جزوهٔ درس — صفحههای ۱ تا ۱۸ کتاب ریاضی هشتم (چاپ ۱۴۰۵)
جزوهٔ فصل ۱: عددهای صحیح و گویا
این جزوه همهٔ مطالب امتحانی فصل «عددهای صحیح و گویا» را یکجا و سادهروان جمع کرده است: مرور عددهای صحیح و قرینه، قاعدهٔ علامتها در ضرب و تقسیم، ترتیب انجام عملیات، خانوادهٔ بزرگ عددهای گویا (کسرها، اعشاریهای پایانهدار و عددهای مخلوط)، چهار عمل روی عددهای گویا و در آخر حیلهٔ هوشمندانهٔ گاوس برای جمع سریع عددهای زیاد. اوّل بخشها را بخوان، بعد جواب سؤالها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.
هدف درس
قرینهٔ هر عدد صحیح را روی محور نشان میدهی و میدانی جمع هر عدد با قرینهاش صفر میشود.
قاعدهٔ علامتها را در ضرب و تقسیم عددهای صحیح و گویا درست به کار میبری.
عبارتهای چندعملی را با ترتیب درست عملیات (پرانتز، توان، ضرب و تقسیم، جمع و تفریق) حساب میکنی.
عدد گویا را تعریف میکنی و کسر، اعشاری پایانهدار و عدد مخلوط را روی محور اعداد نشان میدهی.
چهار عمل روی عددهای گویا را با هممخرج کردن و وارونه کردن کسر دوم انجام میدهی.
با حیلهٔ گاوس، دستهبندی مثبتها و منفیها و گردکردن، حسابهای طولانی را هوشمندانه حل میکنی.
نکات کلیدی
- ★عددهای صحیح شامل عددهای مثبت، منفی و صفر میشوند؛ هر عدد صحیح جای دقیقی روی محور اعداد دارد و هر چه به سمت راست برویم عددها بزرگتر میشوند (ص ۲).
- ★قرینهٔ هر عدد، عددی است که فاصلهاش از صفر با فاصلهٔ خود عدد برابر است ولی در سمت دیگر محور قرار میگیرد؛ قرینهٔ منفی ۷ میشود ۷ و قرینهٔ ۵ میشود منفی ۵ (ص ۲).
- ★قرینهٔ صفر، خودِ صفر است؛ چون صفر نه مثبت است نه منفی. قرینهٔ قرینهٔ هر عدد هم خودِ همان عدد میشود (ص ۳ تمرین ۲).
- ★جمع هر عدد با قرینهٔ آن برابر صفر میشود؛ مثل منفی ۱۶ بهعلاوهٔ ۱۶ که صفر میشود.
- ★قاعدهٔ علامتها در ضرب و تقسیم: علامتهای یکسان جواب مثبت و علامتهای متفاوت جواب منفی میدهند؛ منفی ۴ ضرب در منفی ۳ برابر ۱۲ و منفی ۱۲ تقسیم بر ۲ برابر منفی ۶ میشود (ص ۲ و ۳).
- ★ترتیب انجام عملیات: اوّل داخل پرانتزها، سپس توانها، بعد ضرب و تقسیم از چپ به راست و در آخر جمع و تفریق از چپ به راست (ص ۲).
- ★دام معروف ص ۲: منفی ۸ منهای ۳ ضرب در ۵ برابر منفی ۲۳ است؛ چون طبق ترتیب عملیات اوّل ۳ ضرب در ۵ برابر ۱۵ میشود و بعد منفی ۸ منهای ۱۵ = منفی ۲۳؛ اگر اوّل تفریق را بکنی به جواب اشتباه منفی ۵۵ میرسی.
- ★تمرین پرانتز تو در توی ص ۳: ۱ منهای ۲ ضربدر پرانتزِ (۱ منهای (۸ منهای ۹))؛ از درونترین پرانتز شروع میکنیم: ۸ منهای ۹ = منفی ۱؛ ۱ منهای منفی ۱ = ۲؛ ۲ ضربدر ۲ = ۴؛ ۱ منهای ۴ = منفی ۳.
- ★هیچ عددی بر صفر بخشپذیر نیست؛ تقسیم یعنی پخشکردن در گروههای مساوی و «پخش در صفر گروه» اصلاً معنا ندارد؛ این قانون برای همهٔ عددهای گویا تا پایان ریاضی برقرار است.
- ★عدد گویا هر عددی است که به صورت کسر با شمارنده و مخرج عدد صحیح (مخرج ناصفر) نوشته شود؛ همهٔ عددهای صحیح، کسرها، عددهای اعشاری پایانهدار و عددهای مخلوط در این خانواده هستند (ص ۷).
- ★نمایش روی محور: برای نشاندادن سهچهارم، فاصلهٔ بین صفر و یک را به ۴ قسمت مساوی تقسیم میکنیم و قسمت سوم را نشان میدهیم؛ منفی ۴۳ یعنی منفی یکوسوم و بین منفی ۱ و منفی ۲ مینشیند (ص ۸).
- ★تفریق هر عدد همان جمع با قرینهٔ آن است؛ مثلاً منفی ۳۵ منهای منفی ۱۵ میشود منفی ۳۵ بهعلاوهٔ ۱۵ که جوابش منفی ۲۵ است (ص ۱۱).
- ★در جمع و تفریق کسرها اگر مخرجها یکی نیست، اوّل مخرج مشترک پیدا میکنیم: منفی ۵۷ منهای ۳۴ با مخرج مشترک ۲۸ میشود منفی ۲۰۲۸ منهای ۲۱۲۸ = منفی ۴۱۲۸ (ص ۱۲).
- ★اعشاریها را میتوان کسری نوشت و برعکس؛ نمونهٔ کتاب ص ۱۳: منفی ۰٫۲۵ بهعلاوهٔ ۰٫۷۵ برابر ۰٫۵ میشود.
- ★در ضرب کسرها شمارنده در شمارنده و مخرج در مخرج ضرب میشود: منفی ۲۳ ضربدر ۳۴ = منفی ۶۱۲ = منفی ۱۲؛ در تقسیم، کسر دوم وارونه شده و ضرب میشود (ص ۱۳).
- ★مسئلهٔ برکهٔ ۱۲ لیتری: ۱۲ تقسیم بر ۳۴ میشود ۱۲ ضربدر ۴۳ یعنی ۱۶ بار آبریزی تا برکه پر شود (ص ۱۸).
- ★حیلهٔ گاوس (ص ۴): عددها را از دو سر جفت کن؛ از ۱ تا ۱۰۰ دقیقاً ۵۰ جفت ساخته میشود و جمع هر جفت ۱۰۱ است؛ پس ۵۰ ضربدر ۱۰۱ برابر ۵۰۵۰ میشود.
- ★دستهبندی مثبتها و منفیها حسابهای بلند را کوتاه میکند: منفی ۳۷ بهعلاوهٔ ۲۹ منهای ۴۳ ← منفیها: منفی ۸۰؛ مثبتها: ۲۹؛ جواب منفی ۵۱ (ص ۴). گردکردن هم برای تقریب است: منفی ۱۷٫۹ منهای منفی ۸٫۰۰۱ بهعلاوهٔ ۱۲٫۸۷ ≈ منفی ۱۸ بهعلاوهٔ ۸ بهعلاوهٔ ۱۳ = ۳ (ص ۱۰).
ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آساندرس است
40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آساندرس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبتنام کن تا همهٔ درسها، آزمونکها و جمعبندیها برایت باز شود.
عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام میشود — کمتر از یک دقیقه!
جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!
آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.
بزن بریم آزمون!لینکهای مرتبط
جزوهٔ ریاضی پایهٔ هشتم — صفحههای ۱ تا ۱۸ کتاب ریاضی هشتم (چاپ ۱۴۰۵) — آساندرس
پرینت این صفحه فعال نیست — برای مطالعه از خود سایت استفاده کن.
جزوهٔ درس ۱ از ۹