جزوهٔ درس — صفحه‌های ۱ تا ۸ کتاب علوم تجربی هشتم

جزوهٔ فصل ۱: مخلوط و جداسازی مواد

در این فصل یاد می‌گیری کدام ماده خالص است و کدام مخلوط، و مخلوط‌ها را به دو گروه همگن و ناهمگن تقسیم می‌کنی؛ بعد با تعلیقه، حلال و حل‌شونده آشنا می‌شوی و می‌بینی مقدار حل شدن مواد به جنس ماده و دما بستگی دارد. در پایان هم ابزارهای جداسازی یعنی صاف کردن، تبخیر، تقطیر، قیف جداکننده، گریزانه و دیالیز را می‌شناسی تا دیگر هیچ مخلوطی جلوی چشمت مخفی نماند. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

مادهٔ خالص را از مخلوط تشخیص می‌دهی و برای هر گروه چند مثال از کتاب می‌گویی.

۲

مخلوط‌های همگن و ناهمگن را از هم جدا می‌کنی و تعلیقه را با ویژگی ته‌نشین شدنش می‌شناسی.

۳

در هر محلول، حلال و حل‌شونده را پیدا می‌کنی و حالت فیزیکی محلول را می‌گویی.

۴

می‌توانی توضیح بدهی چرا مقدار حل شدن مواد به جنس ماده و دما بستگی دارد.

۵

هر وسیلهٔ جداسازی را به نوع مخلوط مناسبش می‌دوزی؛ از کاغذ صافی تا گریزانه و دیالیز.

۶

می‌توانی آزمایش جداسازی ماسه و نمک را با ترکیب سه روش طراحی کنی.

نکات کلیدی

  1. ★مواد خالص از یک نوع ماده ساخته شده‌اند (آب مقطر، نمک خوراکی، مس، شکر) و مخلوط‌ها از دو یا چند ماده (آجیل، دوغ، شربت آب‌لیمو، سکهٔ طلا).
  2. ★با آمیختن مواد می‌توان مخلوط جامد (آجیل)، مایع (آب‌لیمو) و گاز (هوای درون بادکنک) ساخت.
  3. ★اجزای مخلوط خواص اولیهٔ خود را حفظ می‌کنند؛ شوری آب‌نمک مال نمک است و جاری شدنش مال آب.
  4. ★ذره‌ها یکنواخت در هم پخش شده باشند، مخلوط همگن یا محلول است؛ وگرنه مخلوط ناهمگن، مثل آب و خاک.
  5. ★تعلیقه (سوسپانسیون) مخلوط ناهمگنی است که ذره‌های جامدش معلق در مایع‌اند و ته‌نشین می‌شوند؛ مثل شربت معده که قبل از مصرف باید تکانش بدهی.
  6. ★هر محلول حداقل دو جزء دارد: حلال معمولاً سهم بیشتری دارد و حل‌شونده درونش حل می‌شود؛ در آب‌نمک آب حلال و نمک حل‌شونده است.
  7. ★محلول‌ها فقط جامد در مایع نیستند: آلیاژ مثل سکهٔ طلا جامد در جامد، نوشابه گاز در مایع و هوای پاک گاز در گاز است؛ چای شیرین هم جامد در مایع است.
  8. ★در دمای ۲۰ درجهٔ سلسیوس حدود ۳۸ گرم نمک در ۱۰۰ میلی‌لیتر آب حل می‌شود؛ بعد از آن نمک اضافی در ته لیوان می‌ماند.
  9. ★مقدار حل شدن به جنس ماده بستگی دارد: در دمای ۳۰ درجه حدود ۳۷ گرم نمک و حدود ۴۵ گرم پتاسیم نیترات در ۱۰۰ میلی‌لیتر آب حل می‌شود.
  10. ★حلالیت پتاسیم نیترات با افزایش دما بیشتر می‌شود؛ در دمای ۴۵ درجه حدود ۷۵ گرم حل می‌شود.
  11. ★مقدار حل شدن گاز اکسیژن در آب با افزایش دما کاهش می‌یابد؛ برای همین آب گرم برای ماهی‌ها خطرناک است.
  12. ★کاغذ pH میزان اسیدی بودن را نشان می‌دهد: کمتر از ۷ اسیدی، بیشتر از ۷ بازی و دقیقاً ۷ خنثی؛ برای تشخیص هرگز مواد را نچش.
  13. ★با کاغذ صافی جامد نامحلول را از مایع جدا می‌کنیم؛ دو مایع حل‌نشدنی مثل آب و روغن را با قیف جداکننده جدا می‌کنیم.
  14. ★در تبخیر حلال می‌رود و حل‌شونده می‌ماند؛ در تقطیر حلال تبخیر و دوباره سرد و جمع می‌شود تا آب خالص بگیریم.
  15. ★گریزانه با چرخش سریع چربی را از شیر و یاخته‌های خون را از پلاسما جدا می‌کند؛ دیالیز هم مواد زاید را از خون بیماران کلیوی جدا می‌کند.

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ علوم تجربی پایهٔ هشتم — صفحه‌های ۱ تا ۸ کتاب علوم تجربی هشتم — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۱ از ۱۵