جزوهٔ درس — صفحات ۱۰۱ تا ۱۰۸ کتاب

جزوهٔ درس ۱۱: همنشین تو از تو به باشد

درس یازدهم با شعر سعدی گره خورده است: همنشین تو از تو به باشد تا تو را عقل و دین بیفزاید؛ یعنی هم‌نشین و رفیقت باید از تو بهتر باشد تا بر عقل و دینت بیفزاید. پایهٔ این عنوان، آیهٔ مقدمهٔ درس است: آیه‌های ۱۷ و ۱۸ سورهٔ زُمَر که کتاب آنها را در صفحهٔ ۱۰۰ آورده است؛ آیه‌هایی که بشارت برای کسانی است که از طاغوت دوری کردند و از بهترین سخن پیروی کردند. در جلسهٔ اوّل سراغ سورهٔ ص و داوری حضرت داوود می‌رویم؛ دو شاکی از دیوار به محراب داوود بالا آمدند و نزاع خود بر سر گوسفندان را گفتند. درس داستان روشن است: پیش از قضاوت، دو طرف ماجرا را بشنو و میان حق و هوی و هوس، حق را برگزین. پیام قرآنی «تدبّر در آیات قرآن» آیهٔ ۲۹ سورهٔ ص را پیدا می‌کند: قرآن کتابی پرخیر و برکت است که آیه‌هایش برای تدبّر نازل شده‌اند. جلسهٔ دوم به آیه‌های مقدمه برمی‌گردد و معنای ترکیب‌هایی مثل «اِجتَنَبوا الطّاغوتَ» و «فَیَتَّبِعونَ اَحسَنَهُ» را یاد می‌گیریم. در بخش «پرواز به سوی آسمان» می‌بینیم چرا در ارتفاع اکسیژن کم می‌شود و قرآن حدود ۱۴۰۰ سال پیش از سینهٔ گشاده و تنگ خبر داده بود. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌خوانی آیه‌های ۱۷ و ۱۸ سورهٔ زُمَر را با ترجمهٔ کتاب و سه جملهٔ اوّل آنها را از حفظ می‌گویی.

۲

می‌گویی «اُولُوا الاَلباب» یعنی چه و چرا کتاب این واژه را «خردمندان» ترجمه کرده است.

۳

می‌شناسی داستان داوری حضرت داوود در سورهٔ ص و درس آن را برای قضاوت‌های خودت می‌گیری.

۴

می‌نویسی ترجمهٔ آیه‌های ۲۶ و ۲۷ سورهٔ ص را با معنای واژه‌های جدول فعالیت اوّل کتاب (ص ۱۰۲).

۵

می‌یابی معنای ترکیب‌های آیهٔ مقدمه مثل «اِجتَنَبوا الطّاغوتَ» و «فَیَتَّبِعونَ اَحسَنَهُ» را.

۶

می‌شماری دو پیام قرآنی درس را: تدبّر در آیات قرآن و قدرت آفرین و امیدبخش.

نکات کلیدی

  1. ★عنوان درس یازدهم مصراعی از سعدی است: «همنشین تو از تو به باشد»؛ مصراع بعدی آن می‌گوید «تا تو را عقل و دین بیفزاید»؛ یعنی هم‌نشین و رفیقت باید از تو بهتر باشد تا بر عقل و دینت بیفزاید (ص ۱۰۱).
  2. ★آیهٔ مقدمهٔ درس، آیه‌های ۱۷ و ۱۸ سورهٔ زُمَر است که کتاب آنها را در صفحهٔ ۱۰۰ آورده است: ﴿وَالَّذینَ اجتَنَبوا الطّاغوتَ اَن یَعبُدوها وَاَنابوا اِلَی اللهِ لَهُمُ الْبُشریٰ فَبَشِّر عِبادِ، الَّذینَ یَستَمِعونَ الْقَولَ فَیَتَّبِعونَ اَحسَنَهُ اُولٰئِکَ الَّذینَ هَداهُمُ اللهُ وَاُولٰئِکَ هُم اُولُوا الاَلبابِ﴾ (ص ۱۰۰ و ۱۰۱).
  3. ★در آیهٔ اوّل، دو کار بندگانِ بشارت‌یافته معرفی می‌شود: دوری از طاغوت و بازگشت به خدا؛ طاغوت یعنی هر سرکشِ نافرمانی که مانع عبادت خدا می‌شود (ص ۱۰۱).
  4. ★در آیهٔ دوم، ویژگی این بندگان می‌آید: سخن را گوش می‌دهند اما از هر سخنی پیروی نمی‌کنند؛ از بهترین سخن پیروی می‌کنند و این هوشمندی است، نه دنباله‌روی بی‌فکر (ص ۱۰۱).
  5. ★چرا «خردمندان»؟ «لُبّ» در عربی هم به معنای عقل است و هم هستهٔ هر چیز؛ پس «اُولُوا الاَلباب» یعنی صاحبان هسته و درک؛ کسانی که به جای پوستِ بیرونیِ سخن، مغز و بهترینِ آن را برمی‌گزینند؛ کتاب (ص ۱۰۵) همین واژه را «خردمندان» ترجمه کرده است، زیرا انتخاب بهترین سخن نتیجهٔ خردمندی است (ص ۱۰۱ و ۱۰۵).
  6. ★تدبّر کتاب (ص ۱۰۰): بندگان خردمند خداوند «اُولُوا الاَلباب» کسانی‌اند که خدا هدایتشان کرده و از بهترین سخن پیروی می‌کنند؛ گوش دادن آزادی است، اما پیروی باید پس از سنجش و انتخاب بهترین باشد.
  7. ★قرائت جلسهٔ اوّل، آیه‌هایی از سورهٔ ص است (صفحهٔ ۴۵۴ قرآن کریم) دربارهٔ داوری حضرت داوود؛ دو شاکی از دیوار به محراب داوود بالا آمدند و نزاع خود بر سر گوسفندان را گفتند؛ داوود بی‌آنکه سخن شاکی دوم را کامل بشنود به نفع اوّلی داوری کرد؛ سپس دانست که این دیدار آزمایش خدا بود و استغفار کرد؛ درس داستان برای داوری‌های خودمان روشن است: پیش از قضاوت، دو طرف ماجرا را بشنو (ص ۱۰۱).
  8. ★آیه‌های ۲۶ و ۲۷ سورهٔ ص: ﴿یٰا دٰاوودُ اِنّا جَعَلنٰکَ خَلیفَةً فِی الاَرضِ فَاحکُم بَینَ النّاسِ بِالْحَقِّ وَلا تَتَّبِعِ الْهَویٰ فَیُضِلَّکَ عَن سَبیلِ اللهِ، اِنَّ الَّذینَ یَضِلّونَ عَن سَبیلِ اللهِ لَهُم عَذابٌ شَدیدٌ بِمٰا نَسوا یَومَ الْحِسابِ﴾؛ ترجمهٔ کتاب: «ای داوود، ما تو را جانشین در زمین قرار دادیم؛ پس میان مردم به حق داوری کن و از هوی و هوس پیروی نکن که تو را از راه خدا گمراه می‌سازد. کسانی که از راه خدا گمراه شوند، به سبب فراموشی روز حساب، عذابی سخت دارند.»؛ پس داوری درست هم به حق بودن می‌خواهد و هم دلی سالم که اسیر خواسته‌های خودش نباشد (ص ۱۰۲).
  9. ★معنای واژه‌های جدول فعالیت اوّل کتاب (ص ۱۰۲): «خَلیفَة» جانشین؛ «اُحکُم» حکم کن، قضاوت کن؛ «لا تَتَّبِع» پیروی نکن؛ «سَبیل» راه، جمع: سُبُل؛ «یُضِلّ» گمراه می‌کند.
  10. ★پیام قرآنی «تدبّر در آیات قرآن» (ص ۱۰۳): آیهٔ ۲۹ سورهٔ ص «کِتٰبٌ اَنزَلنٰهُ اِلَیکَ مُبٰرَکٌ لِیَدَّبَّروا اٰیاتِهِ» را در صفحهٔ ۴۵۵ قرآن کریم پیدا کن و همراه با معنا بنویس؛ قرآن کتابی پرخیر و برکت است که آیه‌هایش برای تدبّر نازل شده‌اند؛ تدبّر یعنی نگاه کردن به پشتِ آیه‌ها و یافتن پیام آنها برای زندگی خودمان؛ کلید یافتن این آیه، واژهٔ «مُبٰرَک» یعنی پرخیر و برکت است.
  11. ★جلسهٔ دوم به همان آیه‌های مقدمه برمی‌گردد؛ سورهٔ زُمَر در صفحهٔ ۴۶۰ قرآن کریم است و آیه‌های ۱۷ و ۱۸ قلب این جلسه‌اند؛ معنای واژه‌های جدول فعالیت اوّل (ص ۱۰۵): «اِجتَنَبوا» دور شدند از، اجتناب کردند از؛ «قَول» گفتار، سخن؛ «یَعبُدون» عبادت می‌کنند؛ «یَتَّبِعون» پیروی می‌کنند؛ «اَنابوا» بازگشتند؛ «یَستَمِعون» گوش می‌دهند به؛ «اُولُوا الاَلباب» خردمندان (ص ۱۰۴ و ۱۰۵).
  12. ★معنای ترکیب‌های آیهٔ مقدمه (ص ۱۰۵ و ۱۰۶): «اِجتَنَبوا الطّاغوتَ» از طاغوت دوری کردند؛ «اَنابوا اِلَی اللهِ» به سوی خدا بازگشتند؛ «یَستَمِعونَ الْقَولَ» سخن را گوش می‌دهند؛ «فَیَتَّبِعونَ اَحسَنَهُ» از بهترین آن پیروی می‌کنند؛ «هَداهُمُ اللهُ» خدا هدایتشان کرده است؛ «فَبَشِّر عِبادِ» یعنی بندگانم را بشارت بده و مخاطب این فرمان خود پیامبر است.
  13. ★پیام قرآنی «قدرت آفرین و امیدبخش» (ص ۱۰۶): حمایت و دفاع خداوند از مؤمنان قدرت آفرین و امیدبخش است؛ عبارت «لَهُمُ الْبُشریٰ فَبَشِّر عِبادِ» در صفحهٔ ۴۶۲ قرآن کریم و آیهٔ ۱۷ سورهٔ زُمَر است؛ کلید جست‌وجو، واژهٔ «بُشریٰ» یعنی بشارت.
  14. ★بخش «پرواز به سوی آسمان» (ص ۱۰۷ و ۱۰۸): هر چه از زمین دورتر شویم اکسیژن کمتر می‌شود و نفس کشیدن دشوارتر؛ کسی که کیسهٔ اکسیژن همراهش نباشد دچار خفگی می‌شود؛ پرواز انسان به آسمان بیش از یکصد سال نیست و امروز در هواپیماها و بالن‌های پیشرفته دستگاه‌هایی برای تنظیم فشار و جبران کمبود اکسیژن کار می‌کنند؛ قرآن حدود ۱۴۰۰ سال پیش در آیهٔ ۱۲۵ سورهٔ انعام، سینهٔ تنگ و فشردهٔ گمراهان را به کسی تشبیه کرده که در آسمان بالا می‌رود و تفسیر نمونه (جلد ۵) می‌گوید هر کس را خدا بخواهد هدایت کند، سینه‌اش را برای فهم حقایق اسلام گشاده و آماده می‌سازد؛ خانهٔ نورانی هم جلسهٔ اوّل صفحات ۴۵۳ تا ۴۵۸ قرآن از صفحهٔ ۴۵۵ و جلسهٔ دوم صفحات ۴۵۸ تا ۴۶۷ قرآن از صفحهٔ ۴۶۲ و حفظ سه جملهٔ اوّل آیه‌های ۱۷ و ۱۸ سورهٔ زُمَر را خواسته است (ص ۱۰۳ و ۱۰۶ و ۱۰۷).

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ آموزش قرآن پایهٔ هشتم — صفحات ۱۰۱ تا ۱۰۸ کتاب — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۱۱ از ۱۲