آموزش قرآن ۸سورهٔ شعراءتلفظ «ق» و «غ»

درس ۳: همه عالم جمال طلعت اوست

خدا در زمین از هر نوع گیاه ارزشمند و مفیدی رویانده است؛ کافی است به زمین نگاه کنی تا از این نشانهٔ قدرت او درس بگیری.

شروع درس • صفحات ۳۰ تا ۳۸ کتاب

عنوان این درس از بیت سعدی است و می‌گوید هرچه در عالم می‌بینی، جلوه‌ای از جمال خداست. در جلسهٔ اوّل با آیهٔ مقدمهٔ درس و آیه‌های اوّل داستان حضرت موسی در سورهٔ شعراء روبه‌رو می‌شوی و دو نکتهٔ ترجمه یاد می‌گیری. جلسهٔ دوم مال داستان حضرت نوح در همین سوره و تمرین تلفظ دو حرف «ق» و «غ» است؛ آخرش هم برنامهٔ خانهٔ نورانی و سفارش قرآن دربارهٔ پدر و مادر منتظرته.

صفحات ۳۰ تا ۳۳ کتاب

آیهٔ مقدمه، تدبر و قرائت سورهٔ شعراء

آیه‌های ۷ تا ۱۵ شعراء، درک معنا و دو نکتهٔ ترجمه

پدربزرگ و مادربزرگ کنار هم
پدربزرگ و مادربزرگ؛ از صفحه‌های پایانی درس (ص ۳۸)

درس سوم با بیت سعدی «همه عالم جمال طلعت اوست» باز می‌شود؛ یعنی هرچه در عالم است، جلوه‌ای از زیبایی و جمال خداست و چشمِ بیننده هر جا را نگاه کند، او را می‌بیند. پایهٔ این عنوان، آیهٔ مقدمهٔ درس است: آیه‌های ۷ تا ۹ سورهٔ شعراء که ما را به نگاه کردن به زمین دعوت می‌کنند. کتاب این بیت را بالای صفحهٔ ۳۰ نوشته و آیهٔ مقدمه را کنارش آورده است.

📖 متن کتاب:

﴿اَوَلَم یَرَوا اِلَی الاَرضِ اَنبَتنا فیها مِن کُلِّ زَوجٍ کَریمٍ، اِنَّ فی ذٰلِکَ لَآیَةً، وَما کانَ اَکثَرُهُم مُؤمِنین، وَاِنَّ رَبَّکَ لَهُوَ اَلعَزیزُ اَلرَّحیم﴾ (سورهٔ شعراء، آیه‌های ۷ تا ۹) — «آیا (اینها) به زمین نگاه و دقت نکردند که در آن از هر نوع گیاه ارزشمند و مفیدی رویاندیم؟ قطعاً در آن آیه‌ای (از قدرت خدا) است، ولی بیشترشان مؤمن نبودند؛ و آری، پروردگار تو عزیز و رحیم است.»
بیشتر بدانید: شاعر عنوان درس
مصراع «همه عالم جمال طلعت اوست» که عنوان درس است، از سعدی شاعر بزرگ ایرانی است. سعدی در سدهٔ هفتم هجری می‌زیست و گلستان و بوستان از آثار مشهور اویند. جالب است بدانی مصراع دوم آن بیت هم چقدر جالب است: «همه نقش عالم شکل خیال اوست».

به شیوهٔ سخن گفتن خدا در این آیه‌ها دقت کن: اوّل پرسش مطرح می‌شود که «آیا به زمین نگاه و دقت نکردند؟» و بعد پاسخ روشن است: ما در زمین از هر نوع گیاه ارزشمند و مفیدی رویاندیم. این شیوهٔ پرسش و پاسخ از تو می‌خواهد فقط نگاه نکنی، بلکه با دقت بنگری.

کلمهٔ «زَوج» یعنی نوع و گونه و «کَریم» یعنی گیاهی که هم زیباست و هم به کار مردم می‌آید؛ مانند درختان میوه، غله‌ها و گیاهان دارویی. پس رویش گیاهان گوناگون، نشانه‌ای از قدرت و رحمت خدای عزیز و مهربان است. همین امروز می‌توانی در حیاط مدرسه سه گیاه «کَریم» پیدا کنی.

فکر کن و گفت‌وگو کن

سؤال تدبر کتاب (ص ۳۰): رویش گیاهان گوناگون و ارزشمند نشانهٔ چه چیزی است؟ پاسخت را در کلاس بگو و آن را با آیهٔ هشتم هماهنگ کن که می‌گوید قطعاً در این کار آیه‌ای از قدرت خداست. بعد کمی فکر کن: وقتی خودت به باغ یا مزرعه نگاه می‌کنی، کدام پیام خدا زودتر به دلت می‌رسد؟

پاسخ تدبر (کتاب — ص ۳۰)

رویش گیاهان گوناگون و ارزشمند در زمین نشانهٔ چه چیزی است؟

فعالیت (کتاب — ص ۳۰)
  1. ۱آیه‌های ۷ تا ۹ سورهٔ شعراء را همراه با رمزینهٔ سریع پاسخ بخوان.
  2. ۲ترجمهٔ همین آیه‌ها را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کن.
  3. ۳با توجه به آیه‌ها به سؤال تدبر کتاب پاسخ بده: رویش گیاهان گوناگون و ارزشمند نشانهٔ چه چیزی است؟
  4. ۴به انتخاب خودت یک جمله (پیام قرآنی) از این آیه‌ها را از حفظ بخوان.

💡 صورت فعالیت کتاب: «آیات ۷ تا ۹ سورۀ شعراء را همراه با رمزینۀ سریع پاسخ بخوانید و ترجمۀ آنها را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کنید» و «به انتخاب خود یک جمله (پیام قرآنی) از این آیات را از حفظ بخوانید». اول خودت امتحان کن، بعد پاسخ را باز کن.

پاسخ فعالیت (کتاب — ص ۳۰)

به انتخاب خودت یک جمله (پیام قرآنی) از آیه‌های ۷ تا ۹ سورهٔ شعراء را از حفظ بخوان.

آیه‌های قرائت این جلسه، ادامهٔ آیهٔ مقدمه است و داستان حضرت موسی و فرعون را آغاز می‌کند؛ صفحهٔ آن، صفحهٔ ۳۶۷ قرآن کامل است. کتاب روش مطالعه را در سربرگ صفحه آورده: خواندن در گروه، استماع و فردخوانی. یعنی اوّل آیه‌ها را در گروه دو یا سه نفره برای یکدیگر می‌خوانی، بعد قرائت آموزشی را گوش می‌دهی و در پایان جدا و بلند می‌خوانی.

مرحلهٔ ۱: خواندن در گروه

آیه‌ها را در گروه دو یا سه نفره برای هم بخوانید؛ هر کس یک جمله بخواند تا وقف‌ها و اتصال‌ها به گوش همه برسد.

روی هر پله بزن تا توضیحش را ببینی

📖 متن کتاب:

﴿وَاِذ نادَی رَبُّکَ موسی اَنِ اِتِ الْقَومَ الظّالِمین، قَومَ فِرعَونَ اَلا یَتَّقون، قالَ رَبِّ اِنّی اَخافُ اَن یُکَذِّبون، وَیَضیقُ صَدری وَلا یَنطَلِقُ لِسانی فَاَرسِل اِلی هارون، وَلَهُم عَلَیَّ ذَنبٌ فَاَخافُ اَن یَقتُلون، قالَ کَلّا فَذهَبا بِآیاتِنا اِنّا مَعَکُم مُستَمِعون﴾ (سورهٔ شعراء، آیه‌های ۱۰ تا ۱۵) — «و یاد کن زمانی را که پروردگارت موسی را فرا خواند که: به سوی قوم ستمکار برو؛ یعنی قوم فرعون. آیا پروا نمی‌کنند؟ گفت: پروردگارا، می‌ترسم مرا تکذیب کنند، و سینه‌ام تنگ می‌شود و زبانم گویا نیست؛ پس به هارون هم (نمایندگی را) بسپار. و آنها (به خاطر کشتن مردی) بر من گناهی دارند، پس می‌ترسم مرا بکشند. فرمود: هرگز (نترس)، پس با آیه‌های ما بروید؛ ما با شما هستیم و می‌شنویم.»

در این آیه‌ها حضرت موسی سه نگرانی را با خدا در میان می‌گذارد: تکذیب شدن، تنگی سینه و ناگویا بودن زبان، و خطر کشته شدن. خدا هم هر سه نگرانی را با یک پاسخ آرام می‌کند: «کَلّا» یعنی هرگز نترس، و بعد قول می‌دهد همراه آنها باشد و بشنود. جملهٔ «اِنّا مَعَکُم مُستَمِعون» خیلی آرام‌بخش است؛ وقتی خدا با تو باشد و بشنود، دیگر ترس جایی ندارد.

🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!

۰ از ۶ وصل شد

واژهٔ قرآنی

معنا

نکتهٔ ترجمه: فعل مفرد با معنای جمع (کتاب — ص ۳۲)
گاهی فعل مفرد است، اما با نگاه به سایر اجزای جمله به صورت جمع معنا می‌شود. کتاب مثال «فَسَجَدَتِ اَلمَلائِکَة» را از سورهٔ حجر (آیهٔ ۳۰) آورده که ترجمه‌اش می‌شود «پس سجده کردند فرشتگان». یعنی همهٔ فرشتگان با هم سجده کردند، نه فقط یکی از آنها.
نکتهٔ ترجمه: «اِنَّ» و حرف تأکید «لَـ» (کتاب — ص ۳۲)
معمولاً در جمله‌هایی که با «اِنَّ» شروع می‌شوند، حرف تأکید «لَـ» هم می‌آید؛ اما لازم نیست در فارسی این حرف را معنا کنی. کتاب مثال می‌زند: «اِنَّ اللهَ بِالنّاسِ لَرَؤُفٌ رَحیم» یعنی «قطعاً خدا نسبت به مردم بسیار دلسوز و مهربان است» (حج ۶۵). همین الگو را در آیهٔ مقدمهٔ درس هم می‌بینی: «اِنَّ فی ذٰلِکَ لَآیَةً» یعنی «قطعاً در آن آیه‌ای است».
تمرین حل‌شده (کتاب — ص ۳۲)

معنای «اَوَلَم یَرَوا اِلَی الاَرضِ اَنبَتنا فیها مِن کُلِّ زَوجٍ کَریمٍ» را بنویس.

ترکیب قرآنیترجمه
اَوَلَم یَرَوا اِلَی الاَرضآیا به زمین نگاه و دقت نکردند
اَنبَتنا فیها مِن کُلِّ زَوجٍ کَریمٍدر آن از هر نوع گیاه ارزشمند و مفیدی رویاندیم
اِنَّ فی ذٰلِکَ لَآیَةًقطعاً در آن آیه‌ای (از قدرت خدا) است
وَما کانَ اَکثَرُهُم مُؤمِنینولی بیشترشان مؤمن نبودند
وَاِنَّ رَبَّکَ لَهُوَ اَلعَزیزُ اَلرَّحیمو آری، پروردگار تو عزیز و رحیم است

درک و فهم آیات — ترجمهٔ ترکیب‌های آیهٔ مقدمهٔ درس (کتاب — ص ۳۲)

فعالیت سوم (کتاب — ص ۳۲)
  1. ۱ترجمهٔ آیه‌های ۷ تا ۹ سورهٔ شعراء را با کمک جدول بالا کامل کن.
  2. ۲کتاب می‌گوید آخرین آیهٔ صفحهٔ ۳۷۰ قرآن کریم یک دعای زیبای قرآنی است؛ با دقت در آیه‌های قبل از آن بفهم این دعا از زبان کدام پیامبر است.
  3. ۳آن دعا را همراه با ترجمه بنویس و سعی کن بخوانی.

💡 راهنمای خودمانی: این دعا در آیه‌های ۸۳ تا ۸۵ سورهٔ شعراء است و از زبان حضرت ابراهیم؛ چون آیه‌های پیش از آن، سخنان ایشان است: «رَبِّ هَب لی حُکماً وَاَلحِقنی بِالصّالِحین، وَاجعَل لی لِسانَ صِدقٍ فی الّاخِرین، وَاجعَلنی مِن وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعیم» یعنی «پروردگارا، فرمانروایی به من ببخش و مرا به شایستان بپیوند؛ و برایم زبان حق در میان آیندگان قرار بده؛ و مرا از بهره‌مندان بهشت قرار بده». اول خودت امتحان کن، بعد پاسخ را باز کن.

پاسخ فعالیت سوم (کتاب — ص ۳۲)

آخرین آیهٔ صفحهٔ ۳۷۰ قرآن کریم یک دعای زیبای قرآنی است؛ بفهم این دعا از زبان کدام پیامبر است و آن را همراه با ترجمه بنویس.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۳ از ۱۲