جزوهٔ درس — صفحات ۹۲ تا ۱۰۰ کتاب
جزوهٔ درس ۱۰: دستور خدا، سالم رب توست
درس دهم با دو مصراع شاعرانه باز میشود: «دستور خدا، سالم رب توست» و «ذکر تو و احترام رب توست»؛ یعنی دستور و ذکر تو، امان و سلامِ جان تو نزد پروردگار است. پایهٔ این عنوان، آیهٔ مقدمهٔ درس است: آیههای ۱۰۹ تا ۱۱۱ سورهٔ صافّات که خدا در آنها بر ابراهیم درود میفرستد و میگوید نیکوکاران را نیز چنین پاداش میدهیم. سپس داستان «اَصحابِ قَریَة» را در آیههای ۱۳ تا ۲۷ سورهٔ یس از صفحهٔ ۴۴۱ قرآن کریم میخوانی؛ داستان شهری که سه فرستادهٔ خدا را تکذیب کرد و تنها یک مرد از دورترین نقطهٔ شهر با شتاب صدای حق را شنید و برای یاری پیامبران آمد. در تفسیر نمونه نام این مرد «حبیب نجّار» آمده است. جلسهٔ دوم به سورهٔ صافّات برمیگردد: تسلیم ابراهیم و فرزندش در آزمایش ذبح، صدای «سَلٰامٌ عَلیٰ اِبرٰهیم» و بشارت اسحاق. پیام قرآنی «راه راست» و «پایان نیک سخن» هم از آیههای همین درس میآیند. در پایان، با کتاب «تفسیر نمونه» و روش کار با فهرست موضوعی آشنا میشوی و خانهٔ نورانی خواندن روزانهٔ قرآن را از تو میخواهد. اوّل بخشها را بخوان، بعد خودت جواب سؤالها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.
هدف درس
میخوانی آیههای ۱۰۹ تا ۱۱۱ سورهٔ صافّات را با ترجمهٔ کتاب و میگویی خداوند ابراهیم را در آنها چگونه توصیف میکند.
میگویی داستان «اَصحابِ قَریَة» در سورهٔ یس چگونه آغاز شد و مرد مؤمن از کدام بخش شهر با شتاب برای یاری پیامبران آمد.
مینویسی معنای واژههای «اِتَّبِعوا»، «یَسئَلُ»، «مُهتَدون»، «فَطَرَ» و «تُرجَعون» را و ترجمهٔ آیهٔ «وَجٰاءَ مِن اَقصَی الْمَدینَةِ رَجُلٌ یَسعیٰ» را میگویی.
میشناسی پیام قرآنی «راه راست» را و آیههای ۶۰ و ۶۱ سورهٔ یس را با کلید «هٰذٰا صِرٰطٌ مُستَقیم» پیدا میکنی.
مینویسی داستان تسلیم ابراهیم و بشارت اسحاق را و نکتهٔ دستوری ترجمهٔ «لِلْمُؤمِنین» به «بندگان مؤمن ما» را توضیح میدهی.
میگویی کتاب تفسیر قرآن چیست و با چه روشی در فهرست موضوعی تفسیر نمونه به مطالب یک موضوع میرسی.
نکات کلیدی
- ★درس دهم با دو مصراع شاعرانه آغاز میشود: «دستور خدا، سالم رب توست» و «ذکر تو و احترام رب توست»؛ یعنی دستور و ذکر تو، امان و سلامِ جان تو نزد پروردگار است (ص ۹۲).
- ★آیهٔ مقدمهٔ درس، آیههای ۱۰۹ تا ۱۱۱ سورهٔ صافّات است: ﴿سَلٰامٌ عَلیٰ اِبرٰهیم، کَذٰلِکَ نَجزی الْمُحسِنین، اِنَّهُ مِن عِبٰادِنا لِلْمُؤمِنین﴾ با ترجمهٔ کتاب «سلام بر ابراهیم؛ ما نیز نیکوکاران را چنین پاداش میدهیم؛ آری، او از بندگانِ مؤمنِ ما بود.» (ص ۹۲)
- ★«نَجزی» از ریشهٔ جزا یعنی جزا و پاداش میدهیم؛ پس درود بر ابراهیم الگوی پاداش همهٔ نیکوکاران است؛ تدبّر کتاب هم میگوید خداوند ابراهیم را مخاطب درود ساخت، در شمار نیکوکاران نشاند و «بندگان مؤمنِ ما» نامید؛ راه رسیدن به چنین مقامی هم ایمان و نیکوکاری است (ص ۹۲).
- ★قرائت جلسهٔ اوّل، آیههای ۱۳ تا ۲۷ سورهٔ یس است که از صفحهٔ ۴۴۱ قرآن کریم گرفته شده و داستان «اَصحابِ قَریَة» را بازگو میکند؛ قوم پیامبران را تکذیب کردند و تنها یک نفر از دورترین نقطهٔ شهر صدای حق را شنید (ص ۹۲).
- ★در آیههای ۱۳ تا ۱۵ سورهٔ یس، خدا دو تن را به سوی مردمان شهر فرستاد؛ آنها را تکذیب کردند و خدا با نفر سوم صف فرستادگان را نیرومند ساخت؛ فرستادگان گفتند ما به سوی شما فرستاده شدهایم و قوم گفتند شما جز انسانهایی مانند ما نیستید و خداوند مهربان چیزی نازل نکرده است؛ شما جز دروغ نمیگویید (ص ۹۲).
- ★در تفسیر نمونه نام این مرد مؤمنِ داستان یس، «حبیب نجّار» آمده است؛ او نجّار بود و به همین نام شهرت یافت؛ تفسیر نمونه با اشاره به اینکه او از دورترین نقطهٔ شهر آمد، میگوید صدای پیامبران به همهٔ شهر رسیده بود و تنها دلهای بیدار آن را شنیدند (ص ۹۲).
- ★آیههای ۲۰ تا ۲۲ سورهٔ یس: ﴿وَجٰاءَ مِن اَقصَی الْمَدینَةِ رَجُلٌ یَسعیٰ﴾؛ مردی نه از میانهٔ شهر، بلکه از دورترین گوشهٔ آن با عجله آمد و گفت ای قوم من، از فرستادگان پیروی کنید؛ از کسی پیروی کنید که از شما مزد نمیخواهد و راهیافتهاند؛ درک و فهم کتاب (ص ۹۴) ترجمهٔ آن را «و از دورترین نقطهٔ شهر، مردی با شتاب آمد.» آورده است (ص ۹۲ و ۹۴).
- ★جدول فعالیت اوّل کتاب (ص ۹۳ و ۹۴): «مَدینَة» شهر، «رَجُل» مرد، «اِتَّبِعوا» پیروی کنید و تبعیت کنید، «یَسئَلُ» درخواست میکند، «عَبدُ» عبادت میکنم، «مُهتَدون» راهیافتگان و هدایتشدگان، «فَطَرَ» پدید آورد و آفرید و «تُرجَعون» بازگردانده میشوید؛ درک و فهم کتاب (ص ۹۴) هم ترجمهٔ «وَما لِیَ لا اَعبُدُ الَّذی فَطَرَنی وَاِلَیهِ تُرجَعون» را «و مرا چه شده که آن کس را که مرا پدید آورده عبادت نکنم، در حالی که به سوی او بازگردانده میشوید؟» آورده است؛ این مرد پس از دعوت به تبعیت از پیامبران، با تهدید قوم روبهرو شد، اما در پایان با ورود به بهشت، آرزوی هدایت قوم خود را تکرار کرد: «یٰا لَیتَ قَومی یَعلَمون».
- ★پیام قرآنی «راه راست» (ص ۹۴): خداوند به فرزندان آدم فرموده مگر من با شما عهد نبستم که شیطان را عبادت و اطاعت نکنید و مرا عبادت کنید که راه راست و درست همین است؛ این دو آیه، آیههای ۶۰ و ۶۱ سورهٔ یس است و کلید یافتن آن، عبارت «هٰذٰا صِرٰطٌ مُستَقیم» یعنی راه راست است.
- ★جلسهٔ دوم از سورهٔ صافّات و آیههای صفحههای ۴۴۹ و ۴۵۰ قرآن کریم است؛ ابراهیم گفت پسرم، در خواب میبینم که تو را ذبح میکنم؛ ببین چه میبینی؛ پسر گفت پدرجان، به آنچه مأموری فرمان بده؛ اگر خدا بخواهد مرا از شکیبان خواهی یافت؛ پس چون هر دو تسلیم شدند و او را بر پیشانی بر زمین نهادند، خدا او را ندا داد: ای ابراهیم، رؤیایت راستینی کردی؛ ما نیکوکاران را چنین پاداش میدهیم (ص ۹۵).
- ★آیههای ۱۱۲ و ۱۱۳ سورهٔ صافّات: خدا ابراهیم را به اسحاق، پیامبری از شایستگان، بشارت داد و بر او و بر اسحاق درود و برکت فرستاد و از نسل آن دو، نیکوکاری آشکار و ستمکاری بر خودش بود؛ یعنی نیکویی و بدیِ فرزندان، میوهٔ انتخاب خودِ هر انسان است و پاداش و کیفر بر پایهٔ همین انتخاب است (ص ۹۵).
- ★جدول فعالیت اوّل جلسهٔ دوم (ص ۹۶): «بَشَّرنا» بشارت دادیم، «نَجزی» جزا میدهیم و پاداش میدهیم و «هُما» آن دو؛ نکتهٔ دستوری کتاب میگوید در «لِلْمُؤمِنین» اوّل ضمیر «نا» در آخر معنا میشود و سپس «مُؤمِن» به جمعِ «مؤمنان» برمیگردد؛ نتیجه میشود «بندگان مؤمن ما» (ص ۹۶ و ۹۷).
- ★به کتابهایی که آیهها را ترجمه کرده و توضیحهایی مانند دلایل نزول، زمان نزول و معانی آیهها با توجه به آیههای دیگر و سخنان پیشوایان دین را آوردهاند، کتاب تفسیر قرآن میگویند؛ در جهان اسلام حدود پانصد تفسیر نوشته شده و «تفسیر نمونه» با همکاری جمعی از دانشمندان و زیر نظر آیتالله مکارم شیرازی در ۲۷ جلد تألیف شده است؛ برای مثال کلمهٔ «شیطان» را در فهرست الفبایی در حرف «ش» پیدا میکنی و روبهروی آن صفحهٔ ۱۳۷ نوشته شده و آن صفحه حدود ۵۵ عنوان با آدرس جلد و صفحه دارد (ص ۹۸ و ۹۹).
- ★خانهٔ نورانی درس دهم: جلسهٔ اوّل (ص ۹۴) هر روز یک صفحه از صفحات ۴۴۰ تا ۴۴۵ قرآن کریم بخوان و از صفحهٔ ۴۴۴ چند ترکیب یا جملهٔ سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کن؛ جلسهٔ دوم (ص ۹۷) صفحات ۴۴۶ تا ۴۵۲ و از صفحهٔ ۴۵۲؛ سه جملهٔ پیام قرآنی درس یعنی آیههای ۱۰۹ تا ۱۱۱ سورهٔ صافّات را هم از حفظ بخوان.
ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آساندرس است
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!
آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.
بزن بریم آزمون!لینکهای مرتبط
جزوهٔ آموزش قرآن پایهٔ هشتم — صفحات ۹۲ تا ۱۰۰ کتاب — آساندرس
پرینت این صفحه فعال نیست — برای مطالعه از خود سایت استفاده کن.
جزوهٔ درس ۱۰ از ۱۲