جزوهٔ درس — صفحه‌های ۱ تا ۱۸ کتاب ریاضی هشتم (چاپ ۱۴۰۵)

جزوهٔ فصل ۱: عددهای صحیح و گویا

این جزوه همهٔ مطالب امتحانی فصل «عددهای صحیح و گویا» را یک‌جا و ساده‌روان جمع کرده است: مرور عددهای صحیح و قرینه، قاعدهٔ علامت‌ها در ضرب و تقسیم، ترتیب انجام عملیات، خانوادهٔ بزرگ عددهای گویا (کسرها، اعشاری‌های پایانه‌دار و عددهای مخلوط)، چهار عمل روی عددهای گویا و در آخر حیلهٔ هوشمندانهٔ گاوس برای جمع سریع عددهای زیاد. اوّل بخش‌ها را بخوان، بعد جواب سؤال‌ها را حدس بزن و آخر با کلیک روی «دیدن جواب» چک کن.

هدف درس

۱

قرینهٔ هر عدد صحیح را روی محور نشان می‌دهی و می‌دانی جمع هر عدد با قرینه‌اش صفر می‌شود.

۲

قاعدهٔ علامت‌ها را در ضرب و تقسیم عددهای صحیح و گویا درست به کار می‌بری.

۳

عبارت‌های چندعملی را با ترتیب درست عملیات (پرانتز، توان، ضرب و تقسیم، جمع و تفریق) حساب می‌کنی.

۴

عدد گویا را تعریف می‌کنی و کسر، اعشاری پایانه‌دار و عدد مخلوط را روی محور اعداد نشان می‌دهی.

۵

چهار عمل روی عددهای گویا را با هم‌مخرج کردن و وارونه کردن کسر دوم انجام می‌دهی.

۶

با حیلهٔ گاوس، دسته‌بندی مثبت‌ها و منفی‌ها و گردکردن، حساب‌های طولانی را هوشمندانه حل می‌کنی.

نکات کلیدی

  1. ★عددهای صحیح شامل عددهای مثبت، منفی و صفر می‌شوند؛ هر عدد صحیح جای دقیقی روی محور اعداد دارد و هر چه به سمت راست برویم عددها بزرگ‌تر می‌شوند (ص ۲).
  2. ★قرینهٔ هر عدد، عددی است که فاصله‌اش از صفر با فاصلهٔ خود عدد برابر است ولی در سمت دیگر محور قرار می‌گیرد؛ قرینهٔ منفی ۷ می‌شود ۷ و قرینهٔ ۵ می‌شود منفی ۵ (ص ۲).
  3. ★قرینهٔ صفر، خودِ صفر است؛ چون صفر نه مثبت است نه منفی. قرینهٔ قرینهٔ هر عدد هم خودِ همان عدد می‌شود (ص ۳ تمرین ۲).
  4. ★جمع هر عدد با قرینهٔ آن برابر صفر می‌شود؛ مثل منفی ۱۶ به‌علاوهٔ ۱۶ که صفر می‌شود.
  5. ★قاعدهٔ علامت‌ها در ضرب و تقسیم: علامت‌های یکسان جواب مثبت و علامت‌های متفاوت جواب منفی می‌دهند؛ منفی ۴ ضرب در منفی ۳ برابر ۱۲ و منفی ۱۲ تقسیم بر ۲ برابر منفی ۶ می‌شود (ص ۲ و ۳).
  6. ★ترتیب انجام عملیات: اوّل داخل پرانتزها، سپس توان‌ها، بعد ضرب و تقسیم از چپ به راست و در آخر جمع و تفریق از چپ به راست (ص ۲).
  7. ★دام معروف ص ۲: منفی ۸ منهای ۳ ضرب در ۵ برابر منفی ۲۳ است؛ چون طبق ترتیب عملیات اوّل ۳ ضرب در ۵ برابر ۱۵ می‌شود و بعد منفی ۸ منهای ۱۵ = منفی ۲۳؛ اگر اوّل تفریق را بکنی به جواب اشتباه منفی ۵۵ می‌رسی.
  8. ★تمرین پرانتز تو در توی ص ۳: ۱ منهای ۲ ضربدر پرانتزِ (۱ منهای (۸ منهای ۹))؛ از درون‌ترین پرانتز شروع می‌کنیم: ۸ منهای ۹ = منفی ۱؛ ۱ منهای منفی ۱ = ۲؛ ۲ ضربدر ۲ = ۴؛ ۱ منهای ۴ = منفی ۳.
  9. ★هیچ عددی بر صفر بخش‌پذیر نیست؛ تقسیم یعنی پخش‌کردن در گروه‌های مساوی و «پخش در صفر گروه» اصلاً معنا ندارد؛ این قانون برای همهٔ عددهای گویا تا پایان ریاضی برقرار است.
  10. ★عدد گویا هر عددی است که به صورت کسر با شمارنده و مخرج عدد صحیح (مخرج ناصفر) نوشته شود؛ همهٔ عددهای صحیح، کسرها، عددهای اعشاری پایانه‌دار و عددهای مخلوط در این خانواده هستند (ص ۷).
  11. ★نمایش روی محور: برای نشان‌دادن سه‌چهارم، فاصلهٔ بین صفر و یک را به ۴ قسمت مساوی تقسیم می‌کنیم و قسمت سوم را نشان می‌دهیم؛ منفی ۴۳ یعنی منفی یک‌وسوم و بین منفی ۱ و منفی ۲ می‌نشیند (ص ۸).
  12. ★تفریق هر عدد همان جمع با قرینهٔ آن است؛ مثلاً منفی ۳۵ منهای منفی ۱۵ می‌شود منفی ۳۵ به‌علاوهٔ ۱۵ که جوابش منفی ۲۵ است (ص ۱۱).
  13. ★در جمع و تفریق کسرها اگر مخرج‌ها یکی نیست، اوّل مخرج مشترک پیدا می‌کنیم: منفی ۵۷ منهای ۳۴ با مخرج مشترک ۲۸ می‌شود منفی ۲۰۲۸ منهای ۲۱۲۸ = منفی ۴۱۲۸ (ص ۱۲).
  14. ★اعشاری‌ها را می‌توان کسری نوشت و برعکس؛ نمونهٔ کتاب ص ۱۳: منفی ۰٫۲۵ به‌علاوهٔ ۰٫۷۵ برابر ۰٫۵ می‌شود.
  15. ★در ضرب کسرها شمارنده در شمارنده و مخرج در مخرج ضرب می‌شود: منفی ۲۳ ضربدر ۳۴ = منفی ۶۱۲ = منفی ۱۲؛ در تقسیم، کسر دوم وارونه شده و ضرب می‌شود (ص ۱۳).
  16. ★مسئلهٔ برکهٔ ۱۲ لیتری: ۱۲ تقسیم بر ۳۴ می‌شود ۱۲ ضربدر ۴۳ یعنی ۱۶ بار آب‌ریزی تا برکه پر شود (ص ۱۸).
  17. ★حیلهٔ گاوس (ص ۴): عددها را از دو سر جفت کن؛ از ۱ تا ۱۰۰ دقیقاً ۵۰ جفت ساخته می‌شود و جمع هر جفت ۱۰۱ است؛ پس ۵۰ ضربدر ۱۰۱ برابر ۵۰۵۰ می‌شود.
  18. ★دسته‌بندی مثبت‌ها و منفی‌ها حساب‌های بلند را کوتاه می‌کند: منفی ۳۷ به‌علاوهٔ ۲۹ منهای ۴۳ ← منفی‌ها: منفی ۸۰؛ مثبت‌ها: ۲۹؛ جواب منفی ۵۱ (ص ۴). گردکردن هم برای تقریب است: منفی ۱۷٫۹ منهای منفی ۸٫۰۰۱ به‌علاوهٔ ۱۲٫۸۷ ≈ منفی ۱۸ به‌علاوهٔ ۸ به‌علاوهٔ ۱۳ = ۳ (ص ۱۰).

ادامهٔ این درس مخصوص اعضای آسان‌درس است

40٪ ابتدای هر درس رایگان است؛ اما عضویت در آسان‌درس هم رایگان است! وارد حسابت شو یا ثبت‌نام کن تا همهٔ درس‌ها، آزمونک‌ها و جمع‌بندی‌ها برایت باز شود.

عضویت رایگان است و فقط با شمارهٔ موبایل انجام می‌شود — کمتر از یک دقیقه!

جزوه را خواندی؟ حالا خودت را محک بزن!

آزمون ۲۵ سؤالی این درس — با توضیح هر جواب، نمره و ذخیرهٔ نمرهٔ تو. برای آزمون دادن باید با حساب خودت وارد شوی؛ عضویت رایگان است.

بزن بریم آزمون!

لینک‌های مرتبط

جزوهٔ ریاضی پایهٔ هشتم — صفحه‌های ۱ تا ۱۸ کتاب ریاضی هشتم (چاپ ۱۴۰۵) — آسان‌درس

جزوهٔ درس ۱ از ۹