جزوهٔ درس — صفحههای ۷۶ تا ۸۸ کتاب علوم تجربی هشتم
جزوهٔ فصل ۹: الکتریسیته
لامپ، تلویزیون و جاروبرقی همه با قوانین الکتریسیته طراحی و ساخته شدهاند و در این فصل همین قوانین را یاد میگیری. اوّل میبینی وقتی بادکنک را به موهایت میمالی چه اتفاقی میافتد، بار الکتریکی از کجا میآید و چرا بارهای همنام دفع و ناهمنام جذب میشوند؛ بعد با برقنما، رسانا و نارسانا، القای بار الکتریکی و آذرخش آشنا میشوی. در ادامه سراغ ولتاژ، جریان و مقاومت میروی، اجزای مدار الکتریکی را میشناسی و با رابطهٔ I = U/R حساب میکنی جریان یک مدار چند آمپر است. اوّل بخشها را بخوان، بعد جواب سؤالها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.
هدف درس
بار الکتریکی را با آزمایش مالش توضیح میدهی و رفتار بارهای همنام و ناهمنام را میگویی.
بار الکتریکی پروتون، الکترون و نوترون را میدانی و میگویی در مالش کدام ذره جابهجا میشود.
میتوانی رسانا و نارسانا را با مثال از هم جدا کنی و دلیل رسانای بودن فلزات را بگویی.
کار برقنما و القای بار الکتریکی را توضیح میدهی و میگویی آذرخش چهطور رخ میدهد.
اجزای مدار الکتریکی ساده را نام میبری و نقش باتری، کلید و مصرفکننده را میگویی.
با رابطهٔ جریان، ولتاژ و مقاومت میتوانی جریان یا مقاومت یک مدار را حساب کنی.
نکات کلیدی
- ★وقتی دو جسم را با یکدیگر مالش میدهیم، معمولاً هر دو بار الکتریکی پیدا میکنند و بر یکدیگر نیرو وارد میکنند.
- ★بارهای همنام یکدیگر را دفع و بارهای ناهمنام یکدیگر را جذب میکنند؛ نیروی الکتریکی گاهی جاذبه و گاهی دافعه است.
- ★بادکنکِ مالشدادهشده با پارچهٔ پشمی بار منفی و پارچهٔ پشمی بار مثبت میگیرد.
- ★برقنما (الکتروسکوپ) برای تشخیص باردار بودن جسم و تعیین نوع بار آن به کار میرود؛ ورقههایش هنگام باردار شدن از هم دور میشوند.
- ★پروتون با بار مثبت و نوترون بدون بار در هستهاند و الکترون با بار منفی در اطراف هسته است.
- ★در مالش فقط تعدادی الکترون جابهجا میشود؛ پروتونها خیلی سنگینترند و در هسته با نیروی قویتری نگه داشته شدهاند.
- ★در اتم خنثی، تعداد الکترونها با تعداد پروتونها برابر است و بارهای مثبت و منفی یکدیگر را خنثی میکنند.
- ★رساناها مثل فلزات، مغز مداد (گرافیت)، بدن انسان و محلول آب نمک الکترون آزاد دارند و بار در آنها بهراحتی حرکت میکند.
- ★شیشه و پلاستیک نارسانایند؛ الکترونهایشان به هستهها وابستگی زیادی دارند و جریان را عبور نمیدهند.
- ★با القای بار الکتریکی، بدون تماس به دو کرهٔ فلزی در تماس با هم بار میدهیم؛ کرهٔ نزدیک به جسم باردار، بار ناهمنام میگیرد.
- ★آذرخش یک تخلیهٔ الکتریکی بزرگ است و در هر ثانیه دهها آذرخش روی سطح زمین زده میشود.
- ★برقگیر مسیر امنی برای تخلیهٔ بار ابرها به زمین فراهم میکند تا ساختمانهای بلند آسیب نبینند.
- ★ولتاژ (اختلاف پتانسیل) عامل شارش بارهای الکتریکی است؛ یکای آن ولت است و با ولتسنج اندازهگیری میشود.
- ★جریان الکتریکی شارش بارها در مدار است؛ یکای آن آمپر است و آمپرسنج بهصورت متوالی در مدار آن را میسنجد؛ الکترونها از پایانهٔ منفی به مثبت حرکت میکنند اما جهت قراردادی جریان از مثبت به منفی است.
- ★مقاومت با حرف R نشان داده میشود و یکای آن اهم است؛ هر چه مقاومت بیشتر و ولتاژ کمتر باشد جریان کمتر است و رابطهٔ اصلی این است: جریان = ولتاژ تقسیم بر مقاومت.
ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آساندرس است
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!
آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.
بزن بریم آزمون!لینکهای مرتبط
جزوهٔ علوم تجربی پایهٔ هشتم — صفحههای ۷۶ تا ۸۸ کتاب علوم تجربی هشتم — آساندرس
پرینت این صفحه فعال نیست — برای مطالعه از خود سایت استفاده کن.
جزوهٔ درس ۹ از ۱۵