آموزش قرآن ۸سورهٔ صسورهٔ زُمَر

درس ۱۱: همنشین تو از تو به باشد

سعدی می‌گوید همنشین تو از تو به باشد تا تو را عقل و دین بیفزاید؛ قرآن هم می‌فرماید سخن نیک را گوش کن و از بهترین آن پیروی کن.

شروع درس • صفحات ۱۰۱ تا ۱۰۸ کتاب

در این درس سراغ آیه‌های ۱۷ و ۱۸ سورهٔ زُمَر می‌رویم؛ آیه‌هایی که بشارت برای کسانی است که از طاغوت دوری کردند و سخن نیک را گوش دادند. جلسهٔ اوّل به داوری حضرت داوود در سورهٔ ص می‌پردازد و به تو می‌آموزد میان حق و هوی و هوس، حق را برگزینی. جلسهٔ دوم دوباره به زُمَر برمی‌گردد و در بخش «پرواز به سوی آسمان» با راز سینهٔ گشاده آشنا می‌شوی.

صفحات ۱۰۱ تا ۱۰۴ کتاب

آیهٔ مقدمه و داوری داوود

آیه‌های ۱۷ و ۱۸ سورهٔ زُمَر و آیه‌های ۲۶ و ۲۷ سورهٔ ص؛ قرائت، درک معنا و ترجمه

فضانورد در ایستگاه فضایی
فضانورد؛ از بخش پرواز به سوی آسمان (ص ۱۰۸)

عنوان درس یازدهم مصراعی از سعدی است: «همنشین تو از تو به باشد»؛ مصراع بعدی آن می‌گوید «تا تو را عقل و دین بیفزاید». یعنی هم‌نشین و رفیقت باید از تو بهتر باشد تا بر عقل و دینت بیفزاید. پایهٔ این عنوان، آیهٔ مقدمهٔ درس است: آیه‌های ۱۷ و ۱۸ سورهٔ زُمَر که کتاب آنها را در صفحهٔ ۱۰۰ آورده و ترجمهٔ آنها در بخش درک و فهم کامل می‌شود.

📖 متن کتاب:

﴿وَالَّذینَ اجتَنَبوا الطّاغوتَ اَن یَعبُدوها وَاَنابوا اِلَی اللهِ لَهُمُ الْبُشریٰ فَبَشِّر عِبادِ، الَّذینَ یَستَمِعونَ الْقَولَ فَیَتَّبِعونَ اَحسَنَهُ اُولٰئِکَ الَّذینَ هَداهُمُ اللهُ وَاُولٰئِکَ هُم اُولُوا الاَلبابِ﴾ (سورهٔ زُمَر، آیه‌های ۱۷ و ۱۸) — «و کسانی که از طاغوت دوری کردند که او را نپرستند و به سوی خدا بازگشتند، برای آنها بشارت است؛ پس بندگانم را بشارت بده. همان کسانی که سخن را گوش می‌دهند و از بهترین آن پیروی می‌کنند؛ آنها کسانی‌اند که خدا هدایتشان کرده و همان خردمندانند.»

در آیهٔ اوّل، دو کار بندگانِ بشارت‌یافته معرفی می‌شود: دوری از طاغوت و بازگشت به خدا. طاغوت یعنی هر سرکشِ نافرمانی که مانع عبادت خدا می‌شود. در آیهٔ دوم، ویژگی این بندگان می‌آید: سخن را گوش می‌دهند اما از هر سخنی پیروی نمی‌کنند؛ از بهترین سخن پیروی می‌کنند و این هوشمندی است، نه دنباله‌روی بی‌فکر.

چرا «خردمندان»؟
«لُبّ» در عربی هم به معنای عقل است و هم هستهٔ هر چیز؛ پس «اُولُوا الاَلباب» یعنی صاحبان هسته و درک؛ کسانی که به جای پوستِ بیرونیِ سخن، مغز و بهترینِ آن را برمی‌گزینند. کتاب (ص ۱۰۵) همین واژه را «خردمندان» ترجمه کرده است؛ زیرا انتخاب بهترین سخن، نتیجهٔ خردمندی است.

فکر کن و گفت‌وگو کن

کتاب در بخش تدبّر (ص ۱۰۰) دو پرسش طرح کرده است: بندگان خردمند خداوند، «اُولُوا الاَلباب»، چه کسانی هستند؟ پاسخ را خودِ آیه می‌دهد: کسانی که خدا هدایتشان کرده و از بهترین سخن پیروی می‌کنند. پرسش دوم را هم ببین: تفاوت «قَول حَسَن» و «قَول سَوء» چیست و آیا باید به هر سخنی گوش داد؟ با خود فکر کن: گوش دادن آزادی است، اما پیروی باید پس از سنجش و انتخاب بهترین باشد.

حل نمونهٔ تدبّر

تدبّر کتاب (ص ۱۰۰): بندگان خردمند خداوند، «اُولُوا الاَلباب»، چه کسانی هستند؟

فعالیت آیهٔ مقدمه (کتاب — ص ۱۰۰)
  1. ۱آیه‌های ۱۷ و ۱۸ سورهٔ زُمَر را همراه با رمزینهٔ سریع پاسخ بخوان.
  2. ۲ترجمهٔ این آیه‌ها را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کن.
  3. ۳به دو پرسش تدبّر کتاب پاسخ بده: «اُولُوا الاَلباب» چه کسانی هستند و تفاوت قول حَسَن و قول سَوء چیست؟
  4. ۴سه جملهٔ اوّل این آیه‌ها را از حفظ بخوان.

💡 صورت فعالیت کتاب: «آیات ۱۷ و ۱۸ سورۀ زمر را همراه با رمزینۀ سریع پاسخ بخوانید و ترجمۀ آنها را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کنید» و «سه جمله اول این آیات را از حفظ بخوانید».

قرائت جلسهٔ اوّل، آیه‌هایی از سورهٔ ص است (صفحهٔ ۴۵۴ قرآن کریم) دربارهٔ داوری حضرت داوود. دو شاکی از دیوار به محراب داوود بالا آمدند و نزاع خود بر سر گوسفندان را گفتند.

داوود بی‌آنکه سخن شاکی دوم را کامل بشنود، به نفع اوّلی داوری کرد؛ سپس دانست که این دیدار آزمایش خدا بود و استغفار کرد. درس این داستان برای داوری‌های خودمان هم روشن است: پیش از قضاوت، دو طرف ماجرا را بشنو.

📖 متن کتاب:

﴿یٰا دٰاوودُ اِنّا جَعَلنٰکَ خَلیفَةً فِی الاَرضِ فَاحکُم بَینَ النّاسِ بِالْحَقِّ وَلا تَتَّبِعِ الْهَویٰ فَیُضِلَّکَ عَن سَبیلِ اللهِ، اِنَّ الَّذینَ یَضِلّونَ عَن سَبیلِ اللهِ لَهُم عَذابٌ شَدیدٌ بِمٰا نَسوا یَومَ الْحِسابِ﴾ (سورهٔ ص، آیه‌های ۲۶ و ۲۷) — «ای داوود، ما تو را جانشین در زمین قرار دادیم؛ پس میان مردم به حق داوری کن و از هوی و هوس پیروی نکن که تو را از راه خدا گمراه می‌سازد. کسانی که از راه خدا گمراه شوند، به سبب فراموشی روز حساب، عذابی سخت دارند.»

خداوند داوود را «خَلیفَة» یعنی جانشین در زمین نامید و به او فرمان داد میان مردم به حق داوری کند. سپس دو هشدار داد: از هوی و هوس پیروی نکن، چون تو را از راه خدا گمراه می‌کند؛ و بدان که گمراهان از راه خدا عذابی سخت دارند، به سبب فراموشی روز حساب. پس داوری درست، هم به حق بودن می‌خواهد و هم دلی سالم که اسیر خواسته‌های خودش نباشد.

🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!

۰ از ۵ وصل شد

ترکیب قرآنی

معنا

ردیفکلمهمعنا
۱خَلیفَةجانشین
۲اُحکُمحکم کن، قضاوت کن
۳لا تَتَّبِعپیروی نکن
۴سَبیلراه؛ جمع: سُبُل
۵یُضِلّگمراه می‌کند

فعالیت اوّل کتاب (ص ۱۰۲) — جدول معنای واژه‌های جلسهٔ اوّل

حل نمونهٔ درک و فهم

این بخش از آیهٔ ۲۶ سورهٔ ص چگونه ترجمه می‌شود؟ «یٰا دٰاوودُ اِنّا جَعَلنٰکَ خَلیفَةً فِی الاَرضِ فَاحکُم بَینَ النّاسِ بِالْحَقّ»

حل نمونهٔ درک و فهم

این بخش از آیهٔ ۲۶ سورهٔ ص چگونه ترجمه می‌شود؟ «وَلا تَتَّبِعِ الْهَویٰ فَیُضِلَّکَ عَن سَبیلِ اللهِ»

پیام قرآنی «تدبّر در آیات قرآن» (کتاب — ص ۱۰۳)
کتاب می‌گوید خداوند در سورهٔ ص، قرآن را کتابی معرفی می‌کند که پرخیر و برکت است و آیه‌هایش برای تدبّر نازل شده‌اند. این آیه، آیهٔ ۲۹ سورهٔ ص است: «کِتٰبٌ اَنزَلنٰهُ اِلَیکَ مُبٰرَکٌ لِیَدَّبَّروا اٰیاتِهِ». تو این آیه را در قرآن پیدا کن و همراه با معنا بنویس. تدبّر یعنی نگاه کردن به پشتِ آیه‌ها و یافتن پیام آنها برای زندگی خودمان.
حل نمونهٔ پیام قرآنی

پیام قرآنی «تدبّر در آیات قرآن» (کتاب — ص ۱۰۳): آیهٔ «کِتٰبٌ اَنزَلنٰهُ اِلَیکَ مُبٰرَکٌ لِیَدَّبَّروا اٰیاتِهِ» از کدام سوره است و چه می‌گوید؟

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۱۱ از ۱۲