جزوهٔ درس — صفحات ۸۴ تا ۹۱ کتاب

جزوهٔ درس ۹: کدام دانه فرو رفت در زمین که نرست؟

درس نهم با دو مصراع مولوی باز می‌شود: «کدام دانه فرو رفت در زمین که نرست؟» و «چرا به دانهٔ انسانت این گمان باشد؟». معنای این دو مصراع ساده و عمیق است؛ هر دانه‌ای که در خاک فرو می‌رود، روزی سبز می‌شود و سر از زمین بیرون می‌آورد، پس برای دانهٔ انسان هم گمان بی‌روییدن نکن. جلسهٔ اوّل، آیهٔ مقدمهٔ درس یعنی آیهٔ ۲ سورهٔ سبأ را می‌خوانیم؛ آیه‌ای که علم خدا را به چهار جنبش زمین و آسمان نشان می‌دهد و در پایان، خدا را «اَلرَّحیمُ الْغَفور» می‌نامد. بعد آیه‌های آغازین سورهٔ سبأ از صفحهٔ ۴۲۸ قرآن کریم می‌آیند؛ ستایش خدای حکیمِ آگاه، قسم خوردن به آمدن قیامت و پاداش مغفرت و روزیِ بزرگواری برای مؤمنانِ نیکوکار. جلسهٔ دوم از سورهٔ فاطر و آیاتی از صفحات ۴۳۴ و ۴۳۵ قرآن کریم است؛ ستایش خدای پدیدآورنده، آیهٔ روزی‌رسانی «هَلْ مِنْ خالِقٍ غَیْرُ اللهِ» و هشدار دشمنی شیطان در آیهٔ ۶. در این درس با پیام قرآنی «خدای بی‌نیاز، انسان نیازمند» هم روبه‌رو می‌شوی و در فعالیت دوم و سوم، آیهٔ ۲۸ سورهٔ سبأ را که خطاب به پیامبر اکرم (ص) است می‌یابی. فعالیت گروهی شعرخوانی دسته‌جمعی و خانهٔ نورانی با خواندن روزانهٔ قرآن هم در پایان منتظر توست. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌خوانی آیهٔ مقدمهٔ درس یعنی آیهٔ ۲ سورهٔ سبأ را همراه با ترجمهٔ کتاب و چهار فعل جنبش آن را معنا می‌کنی.

۲

می‌گویی دو مصراع مولوی عنوان درس چه معنایی دارند و چه پیوندی با علم خدا و رستاخیز پیدا می‌کنند.

۳

می‌نویسی معنای فعل‌های «یَلِج»، «یَخْرُج»، «یُنَزِّل»، «یَعْرُج» و هم‌خانوادهٔ آنها «یُولِج» را و می‌گویی نزول و خروج چگونه دو سرِ یک چرخه‌اند.

۴

می‌شناسی «فاطِر» را به معنای پدیدآورنده و می‌دانی این واژه در قرآن تنها برای خدا به کار می‌رود.

۵

می‌نویسی آیهٔ روزی‌رسانی «هَلْ مِنْ خالِقٍ غَیْرُ اللهِ یَرْزُقُکُمْ مِنَ السَّماءِ وَالْأَرْضِ» را با ترجمهٔ کتاب و پیام قرآنی «خدای بی‌نیاز، انسان نیازمند» را حفظ می‌شوی.

۶

می‌گویی آیهٔ ۲۸ سورهٔ سبأ در صفحهٔ ۴۳۱ قرآن کریم چه پیامی دربارهٔ دعوت جهانی اسلام دارد و خانهٔ نورانی درس چه تمرین‌هایی را از تو می‌خواهد.

نکات کلیدی

  1. ★درس نهم با دو مصراع مولوی آغاز می‌شود: «کدام دانه فرو رفت در زمین که نرست؟» و «چرا به دانهٔ انسانت این گمان باشد؟»؛ یعنی هر دانه‌ای که در خاک فرو می‌رود، روزی سبز می‌شود و سر از زمین بیرون می‌آورد؛ پس برای دانهٔ انسان هم گمان بی‌روییدن نکن (ص ۸۴).
  2. ★آیهٔ مقدمهٔ درس، آیهٔ ۲ سورهٔ سبأ است: ﴿یَعْلَمُ ما یَلِجُ فِی الْأَرْضِ وَما یَخْرُجُ مِنْها وَما یُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ وَما یَعْرُجُ فیهِ وَهُوَ الرَّحیمُ الْغَفور﴾ با ترجمهٔ کتاب «می‌داند هرچه در زمین فرو می‌رود و هرچه از آن بیرون می‌آید و هرچه از آسمان فرو می‌فرستد و هرچه به آسمان بالا می‌رود؛ و او است بسیار مهربانِ بسیار آمرزنده.» (ص ۸۴)
  3. ★چهار فعل آیه، چهار جنبش را نشان می‌دهند: «یَلِج» یعنی فرو رفتن مانند دانه‌ای که در خاک فرو می‌رود، «یَخْرُج» یعنی بیرون آمدن مانند گیاهی که از دل خاک سر برمی‌آورد، «یُنَزِّل» یعنی فرو فرستادن مانند بارانی که از آسمان می‌بارد و «یَعْرُج» یعنی بالا رفتن مانند بخار و ابری که از زمین به آسمان برمی‌خیزد (ص ۸۴).
  4. ★تدبّر کتاب (ص ۸۴): بارانی که نازل می‌شود در زمین نفوذ می‌کند، دانه را می‌رویاند و دوباره به گونهٔ چشمه و گیاه از دل خاک بیرون می‌آید؛ پس نزول و خروج دو سرِ یک چرخه‌اند و چرخهٔ دقیق آب، کارِ خدای مهربانِ آمرزنده است.
  5. ★جدول فعالیت اوّل کتاب (ص ۸۶): «یَعْلَمُ» می‌داند، «یَلِجُ» فرو می‌رود، «یَخْرُجُ» خارج می‌شود، «یُنَزِّلُ» نازل می‌شود، «یَعْرُجُ» بالا می‌رود و «یُولِجُ» داخل می‌کند.
  6. ★نکتهٔ هم‌خانواده‌ها (فعالیت دوم ص ۸۶): فعل «یُولِج» از همان خانوادهٔ «یَلِج» است و یعنی درهم فرو بردن و داخل کردن؛ پس «وَیُولِجُ الَّیْلَ فِی النَّهارِ» یعنی شب را در روز درهم می‌فرو برد؛ همین دو فعل در سورهٔ حدید هم آمده و نشانهٔ نظم و تدبیر خدا در چرخهٔ شب و روز است.
  7. ★آیه‌های جلسهٔ اوّل از سورهٔ مبارکهٔ سبأ و صفحهٔ ۴۲۸ قرآن کریم است و با کادر «خواندن در گروه، استماع و فردخوانی» خوانده می‌شوند؛ آیهٔ ۱ سورهٔ سبأ: ﴿اَلْحَمْدُ لِلهِ الَّذی لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَما فِی الْأَرْضِ وَلَهُ الْحَمْدُ فِی الْآخِرَةِ وَهُوَ الْحَکیمُ الْخَبیر﴾ با ترجمهٔ «ستایش برای خداست که آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمین است از آنِ اوست؛ و در آخرت هم ستایش برای اوست؛ و او است حکیمِ آگاه.» (ص ۸۵)
  8. ★آیهٔ ۳ سورهٔ سبأ پاسخ خدا به منکران قیامت است: «بَلی وَرَبّی لَتَأْتِیَنَّکُمْ»؛ او آگاهِ نهان است و مثقال ذره‌ای از او پنهون نیست؛ آیهٔ ۴ برای مؤمنانِ نیکوکار مغفرت و روزیِ بزرگواری می‌آورد، آیهٔ ۵ سرانجام کسانی که در آیات خدا ستیزه می‌کنند را عذابی دردناک می‌گوید و آیهٔ ۶ از زبان دانایان می‌گوید آنچه از جانب پروردگار نازل شده حق است؛ پس قرآن مژدهٔ مؤمنان است و بیمِ ستیزه‌جویان (ص ۸۵).
  9. ★فعالیت دوم ب (ص ۸۷): آیهٔ ۲۸ سورهٔ سبأ در صفحهٔ ۴۳۱ قرآن کریم ﴿وَما اَرْسَلْناکَ اِلّا کاءَةً لِلْعالَمین﴾ با ترجمهٔ «و ما تو را جز بشارت‌دهندهٔ جهانیان نفرستادیم.»؛ این آیه بیانگر دعوت جهانی اسلام است.
  10. ★جلسهٔ دوم از سورهٔ مبارکهٔ فاطر و آیاتی از صفحات ۴۳۴ و ۴۳۵ قرآن کریم است؛ آیهٔ ۱ سورهٔ فاطر خدا را «فاطِرِ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ» یعنی پدیدآورندهٔ آسمان‌ها و زمین و گردانندهٔ فرشتگان به فرستادگی با بال‌های دوگانه و سه‌گانه و چهارگانه می‌نامد و می‌گوید در آفرینش به آنچه بخواهد می‌افزاید (ص ۸۸).
  11. ★«فاطِر» یعنی پدیدآورنده؛ واژه‌ای که از پدید آوردن و شکافتن گرفته شده و در قرآن تنها برای خدا به کار می‌رود؛ جدول فعالیت اوّل جلسهٔ دوم (ص ۸۹): «فاطِر» پدیدآورنده، «اُذْکُروا» یاد کنید و «یَرْزُق» روزی می‌دهد (ص ۸۸ و ۸۹).
  12. ★آیهٔ ۳ سورهٔ فاطر: ﴿هَلْ مِنْ خالِقٍ غَیْرُ اللهِ یَرْزُقُکُمْ مِنَ السَّماءِ وَالْأَرْضِ لا اِلٰهَ اِلّا هُوَ فَاَنّی تُؤْفَکون﴾ با ترجمهٔ «آیا آفریننده‌ای جز خدا هست که از آسمان و زمین به شما روزی دهد؟ معبودی جز او نیست؛ پس چگونه منحرف می‌شوید؟»؛ آیهٔ ۲ سورهٔ فاطر هم می‌گوید هر رحمتی که خدا بگشاید کسی نمی‌تواند جلوی آن را بگیرد و هرچه خود نگه دارد، کسی پس از او نمی‌تواند بگشاید؛ او شکست‌ناپذیرِ حکیم است (ص ۸۸).
  13. ★آیهٔ ۶ سورهٔ فاطر شیطان را دشمن معرفی می‌کند و می‌فرماید او را دشمن بدارید؛ پیام قرآنی «خدای بی‌نیاز، انسان نیازمند» هم آیهٔ ۱۵ سورهٔ فاطر در صفحهٔ ۴۳۶ قرآن کریم است: ﴿یا اَیُّهَا النّاسُ اَنْتُمُ الْفُقَراءُ اِلَی اللهِ وَاللهُ هُوَ الْغَنِیُّ الْحَمید﴾ با ترجمهٔ «ای مردم! شما نیازمندانِ به خدایید و خدا است که بی‌نیازِ ستوده است.» (ص ۸۸ و ۹۰)
  14. ★خانهٔ نورانی درس نهم: جلسهٔ اوّل هر روز یک صفحه از صفحات ۴۲۸ تا ۴۳۴ قرآن کریم بخوان و از صفحهٔ ۴۳۱ چند ترکیب یا جملهٔ سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کن؛ جلسهٔ دوم صفحات ۴۳۴ تا ۴۴۰ و از صفحهٔ ۴۳۶؛ فعالیت گروهی ص ۹۱ هم شعرخوانی دسته‌جمعی با رمزینهٔ سریع پاسخ است.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ آموزش قرآن پایهٔ هشتم — صفحات ۸۴ تا ۹۱ کتاب — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۹ از ۱۲