جزوهٔ درس — صفحه‌های ۵۷ تا ۶۶ کتاب نگارش هشتم

جزوهٔ درس ۵: لمس کنیم، ببوییم، بچشیم و بنویسیم

معلم نگارش این بار با ظرفی پر از میوه وارد کلاس شد؛ سیب، پرتقال، کیوی، نارنگی و موز! قرار شد هر گروه میوۀ خودش را لمس کند، ببویید و بچشید و بعد حس‌وحالش را بگوید؛ گاز زدن گلابی یکی را به باغ بابابزرگ برد و دیدن سیب سرخ دیگری را به یاد نیوتون و کشف نیروی جاذبه انداخت. در این درس یاد می‌گیری لمس کردن، بوییدن و چشیدن سه راه تازۀ پرورش ذهن‌اند و در کنار چشم و گوش، پنجره‌های دیگری برای نوشتن باز می‌کنند. با متن «حرف‌های شکلاتی» می‌بینی دخترکی نابینا به نام کوری چطور با لمس سرِ گرم و نرم بچه‌شتر، برایش اسم «شکلاتی» را پسندید. در خودزندگی‌نامۀ هلن کلر می‌خوانی که یک لمس ساده، یعنی خنکی آب زیر شیر، دنیایش را عوض کرد. نوشتۀ طنز «سه سوت جادویی» نوشتۀ احمد اکبرپور هم نشان می‌دهد مزۀ خیارشور و لیزی روغن کتلت چطور نوشته را واقعی می‌کند. در بخش درست‌نویسی قانون جمع واژه‌های فارسی را می‌آموزی: «آزمایش‌ها» درست است، نه «آزمایشات». در پایان هم با حکایت «بهارستان» جامی، حکایت‌نگاری تمرین می‌کنی و نوشتۀ خودت را با سنجه‌های کتاب می‌سنجی. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد خودت جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

می‌شناسی سه پنجرۀ تازۀ ذهن را؛ لمس کردن، بوییدن و چشیدن که سه راه پرورش ذهن‌اند.

۲

می‌گویی ماجرای ظرف میوۀ کلاس را؛ میوه‌های سیب، پرتقال، کیوی، نارنگی و موز و حرف‌های دانش‌آموزان دربارهٔ گلابی و بابابزرگ و سیب سرخ و نیوتون.

۳

می‌شناسی ماجرای متن «حرف‌های شکلاتی» را؛ کوری و بچه‌شتری که اسمش «شکلاتی» شد و سه حس برجستۀ دیدن، لمس کردن و چشیدن.

۴

می‌یابی در نوشتۀ «سه سوت جادویی» نوشتۀ احمد اکبرپور جاهایی را که نویسنده از چشایی، بویایی و لامسۀ خود نوشته است.

۵

می‌نویسی قانون جمع واژه‌های فارسی را؛ «آزمایش‌ها» و «گزارش‌ها» با نشانۀ «ها»، نه «آزمایشات» و «گزارشات».

۶

می‌نویسی حکایت «بهارستان» جامی را به زبان سادۀ امروز و پیامش را؛ از نعمت‌های سالم بهره بگیر.

نکات کلیدی

  1. ★معلم نگارش با ظرفی پر از میوه وارد کلاس شد: سیب، پرتقال، کیوی، نارنگی و موز؛ دانش‌آموزان خوشحال شدند و صدای پچ‌پچ در کلاس پیچید و معلم با لحنی طنزآمیز گفت نگران نباشید، با هم می‌خوریم! سپس میوه‌ها را بین گروه‌ها پخش کرد و گفت میوۀ خودتان را لمس کنید، ببویید و بچشید (ص ۵۷).
  2. ★حرف‌های دانش‌آموزان خیلی جالب بود: یکی با گاز زدن گلابی به یاد بابابزرگ و باغ او افتاد؛ یکی فهمید پرتقالش طعم هلو می‌دهد و فکر کرد آقای پرتقال با خانم هلو ازدواج کرده‌اند و بچۀ آن‌ها شده پرتقالِ پیوندی؛ یکی هم با دیدن سیب سرخ به یاد نیوتون افتاد و گفت اگر نیوتون آن‌قدر شکمو بود که سیبِ افتاده را فوراً گاز می‌زد، هرگز نیروی جاذبه کشف نمی‌شد.
  3. ★معلم بعد از شنیدن حرف‌ها گفت همان‌طور که دیدید و چشیدید، هر کدام از این حس‌ها در ما فکرها، احساس‌ها و حال‌وهوایی ایجاد می‌کنند و انگیزه‌ای برای پرورش ذهن و تقویت نوشتن می‌شوند.
  4. ★تاکنون آموختیم چشم و گوش دو پنجرۀ خدادادی هستند؛ کتاب می‌گوید حالا پنجره‌های دیگر ذهن را بشناسیم و باز کنیم تا نور بیشتری به خانۀ ذهن ما بتابد.
  5. ★لمس کردن، بوییدن و چشیدن سه راه دیگر پرورش ذهن هستند؛ مثل دیدن و شنیدن به ما کمک می‌کنند بهتر درک کنیم و دقیق‌تر بنویسیم؛ پس از این به بعد نوشتن فقط کار چشم و گوش نیست؛ پوست، بینی و زبان هم در کارند (ص ۵۸).
  6. ★متن «حرف‌های شکلاتی» قصۀ دخترکی نابینا به نام کوری است که با بچه‌شتری تازه‌به‌دنیا آمده تنها می‌ماند؛ شتر با لب‌هایش نام او را می‌داند: لب‌ها جمع، لب‌ها کشیده یعنی کوری؛ کوری خندید و سرش را در آغوش گرفت؛ سرش گرم و نرم بود (ص ۵۹).
  7. ★کوری اسم بچه‌شتر را «شکلاتی» گذاشت چون رنگ و نرمی شتر او را به یاد شکلات‌هایی می‌انداخت که توی کاغذهای براق پیچیده شده بودند و طعم شیرینی داشتند؛ در این متن سه حس دیدن، لمس کردن و چشیدن برجسته است و نویسنده با این سه حس، احساس یک کودک به بچه‌شتر را به‌خوبی نشان داده است.
  8. ★هلن کلر، زن نابینا، در کتاب «داستان زندگی من» تعریف می‌کند: معلم مرا به گردش برد و دستم را زیر شیر آب قرار داد؛ همان‌طور که مایع خنک روی دستم می‌ریخت، کلمۀ «آب» را روی دست دیگرم هجی کرد؛ از آن زمان حس کردم از تاریکی و بی‌خبری بیرون آمده‌ام (ص ۵۹).
  9. ★«بیشتر بدانید» کتاب: هلن کلر نویسنده‌ای آمریکایی بود که در کودکی، در اثر بیماری، نابینا و ناشنوا شد؛ متن درس، یعنی «داستان زندگی من»، خودزندگی‌نامۀ همین نویسنده است؛ کلاس نگارش آن روزها فضایی حسی، عاطفی و شاد پیدا کرده بود.
  10. ★نوشتۀ طنز «سه سوت جادویی» نوشتۀ احمد اکبرپور است؛ راوی بچه‌ای است که در سفره اشتها ندارد و کتلتش مثل بچه‌گنجشک مرده‌ای روی دستش مانده است؛ عبارت کلیدی: مزۀ خیارشور زیر دندان‌هایم جا خوش می‌کرد و روغن کتلت لبم را لیز می‌کرد؛ برای اولین بار، مزۀ غذا بدون اشک و گریه زیر دندان‌هایم رفته بود (ص ۶۰)؛ وقتی حس‌ها را دقیق بنویسی، خواننده همان حس را با تو تجربه می‌کند.
  11. ★سنجه‌های ارزیابی نوشته‌ها (ص ۶۳): داشتن پیش‌نویس؛ داشتن پاک‌نویس؛ رعایت طبقه‌بندی ذهن و نوشته؛ انتقال دقیق حس چشایی، بویایی و لامسه؛ شیوۀ خواندن؛ سنجهٔ مخصوص این درس، انتقال دقیق حس چشایی، بویایی و لامسه است.
  12. ★درست‌نویسی درس (ص ۶۴): «آزمایش» واژه‌ای فارسی است و با نشانۀ فارسی «ها» جمع بسته می‌شود؛ واژه‌هایی چون «گرایش»، «پیشنهاد»، «گزارش» و «فرمایش» هم فارسی‌اند؛ پس «آزمایش‌ها» درست است نه «آزمایشات» و در جملهٔ کتاب، «باغات» باید به «باغ‌ها» تغییر کند.
  13. ★تمرین ویرایش کتاب (ص ۶۵): «امور» و «مراسم» خودشان جمع‌اند و «ات» نمی‌گیرند؛ شکل درست: «او خودش تمام امور تحصیلی را پیگیری می‌کند» و «او در مراسم رسمی، خوب سخنرانی می‌کند».
  14. ★حکایت پایانی از «بهارستان» جامی است (ص ۶۵): حاکمی دو گوش شنوا نداشت و مداوای طبیبان اثری نکرد؛ مردی دانا گفت چون یکی از حواس تو را از دست داده‌ای، خداوند حواس دیگرت را سالم بخشیده است؛ حاکم گفت راست می‌گویی؛ من از نعمت‌های دیگر غافل بوده‌ام؛ پیام: به‌جای نشستن پای نقص، از دارایی‌های سالم بهره بگیر.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ نگارش پایهٔ هشتم — صفحه‌های ۵۷ تا ۶۶ کتاب نگارش هشتم — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۵ از ۸