ «ز» بدون قرار گرفتن زبان بین دندان‌ها ادا می‌شود؛ نمونه‌های تمرین «ذ»: «اَعوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم» و «صِراطَ الَّذینَ اَنعَمتَ عَلَیهِم» و «اِذا جاءَ نَصْرُ اللهِ وَالفَتحُ» و نمونهٔ تمرین «ث»: «ثَوابُ اللهِ» (ص ۵۳).
  12. ★آیه‌های قرائت جلسهٔ دوم، داستان قارون است؛ آیه‌های ۷۶ تا ۸۰ سورهٔ قصص که از صفحه‌های ۳۹۴ و ۳۹۵ قرآن کامل گرفته شده‌اند؛ قارون از قوم خودِ موسی و هم‌قبیلهٔ آن حضرت بود و با ثروت فراوانش بر قومش ستم کرد («اِنَّ قارونَ کانَ مِنْ قَومِ مُوسی… فَبَغی عَلَیهِم»)؛ آیهٔ ۷۶ می‌گوید کلیدهای گنج‌هایش را گروهی نیرومند به‌زحمت برمی‌داشتند و قومش به او گفتند «لا تَفرَح» یعنی شادمانی مکن، چون خدا شادمانانِ فریفتهٔ ثروت را دوست ندارد؛ نام قارون در قرآن نماد انسانی است که ثروت را با ارج انسانی اشتباه می‌گیرد (ص ۵۴ و ۵۵).
  13. ★آیهٔ ۷۷ قصص چهار سفارش دارد: ﴿وَابْتَغِ فیمآ آتاکَ اللهُ الدّارَ الْآخِرَةَ﴾ یعنی در آنچه خدا به تو داده خانهٔ آخرت را بجوی؛ ﴿وَلا تَنْسَ نَصیبَکَ مِنَ الدُّنیا﴾ یعنی بهرهٔ خود را از دنیا فراموش مکن؛ ﴿وَاَحسِن کَما اَحسَنَ اللهُ اِلَیکَ﴾ یعنی نیکی کن همان‌طور که خدا به تو نیکی کرده؛ ﴿وَلا تَبْغِ الْفَسادَ فِی الْاَرضِ﴾ یعنی هرگز در زمین به‌دنبال تباهی مباش (ص ۵۵ و ۵۶).
  14. ★آیهٔ ۸۰ قصص: ﴿وَقالَ الَّذینَ اوتُوا الْعِلْمَ وَیلَکُم ثَوابُ اللهِ خَیرٌ لِمَن آمَنَ وَعَمِلَ صالِحاً وَلا یُلَقّاها اِلّا الصّابِرون﴾؛ دانایان ثروت را معیار ارج نمی‌دانستند و پاداش خدا را برای مؤمنِ شایسته‌کار بهتر می‌دانستند؛ این پاداش جز به صابران داده نمی‌شود؛ پس ایمان، کار شایسته و صبر سه شاخهٔ یک درخت‌اند و قارون هیچ‌کدام را نداشت (ص ۵۵).

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ آموزش قرآن پایهٔ هشتم — صفحات ۴۹ تا ۵۶ کتاب — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۵ از ۱۲