هیچ دانهای در زمین کاشته نمیشود مگر آنکه سبز شود و بیرون بیاید؛ پس برای دانهٔ انسان هم گمان بیروییدن نکن.
شروع درس • صفحات ۸۴ تا ۹۱ کتاب
درس نهم با دو مصراع از مولوی آغاز میشود: «کدام دانه فرو رفت در زمین که نرست؟» و «چرا به دانهٔ انسانت این گمان باشد؟». جلسهٔ اوّل آیههای آغازین سورهٔ سبأ را میخوانیم؛ آیههایی که علم خدا را به همهٔ جنبشهای زمین و آسمان و چرخهٔ باران و دانه نشان میدهند. جلسهٔ دوم از سورهٔ فاطر است؛ ستایش خدای پدیدآورندهٔ هستی و روزیدهندهٔ بینیاز. فعالیت گروهی شعرخوانی و خانهٔ نورانی هم در پایان منتظر توست.
صفحات ۸۴ تا ۸۷ کتاب
آیهٔ ۲ سورهٔ سبأ (آیهٔ مقدمه) و آیههای آغازین سورهٔ سبأ، صفحهٔ ۴۲۸ قرآن کریم

درس نهم با دو مصراع از مولوی باز میشود: «کدام دانه فرو رفت در زمین که نرست؟» و «چرا به دانهٔ انسانت این گمان باشد؟». معنای این دو مصراع ساده و عمیق است؛ هر دانهای که در خاک فرو میرود، روزی سبز میشود و سر از زمین بیرون میآورد.
پس برای دانهٔ انسان هم چرا گمان ببری که او بیروییدن و بیحساب میماند؟ این عنوان ما را به فکر رستاخیز میبرد و پایهٔ آن، آیهٔ مقدمهٔ درس یعنی آیهٔ ۲ سورهٔ سبأ است.
📖 متن کتاب:
چهار فعل این آیه، چهار جنبش را نشان میدهند. «یَلِج» یعنی فرو رفتن؛ مانند دانهای که در خاک فرو میرود. «یَخْرُج» یعنی بیرون آمدن؛ مانند گیاهی که از دل خاک سر برمیآورد. «یُنَزِّل» یعنی فرو فرستادن؛ مانند بارانی که از آسمان میبارد، و «یَعْرُج» یعنی بالا رفتن؛ مانند بخار و ابری که از زمین به آسمان برمیخیزد.
خداوند در پایان آیه خود را «اَلرَّحیمُ الْغَفور» مینامد؛ خدایی که این چرخهٔ دقیق باران و دانه و گیاه را اداره میکند، همان خدایی است که به بندگانش مهربانی میکند و گناهانشان را میآمرزد.
پس علم خدا به همهٔ جنبشهای زمین و آسمان، ما را امیدوار نگه میدارد. همین امید است که مصراع مولوی را روشن میکند: دانهٔ انسان هم بیجواب نمیماند و به حسابش میرسند.
فکر کن و گفتوگو کن
تدبّر کتاب (ص ۸۴) دو سؤال دارد: چه ارتباطی بین «یُنَزِّل» و «یَخْرُج» در این آیه وجود دارد و چرخهٔ آب چه ارتباطی با رحیم و غفور بودن خداوند دارد؟ برای پاسخ اوّل فکر کن: بارانی که از آسمان فرو میآید، در زمین نفوذ میکند و دوباره به گونهٔ چشمه و گیاه از دل خاک بیرون میآید؛ پس نزول و خروج، دو سرِ یک چرخهاند. برای پاسخ دوم هم بنویس: خدایی که این چرخه را چنان دقیق میگرداند تا تشنگی زمین و جانوران برطرف شود، همان خدای مهربانی است که میبخشد. حال خودت فکر کن: کدام نعمت دیگرِ این چرخه را هر روز میبینی؟
چه ارتباطی بین «یُنَزِّل» و «یَخْرُج» در این آیه وجود دارد؟
چرخهٔ آب چه ارتباطی با رحیم و غفور بودن خداوند دارد؟
💡 صورت فعالیت کتاب: «آیهٔ ۲ سورهٔ سبأ را همراه با رمزینهٔ سریع پاسخ بخوانید و ترجمهٔ آن را در بخش درک و فهم آیات این درس کامل کنید» و «یک جمله (پیام قرآنی) از این آیه را از حفظ بخوانید».
آیههای درسِ جلسهٔ اوّل از سورهٔ مبارکهٔ سبأ و صفحهٔ ۴۲۸ قرآن کریم است. آیهها با کادر «خواندن در گروه، استماع و فردخوانی» خوانده میشوند؛ اوّل در گروه دو یا سه نفره بخوان، بعد قرائت آموزشی را با دقت گوش کن و در پایان هر دانشآموز یک آیه را برای کلاس بخواند.
سورهٔ سبأ با ستایش خدا آغاز میشود و در همان آیههای اوّل، از قیامت و پاداش مؤمنان و سرانجام ستیزهجویان حرف میزند.
📖 متن کتاب:
آیهٔ ۳ پاسخ کوتاه خدا به منکران قیامت است: آنها میگفتند ساعتِ قیامت به سراغ ما نمیآید و خدا میفرماید: «بَلی وَرَبّی لَتَأْتِیَنَّکُمْ»؛ آری، به پروردگارت قسم که حتماً به سراغ شما میآید.
او آگاهِ نهان است و مثقال ذرهای از او پنهون نیست؛ نه در آسمانها و نه در زمین و نه کوچکتر و بزرگتر از آن. آیهٔ ۴ نتیجه را برای مؤمنانِ نیکوکار میگوید: برای آنها مغفرت و روزیِ بزرگواری است.
آیهٔ ۵ سرانجام کسانی را میگوید که در آیات خدا ستیزه میکنند و میخواهند آن را باطل کنند؛ آنها را عذابی دردناک است. آیهٔ ۶ هم از زبان دانایان میگوید: آنها میبینند آنچه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده حق است و به راهِ خدا هدایت میکنند. پس قرآن، مژدهٔ مؤمنان است و بیمِ ستیزهجویان.
| ردیف | کلمه | معنا |
|---|---|---|
| ۱ | یَعْلَمُ | میداند |
| ۲ | یَلِجُ | فرو میرود |
| ۳ | یَخْرُجُ | خارج میشود |
| ۴ | یُنَزِّلُ | نازل میشود |
| ۵ | یَعْرُجُ | بالا میرود |
| ۶ | یُولِجُ | داخل میکند |
فعالیت اوّل کتاب (ص ۸۶) — جدول معنای فعلهای آیهٔ ۲ سورهٔ سبأ، کاملشده
🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!
۰ از ۶ وصل شدفعل قرآنی
معنا
🗂️ بازی طبقهبندی: اول یک مورد را انتخاب کن، بعد سبدش را بزن — آخرش «بررسی» را بزن!
۰ از ۴ جا شد💡 صورت فعالیت کتاب: «الف) آیههای ۱ و ۲ سورهٔ مبارکهٔ سبأ را ترجمه کنید» و «ب) در صفحهٔ ۴۳۱ قرآن کریم، خداوند خطاب به پیامبر اکرم میفرماید ما تو را برای همهٔ مردم فرستادیم؛ این آیه را که بیانگر دعوت جهانی اسلام است یافته و همراه با معنای آن بنویسید».
جدول معنای فعلهای آیهٔ ۲ سورهٔ سبأ را کامل کن: «یَعْلَمُ»، «یَلِجُ»، «یَخْرُجُ»، «یُنَزِّلُ»، «یَعْرُجُ» و «یُولِجُ».
آیههای ۱ و ۲ سورهٔ مبارکهٔ سبأ را ترجمه کن؛ از «اَلْحَمْدُ لِلهِ الَّذی لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَما فِی الْأَرْضِ» آغاز کن و تا «وَهُوَ الرَّحیمُ الْغَفور» ادامه بده.
در صفحهٔ ۴۳۱ قرآن کریم آیهای را بیاب که خطاب به پیامبر اکرم (ص) میگوید ما تو را برای همهٔ مردم فرستادیم؛ آن را همراه با معنا بنویس.
📖 متن کتاب:
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!
آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.
بزن بریم آزمون!لینکهای مرتبط
درس ۹ از ۱۲