قلم که قط خورد و کاغذ روی زیرمشقی نشست، چهار خط تاریخی مهمان دست تو میشوند!
شروع درس • صفحات ۵۳ تا ۸۰ کتاب هنر هشتم
به بخش دوم کتاب خوش آمدی: **خوشنویسی**! پارسال با برخی اصطلاحات و ابزارها و چهار گونه از این هنر آشنا شدی؛ امسال ابزارهای تازه (کاغذ، زیرمشقی، قلمتراش و قطزن) و چهار خط جدید — ریحان، توقیع، رقاع و تعلیق — را میشناسی. در هر درس هم مشق سطرنویسی ادامه پیدا میکند و در پایان به مشق دو سطرینویسی میرسیم.
بخش دوم • درس اول — ص ۵۳
قبل از اولین مشق، ابزارت را بشناس
کتاب در ابتدای این درس از تو انتظار دارد برخی ابزار خوشنویسی را بشناسی و در انتخاب و استفاده از آنها مهارت نسبی داشته باشی. همچنین باید میراث فرهنگی و هنری خودت را بشناسی و به آن احترام بگذاری.
یک سؤال مهم کتاب هم این است: آیا تا به حال به شیوهٔ نشستن خود، چگونگی به دست گرفتن قلم و حالت کاغذ در مقابل خودت دقت کردهای؟ این موارد تأثیر زیادی در خوشنویسی تو دارند.
| ابزار | چه چیزی است؟ | نکتهٔ مهم |
|---|---|---|
| کاغذ | ورقهٔ نازکی از خمیر مواد مختلف نباتی با رنگهای گوناگون که غالباً بر آن مینویسند یا چاپ میکنند | بهتر است نه خیلی لیز و لغزنده و نه خیلی خشک و خشن باشد تا قلم بهراحتی روی آن حرکت کند و تنظیم شود |
| زیرمشقی (زیردستی) | صفحهای نسبتاً ضخیم و کمی بزرگتر از صفحهٔ مشق | از چرم طبیعی، چرم مصنوعی یا مقوا تهیه میشود و کاغذ برای نگارش روی آن قرار میگیرد |
| قلمتراش | چاقوی مخصوص تراش قلم خوشنویسی | از چاقوهای معمولی از نظر طرح و جنس تیغه فرق دارد؛ غالباً دستساز است و در انواع یکتیغه، دوتیغه و چندتیغه ساخته میشود |
| قطزن | وسیلهای تسمهایشکل | قلم در آخرین مرحلهٔ تراش روی آن قرار میگیرد و قط میزنند؛ بیشتر از چوبهای نه خیلی سخت با رنگ روشن ساخته و سطح روییاش با قوسی مالیم تراش داده میشود |
ابزارهای خوشنویسی این بخش (ص ۵۳)
🎮 بازی تطبیق: هر مورد را به جفت درستش وصل کن، بعد «بررسی» را بزن!
۰ از ۴ وصل شدابزار خوشنویسی
نقش آن
مرحلهٔ ۱: نشستن درست
پیش از هر نوشتنی، شیوهٔ نشستن خودت را تنظیم کن؛ بدنِ راحت، دستِ آزاد میسازد.
بخش دوم • درس دوم — ص ۵۵
اولین خط تازهٔ امسال؛ خویشاوند خط محقّق
📖 متن کتاب:
خط ریحان جزو خطوط ششگانهٔ خوشنویسی است؛ خطهایی که ابن مقله (۲۷۲ تا ۳۲۸ هجری قمری) ارائه کرد. بعدها ابن بواب (وفات ۴۱۳ هجری قمری) و سپس یاقوت مستعصمی (۶۱۰ تا ۶۹۸ هجری قمری) این خطوط را کاملتر کردند. کتاب از تو انتظار دارد خط ریحان را بشناسی و در سطرنویسی مهارت بیشتری کسب کنی.
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| شباهت | شبیه خط محقّق است |
| دور | یک دانگ و نیم |
| سطح | چهاردانگ و نیم |
| کاربرد گذشته | نوشتن قرآن و کتابهای دعا؛ گاه برای نوشتن دیوان اشعار |
| کاربرد امروز | نوشتن قطعات زیبای خوشنویسی |
شناسنامهٔ خط ریحان (ص ۵۵)
اگر صفحهٔ ۵۴ کتاب را ببینی، برگی از قرآن کریم به خط ریحان را میبینی. این خط برای اینکه کاربردش در ذهنت جا بیفتد، همان با قرآن و کتابهای دعا گره خورده است. امروز هم خوشنویسان قطعههای زیبایی با همین خط مینویسند.
فکر کن و گفتوگو کن
کتاب در پایان درس (ص ۵۸) سه سؤال از تو میپرسد: خط ریحان به کدام خط شبیه است؟ در خط ریحان دور بیشتر است یا سطح؟ دهانهٔ حرف «ل» چند نقطه است؟ سعی کن جوابها را از روی سرمشقها و جدول بالا پیدا کنی و بعد با یادداشتهایت مقایسه کنی.
💡 دو صفحهٔ سرمشق (۵۶ و ۵۷) برای تمرین تو آماده است؛ چند بار نوشتنِ یک سطر، تفاوت را خودش نشان میدهد.
مشق سطرنویسی اول را با چه ضوابطی انجام میدهی؟
مشق سطرنویسی اول را با چه ضوابطی انجام میدهی؟
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
لینکهای مرتبط
درس ۴ از ۹