آموزش قرآن ۸سورهٔ یسسورهٔ صافّات

درس ۱۰: دستور خدا، سالم رب توست

خداوند بر حضرت ابراهیم درود فرستاد و فرمود نیکوکاران را نیز چنین پاداش می‌دهیم؛ پس دستور و ذکر خدا، امانِ جان تو نزد اوست.

شروع درس • صفحات ۹۲ تا ۱۰۰ کتاب

در این درس با آیه‌های ۱۰۹ تا ۱۱۱ سورهٔ صافّات آشنا می‌شوی؛ آیه‌هایی که درود خدا بر ابراهیم و پاداش نیکوکاران را اعلام می‌کنند. سپس داستان «اَصحابِ قَریَة» را در سورهٔ یس می‌خوانی و با مردی همراه می‌شوی که از دورترین گوشهٔ شهر با شتاب برای یاری پیامبران آمد. جلسهٔ دوم به بشارت اسحاق برمی‌گردد و در پایان، کار با کتاب «تفسیر نمونه» و فهرست موضوعی را یاد می‌گیری.

صفحات ۹۲ تا ۹۵ کتاب

آیهٔ مقدمه و داستان مردانگی

آیه‌های ۱۰۹ تا ۱۱۱ سورهٔ صافّات و آیه‌های ۱۳ تا ۲۷ سورهٔ یس؛ قرائت، درک معنا و ترجمه

صفحهٔ آغاز جزء سی‌ام قرآن با تذهیب
صفحهٔ آغاز جزء سی‌ام قرآن کریم با تذهیب (ص ۹۹)

درس دهم با دو مصراع شاعرانه آغاز می‌شود: «دستور خدا، سالم رب توست» و «ذکر تو و احترام رب توست». یعنی دستور و ذکر تو، امان و سلامِ جان تو نزد پروردگار است. پایهٔ این عنوان، آیهٔ مقدمهٔ درس است: آیه‌های ۱۰۹ تا ۱۱۱ سورهٔ صافّات که کتاب آنها را در صفحهٔ ۹۲ بالای درس آورده و فعالیت‌های بخوان، تدبّر و حفظ را زیر آن گذاشته است.

📖 متن کتاب:

﴿سَلٰامٌ عَلیٰ اِبرٰهیم، کَذٰلِکَ نَجزی الْمُحسِنین، اِنَّهُ مِن عِبٰادِنا لِلْمُؤمِنین﴾ (سورهٔ صافّات، آیه‌های ۱۰۹ تا ۱۱۱) — «سلام بر ابراهیم؛ ما نیز نیکوکاران را چنین پاداش می‌دهیم؛ آری، او از بندگانِ مؤمنِ ما بود.»

در این سه آیه، خداوند داستان تسلیم ابراهیم را با درودی ویژه به پایان می‌برد. «نَجزی» از ریشهٔ جزا یعنی جزا و پاداش می‌دهیم؛ پس درود بر ابراهیم الگوی پاداش همهٔ نیکوکاران است. جملهٔ «اِنَّهُ مِن عِبٰادِنا لِلْمُؤمِنین» نیز تصریح می‌کند که ابراهیم یکی از بندگان مؤمنِ ما بود.

فکر کن و گفت‌وگو کن

کتاب در بخش تدبّر (ص ۹۲) دو پرسش طرح کرده است: خداوند حضرت ابراهیم را در این آیات چگونه توصیف می‌کند؟ پاسخ را از دل سه آیه پیدا کن؛ او را مخاطب درود ساخت، در شمار نیکوکاران نشاند و «بندگان مؤمنِ ما» نامید. پرسش دوم هم مال خودت است: چه کنیم تا از کسانی باشیم که خدا بر آنها سلام و درود می‌فرستد؟ راهش در همین آیه‌هاست؛ ایمان و نیکوکاری.

حل نمونهٔ تدبّر

تدبّر کتاب (ص ۹۲): خداوند حضرت ابراهیم را در آیه‌های ۱۰۹ تا ۱۱۱ سورهٔ صافّات چگونه توصیف می‌کند؟

فعالیت آیهٔ مقدمه (کتاب — ص ۹۲)
  1. ۱آیه‌های ۱۰۹ تا ۱۱۱ سورهٔ صافّات را همراه با رمزینهٔ سریع پاسخ بخوان.
  2. ۲ترجمهٔ این آیه‌ها را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کن.
  3. ۳به دو پرسش تدبّر کتاب پاسخ بده: توصیف خدا از ابراهیم چیست و چگونه از کسانی باشیم که خدا بر آنها درود می‌فرستد؟
  4. ۴این سه جملهٔ پیام قرآنی را از حفظ بخوان.

💡 صورت فعالیت کتاب: «آیات ۱۰۹ تا ۱۱۱ سورۀ صافّات را همراه با رمزینۀ سریع پاسخ بخوانید و ترجمۀ آنها را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کنید» و «این سه جمله (پیام قرآنی) را از حفظ بخوانید».

قرائت جلسهٔ اوّل، آیه‌های ۱۳ تا ۲۷ سورهٔ یس است که از صفحهٔ ۴۴۱ قرآن کریم گرفته شده و داستان «اَصحابِ قَریَة» را بازگو می‌کند. مردمانی که پیامبران خدا را تکذیب کردند و تنها یک نفر از دورترین نقطهٔ شهر صدای حق را شنید. کتاب این آیه‌ها را با کادر «خواندن در گروه، استماع و فردخوانی» پیش می‌برد تا وقف و آهنگ آیه‌ها درست در گوشت بنشیند.

مرحلهٔ ۱: خواندن در گروه

آیه‌ها را در گروه‌های دو یا سه نفره برای یکدیگر بخوانید؛ هر کس یک جمله بخواند تا وقف‌ها به گوش همه برسد.

روی هر پله بزن تا توضیحش را ببینی

📖 متن کتاب:

﴿وَاضْرِبْ لَهُم مَثَلاً اَصحٰبَ الْقَریَةِ اِذ جٰاءَها الْمُرسَلون، اِذ اَرسَلنا اِلَیهِمُ اثنَینِ فَکَذَّبوهُما فَعَزَّزنا بِثالِثٍ فَقالوا اِنّا اِلَیکُم مُرسَلون، قٰالوا ما اَنتُم اِلّا بَشَرٌ مِثلُنا وَما اَنزَلَ الرَّحمنُ مِن شَیءٍ اِن اَنتُم اِلّا تَکذِبون﴾ (سورهٔ یس، آیه‌های ۱۳ تا ۱۵) — «برای آنها مثالی بزن: مثال مردمانِ شهری که آنگاه که فرستادگان به سراغشان آمدند؛ آنگاه که ما دو تن به سویشان فرستادیم، اما آن دو را تکذیب کردند و با نفر سوم آنها را نیرومند ساختیم؛ فرستادگان گفتند: ما به سوی شما فرستاده شده‌ایم. گفتند: شما جز انسان‌هایی مانند ما نیستید و خداوند مهربان چیزی نازل نکرده است؛ شما جز دروغ نمی‌گویید.»

سه فرستاده برای یک شهر: دو تن اوّل آمدند و قوم آنها را تکذیب کرد، پس خدا با فرستادن نفر سوم صف آنها را نیرومند ساخت. واکنش قوم همان واکنش آشنای تکذیب‌گران بود: شما آدمی مانند ما هستید و خدای مهربان چیزی به شما نداده است.

مرد شتابان که نام دارد
در تفسیر نمونه نام این مرد مؤمنِ داستان یس، «حبیب نجّار» آمده است؛ او نجّار بود و به همین نام شهرت یافت. تفسیر نمونه با اشاره به اینکه او از دورترین نقطهٔ شهر آمد، می‌گوید صدای پیامبران به همهٔ شهر رسیده بود و تنها دل‌های بیدار آن را شنیدند.

با این حال فرستادگان پاسخ دادند: «اِنّا اِلَیکُم مُرسَلون» یعنی ما به سوی شما فرستاده شده‌ایم و سخن ما از جانب خداست، نه از خودمان.

📖 متن کتاب:

﴿وَجٰاءَ مِن اَقصَی الْمَدینَةِ رَجُلٌ یَسعیٰ قٰالَ یٰا قَومِ اِتَّبِعوا الْمُرسَلین، اِتَّبِعوا مَن لا یَسئَلُکُم اَجراً وَهُم مُهتَدون، وَما لِیَ لا اَعبُدُ الَّذی فَطَرَنی وَاِلَیهِ تُرجَعون﴾ (سورهٔ یس، آیه‌های ۲۰ تا ۲۲) — «و از دورترین نقطهٔ شهر مردی شتافت و گفت: ای قوم من، از فرستادگان پیروی کنید؛ از کسی پیروی کنید که از شما مزد نمی‌خواهد و راه‌یافته‌اند. و مرا چه شده که آن کس را که مرا پدید آورده عبادت نکنم، در حالی که به سوی او بازگردانده می‌شوید؟»

این مرد نه از میانهٔ شهر، بلکه از دورترین گوشهٔ آن آمد و با عجله راه افتاد؛ یعنی سخن پیامبران به آن نقطهٔ دور هم رسیده بود و او با فکر بازشده آمده بود.

او نخست به تبعیت از پیامبران دعوت کرد و بعد دلیل شخصی‌اش را گفت: چرا آن خدایی که مرا پدید آورده عبادت نکنم؟ این مرد سپس با تهدید قوم روبه‌رو شد، اما در پایان با ورود به بهشت، آرزوی هدایت قوم خود را تکرار کرد: «یٰا لَیتَ قَومی یَعلَمون».

🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!

۰ از ۵ وصل شد

ترکیب قرآنی

معنا

ردیفکلمهمعنا
۱مَدینَةشهر
۲رَجُلمرد
۳اِتَّبِعواپیروی کنید، تبعیت کنید
۴یَسئَلُدرخواست می‌کند
۵عَبدُعبادت می‌کنم
۶مُهتَدونراه‌یافتگان، هدایت‌شدگان
۷فَطَرَپدید آورد، آفرید
۸تُرجَعونبازگردانده می‌شوید

فعالیت اوّل کتاب (ص ۹۳ و ۹۴) — جدول معنای واژه‌های جلسهٔ اوّل

حل نمونهٔ درک و فهم

آیهٔ اوّل از ترجمه‌های درخواستی درک و فهم جلسهٔ اوّل (ص ۹۴) چگونه ترجمه می‌شود؟ «وَجٰاءَ مِن اَقصَی الْمَدینَةِ رَجُلٌ یَسعیٰ»

حل نمونهٔ فعالیت دوم

فعالیت دوم کتاب (ص ۹۳): معنای ترکیب‌های «یٰا قَومِ»، «اِتَّبِعوا»، «مَن لا یَسئَلُکُم اَجراً» و «وَهُم مُهتَدون» را بنویس.

حل نمونهٔ درک و فهم

ترجمهٔ این بخش از آیهٔ ۲۱ سورهٔ یس در درک و فهم کتاب (ص ۹۴) چیست؟ «وَما لِیَ لا اَعبُدُ الَّذی فَطَرَنی وَاِلَیهِ تُرجَعون»

پیام قرآنی «راه راست» (کتاب — ص ۹۴)
کتاب در این باکس یادآوری می‌کند که خداوند به فرزندان آدم فرموده: مگر من با شما عهد نبستم که شیطان را عبادت و اطاعت نکنید و مرا عبادت کنید که راه راست و درست همین است. از تو می‌خواهد این دو آیه را در قرآن پیدا کنی و حداقل یکی از آنها را همراه با معنا بنویسی. این دو آیه، آیه‌های ۶۰ و ۶۱ سورهٔ یس است و کلید آن، عبارت «هٰذٰا صِرٰطٌ مُستَقیم» یعنی راه راست است.

📖 متن کتاب:

﴿اَلَم اَعهَد اِلَیکُم یٰا بَنی اٰدَمَ اَن لا تَعبُدوا الشَّیطٰنَ اِنَّهُ لَکُم عَدُوٌّ مُبین، وَاَنِ اعبُدونی هٰذٰا صِرٰطٌ مُستَقیم﴾ (سورهٔ یس، آیه‌های ۶۰ و ۶۱) — «آیا با شما پیمان نبستم که شیطان را عبادت نکنید؟ او دشمن آشکار شماست و اینکه مرا بپرستید؛ این است راه راست.»

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۱۰ از ۱۲