علوم هشتم • فصل ۱آزمایش و فعالیتآزمونک ۱۶ سؤالی

فصل ۱: مخلوط و جداسازی مواد

هوایی که همین حالا نفس می‌کشی خودش یه مخلوطه؛ ولی تا امروز حتی یکی از اجزاش رو هم ندیدی! بیا یاد بگیریم مخلوط‌ها رو جاسوسی و بعد تمیز و مرتب جدا کنیم.

شروع درس • صفحات ۱ تا ۸ کتاب

صبح دوغ می‌خوری، عصر آجیل و تو راه مدرسه نفس می‌کشی؛ داری با یه عالمه مخلوط زندگی می‌کنی! تو این فصل یاد می‌گیری کدوم ماده خالصه و کدوم مخلوط، و مخلوط‌ها رو به دو گروه همگن و ناهمگن تقسیم می‌کنی. بعدش هم ابزارهای جداسازی رو صدا می‌زنی: صافی، تبخیر، تقطیر و گریزانه. آخر فصل هیچ مخلوطی نمی‌تونه جلوی چشمت مخفی بمونه!

صفحات ۱ و ۲ کتاب — شکل‌های ۱ تا ۳

همه‌چیز که خالص نیست! 🍋

یه نگاه به اطرافت بنداز: بعضی ماده‌ها تک‌جنس‌اند و بعضی نصفه‌نیم! بیا دست همه‌شون رو دربیاریم.

یه سؤال: آجیل مخلوطه یا خالص؟ قطعاً مخلوط! چون توش پسته، بادوم و نخودچی دارن با هم زندگی می‌کنن. حالا نمک خوراکی؟ اون فقط از یه نوع ماده ساخته شده. به این‌ها می‌گیم مواد خالص. و یه راز جالب: بیشتر چیزی که دور و برت می‌بینی — حتی هوایی که نفس می‌کشی — مخلوطه!

شکل ۱ — نمک خوراکی، آجیل، آب مقطر و شربت آب لیمو
شکل ۱ — برخی مواد در زندگی روزمره
فعالیت کتاب — ص ۱ (شکل ۱)
  1. ۱الف) موادی که از یک نوع ماده تشکیل شده‌اند (مواد خالص) را در شکل بالا مشخص کن.
  2. ۲ب) موادی که از دو یا چند ماده تشکیل شده‌اند (مخلوط) را مشخص کن.

💡 اول خودت امتحان کن؛ بعد باکس «دیدن حل کامل» پایین رو باز کن!

پاسخ شکل ۱ — ص ۱

الف) مواد خالص شکل ۱ را مشخص کن. ب) مخلوط‌های شکل ۱ را مشخص کن.

📖 متن کتاب:

موادی که از یک نوع ماده تشکیل شده باشند، مواد خالص نامیده می‌شوند. موادی را که از دو یا چند ماده تشکیل شده باشند، مواد ناخالص یا مخلوط می‌نامند. (ص ۱)

یه راه ذهنی ساده برای دسته‌بندی هم هست: از خودت بپرس «اگه زیر میکروسکوپ نگاهش کنم، همهٔ ذره‌هاش یک‌جورن یا چند مدل؟» یک‌جور باشه یعنی خالص، چند مدل باشه یعنی مخلوط. با همین یه جمله می‌تونی نصف سؤال‌های فصل رو جواب بدی!

خود را بیازمایید — مس، سکه، شکر و دوغ
خود را بیازمایید — این چهار ماده را دسته‌بندی کن

سؤال کتاب: مس، سکه، شکر و دوغ رو به دو دستهٔ خالص و مخلوط تقسیم کن. یه راهنمایی بدون لو دادن: سکه از آلیاژ فلزهاست و دوغ از آب + ماست + نمک! مس و شکر رو خودت حدس بزن؛ بعدش جوابش رو تو باکس پایین چک کن.

پاسخ خود را بیازمایید — ص ۱

مواد زیر را به دو دستهٔ خالص و مخلوط دسته‌بندی کن: مس، سکه، شکر، دوغ.

نکتهٔ باحال بعدی: می‌تونی با آمیختن مواد، مخلوط‌های تازه بسازی — به حالت جامد، مایع و حتی گاز! شکل ۲ کتاب سه نمونه رو کنار هم گذاشته: آجیل (مخلوط جامد)، آب‌لیمو (مخلوط مایع) و هوای درون بادکنک (مخلوط گاز). یعنی بادکنکی که تو دستته، پر از مخلوط گازیه!

شکل ۲ — آجیل، هوای درون بادکنک و آب لیمو
شکل ۲ — مخلوط‌هایی با حالت‌های فیزیکی متفاوت

فکر کن و گفت‌وگو کن

خودت امتحان کن: حالت فیزیکی هر کدوم از این سه مخلوط چیه و از چه اجزایی درست شدن؟ (راهنمایی: توی آجیل مغزها، توی آب‌لیمو آب و آبلیمو و شکر... حالا هوای بادکنک چی؟)

پاسخ شکل ۲ — ص ۲

حالت فیزیکی هر کدام از مخلوط‌های آجیل، هوای درون بادکنک و آب لیمو چیست؟ هر کدام از چه اجزایی تشکیل شده‌اند؟

🗂️ بازی طبقه‌بندی: اول یک مورد را انتخاب کن، بعد سبدش را بزن — آخرش «بررسی» را بزن!

۰ از ۸ جا شد

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مخلوط رو هم باید بدونی: اجزای مخلوط خواص اولیه‌شون رو حفظ می‌کنن. تو آب‌نمک، مزهٔ شور مربوط به نمکه و جاری شدن مربوط به آب — هیچ‌کدوم شخصیتشون رو از دست ندادن، فقط با هم کنار اومدن. مثل هم‌اتاقی‌هایی که هرکدوم عادت خودشون رو دارن!

شکل ۳ — دوغ، لقمه و سیب؛ مخلوط‌های خوراکی
شکل ۳ — چند نمونه از مخلوط‌های خوراکی
می‌دونستی؟
بسیاری از نوشیدنی‌ها و خوراکی‌هایی که هر روز می‌خوری مخلوط‌ان: سیب، دوغ و حتی لقمهٔ ساندویچ (شکل ۳ کتاب)! یعنی تو از صبح تا شب داری با علمِ همین فصل زندگی می‌کنی، فقط اسمش رو نمی‌دونستی.

فکر کن و گفت‌وگو کن

خودت امتحان کن: کیف مدرسه‌ت رو باز کن و ۵ چیز پیدا کن که مخلوط باشن و ۲ چیز که خالصن. برای هر کدوم یه خط دلیل بنویس؛ مثلاً مدادت چرا مخلوطه؟ چون از چوب، گرافیت و مواد دیگه ساخته شده. همین شکارِ سادهٔ مخلوط‌ها، بهترین گرم‌کردن برای کل فصله!

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

درسنامه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمرهٔ از ۲۰ و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

درس ۱ از ۱۵