خدا میفرماید مرا بخوانید تا شما را پاسخ گویم؛ او آمرزندهٔ گناه و پذیرندهٔ توبه و سختکیفر و صاحب نعمت فراوان است.
شروع درس • صفحات ۱۰۹ تا ۱۱۸ کتاب
در این درس پایانی، خداوند خود را با چهار صفت معرفی میکند: آمرزندهٔ گناه، پذیرندهٔ توبه، سختکیفر و صاحب نعمت فراوان. عنوان درس مصراعی از مناجات است: «یا غافرَ الخطایا! ردیابِ بینوا را»؛ یعنی ای آمرزندهٔ خطاها، بینوای گمشده را بیاب و دستش را بگیر. جلسهٔ اوّل آیههای آغازین سورهٔ غافر را میخوانی، جلسهٔ دوم دعوت خدا به دعا و یادکرد نعمتهای اوست و در بخش «راز سرانگشتان» و «قرائت و نیایش»، کتاب را با آزمایش اثر انگشت و مناجات امیرالمؤمنین در مسجد کوفه به پایان میرسانی.
صفحات ۱۰۹ تا ۱۱۲ کتاب
آیهٔ ۳ سورهٔ غافر و آیههای ۱ تا ۱۳ همان سوره (صفحهٔ ۴۶۷ قرآن کریم)؛ قرائت، درک معنا و ترجمه




درس دوازدهم، آخرین درس کتاب، با دو مصراع مناجاتگونه آغاز میشود: «یا غافرَ الخطایا! ردیابِ بینوا را» و «یا واهبَ العطایا! تغییر ده قضا را».
یعنی ای آمرزندهٔ خطاها، بینوای گمشده را بیاب و دستش را بگیر؛ ای بخشندهٔ عطاها، تقدیر را به لطف خود تغییر بده. پایهٔ این عنوان، آیهٔ مقدمهٔ درس است: آیهٔ ۳ سورهٔ غافر که کتاب آن را در صفحهٔ ۱۰۹ بالای درس آورده و فعالیتهای بخوان، تدبّر و حفظ را زیر آن گذاشته است.
📖 متن کتاب:
در این آیه خداوند چهار صفت از خودش میگوید: آمرزندهٔ گناه، پذیرندهٔ توبه، سختکیفر و صاحب نعمت فراوان. نکتهٔ ظریف اینجاست که دو صفت اوّل امید میبخشند و صفت سوم مرزها را نگه میدارد؛ یعنی بخشندگی خدا بیحساب نیست و ستمگران بیکیفر نمیمانند.
پایان آیه هم دو ستون ایمان را کنار هم میگذارد: یگانگی خدا («لا اِلٰهَ اِلّا هُوَ») و بازگشت همه به سوی او («اِلَیهِ الْمَصیر»).
فکر کن و گفتوگو کن
کتاب در بخش تدبّر (ص ۱۰۹) دو پرسش طرح کرده است: در آیهٔ ۳ سورهٔ غافر، خداوند خود را با چه ویژگیهایی معرفی کرده است؟ پاسخ را از دل چهار صفت آیه پیدا کن و ببین هر صفت برای کدام لحظهٔ زندگی تو پناه است. پرسش دوم کتاب این است که دو جملهٔ «لا اِلٰهَ اِلّا هُوَ» و «اِلَیهِ الْمَصیر» با جملهٔ «اِنّا لِلّهِ وَاِنّا اِلَیهِ راجِعون» چه ارتباطی دارد؛ با خود فکر کن: هر سه به یگانگی خدا و بازگشت به سوی او اشاره میکنند.
تدبّر کتاب (ص ۱۰۹): در آیهٔ ۳ سورهٔ غافر، خداوند خود را با چه ویژگیهایی معرفی کرده است؟
💡 صورت فعالیت کتاب: «آیۀ ۳ سورۀ غافر را همراه با رمزینۀ سریع پاسخ بخوانید و ترجمۀ آن را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کنید» و «دو جمله (پیام قرآنی) از این آیه را از حفظ بخوانید».
قرائت جلسهٔ اوّل، آیههای ۱ تا ۱۳ سورهٔ غافر است که از صفحهٔ ۴۶۷ قرآن کریم گرفته شده است. سوره با حروف مقطعهٔ «حٰم» آغاز میشود، معرفی میکند که این کتاب از جانب کیست و او چه صفتی دارد و بعد از داستان تکذیبگران و فرشتگانی میگوید که برای مؤمنان آمرزش میخواهند.
کتاب این آیهها را با کادر «خواندن در گروه، استماع و فردخوانی» پیش میبرد تا وقف و آهنگ آیهها درست در گوشت بنشیند.
مرحلهٔ ۱: خواندن در گروه
آیهها را در گروههای دو یا سه نفره برای یکدیگر بخوانید؛ هر کس یک جمله بخواند تا وقفها و اتصالها به گوش همه برسد.
📖 متن کتاب:
📖 متن کتاب:
در ادامهٔ همین آیهها، مؤمنانی دیده میشوند که به گناهان خود اعتراف میکنند و میپرسند آیا راهی برای بیرون رفتن از آتش هست؛ خدا در آیههای بعد، بهشت عدن و روزیِ فروفرستاده از آسمان را به آنان بشارت میدهد و یادآور میشود که یادِ او تنها به کسی میسازد که خودش به سویش بازگردد.
در آیهٔ ۱۱ نیز از دو مرگ و دو زندگی سخن گفته شده است: زندگی دنیا میان دو مرگ است و زندگی واقعی، پس از مرگ دوم، در آخرت. این آیهها همان کسانی را امیدوار میکنند که مثل این درس دوباره برمیگردند: توبهکنندگانی که خدای «غٰافِرِ الذَّنبِ» در انتظارشان است.
این بخش از آیهٔ ۷ سورهٔ غافر را ترجمه کن؛ فرشتگان برای مؤمنان چه میخواهند؟ «یُسَبِّحونَ بِحَمدِ رَبِّهِم وَیُؤمِنونَ بِهِ وَیَستَغفِرونَ لِلَّذینَ آمَنوا»
🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!
۰ از ۵ وصل شدترکیب قرآنی
معنا
| ردیف | کلمه | معنا |
|---|---|---|
| ۱ | تَنزیل | نازل کردن؛ فروفرستادن |
| ۲ | غافِر | آمرزنده |
| ۳ | عِقاب | کیفر؛ مجازات |
| ۴ | ذو، ذا، ذی | دارای؛ صاحب |
| ۵ | قابِل | پذیرنده؛ قبولکننده |
| ۶ | طَول | نعمت فراوان |
| ۷ | تَوب، تَوبَة | بازگشت؛ توبه |
| ۸ | یَقبَل | قبول میکند؛ میپذیرد |
فعالیت اوّل کتاب (ص ۱۱۱) — جدول معنای واژههای جلسهٔ اوّل
💡 صورت فعالیت کتاب: «معنای این ترکیبها و جملههای قرآنی را بنویسید».
آیههای ۱ تا ۳ سورهٔ غافر را ترجمه کن. کتاب برای «غٰافِرِ الذَّنبِ وَقٰابِلِ التَّوبِ» دو جایخالی با راهنمای «....... ، ....... کننده» گذاشته است.
پیام قرآنی «فقط برای خدا» (کتاب — ص ۱۱۲): عبارت «فقط خدا را بخوانیم، در حالی که دین خود را برای او خالص کنیم» از کدام آیه است و ترجمهٔ آن چیست؟
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!
آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.
بزن بریم آزمون!لینکهای مرتبط
درس ۱۲ از ۱۲